Oradour sur Glane

Na een aanval van de Franse ondergrondse de Maquis, op 8 juni 1944 in St. Juniën waarbij de spoorbrug is opgeblazen en waarbij 2 Duitse militairen die als verkenners vooruit waren gestuurd omkwamen, waaronder de SS sturmbahnführer Helmut Kampfe een vriend van de latere ,,slachter,, van Oradour-sur-Glane de zeer gewelddadige  SS. sturmbannführer Adolf Otto Diekmann. De Duitsers gingen richting Normandië, omdat daar de geallieerden waren geland.

Op 9 juni 1 dag later bivakkeerde het SS regiment der führer, onderdeel van de 2e pantzer divisie in de nabijheid van St.Juniën.  Een dag later komen ca 160 Duitse SSers van het elitekorps das Reich bijeen om verschrikkelijk wraak te nemen in het gebied van de Perigod en met name in de stad Tulle en het dorp Oradur Sur Glane.

Allereerst hebben zij in de stad Tulle, 99 Fransen opgehangen in de leeftijd tussen 17 en 45 jaar, aan balkons, lantaarnpalen en telefoonmasten op commando van de SS brigadefuhrer  Heinz Bernard Lammerding als afschrikwekkend voorbeeld voor de aanvallen van de Maquis.

Dit weer in opdracht van de Generaal-veldmaarschalk Gerd von Rundsted en Wilhelm Keitel, die opdracht hadden gegeven om het verzet zonder mededogen keihard aan te pakken.

Op 10 juni 1944, een schitterend warme zomerdag, kwamen de Duitsers rond het middaguur Oradour sur Glane binnen. De bevolking was zich van geen kwaad bewust, en ging dan ook rustig verder met het middageten.

Zij hadden wel eens Duitse soldaten gezien, maar die waren normalerwijze enkel op doortocht, en dat zou nu ook wel zo zijn werd gedacht. Maar nu waren zij enkel gekomen, om te moorden.

Op bevel van sturmbahnfuhrer Adolf Otto Dieckmann onder leiding stond van de divisiecommandant Heinz Bernhard Lammerding, werden alle toegangswegen afgesloten, en alle inwoners samen gedreven op het marktplein.

Zij hadden daar nog geen uur voor nodig, de mannen werden daarna in 6 verschillende schuren opgesloten, vrouwen en kinderen werden in de kerk samengedreven en opgesloten.

Toen begonnen de gruweldaden, de mannen werden door executiepelotons neergeschoten, met stro bedekt, overgoten met benzine en in brand gestoken.

De vrouwen en kinderen ondergingen hetzelfde lot, eerst werd de kerkvloer met benzine overgoten, een springlading aangebracht, de deur afgesloten, en de springlading tot ontploffing gebracht. Wanneer er al mensen naar buiten wisten te komen, werden zij alsnog neergemaaid.

Op deze wijze hebben zij  in Oradour Sur Glane, op 5 jonge mannen uit 1 schuur na, alle mannen in koelen bloede neergeschoten in huizen, werkplaatsen, schuren of schuilplaatsen, de vrouwen en kinderen van het dorp in de kerk opgesloten, en die vervolgens in brand gestoken.

De gevolgen waren verschrikkelijk, op 1 vrouw na heeft niemand de kerk met de op slot zijnde deuren kunnen ontvluchten, in totaal verloren 642 mensen, jong en oud zinloos hun leven, waaronder 245 vrouwen, en 207 kinderen waaronder enkele zuigelingen.

Kinderen die door de moeders uit het raam van de kerk werden geduwd, werden in moeders handen dood geschoten.

Slechts in totaal 6 inwoners, een handjevol, ontsprong door puur geluk hun vreselijk lot.

Na de slachtpartij, is het dorp geplunderd, gebombardeerd, en in ook brand gestoken.

Generaal Charles de Gaulle heeft bij zijn bezoek aan Oradour sur Glane direct na de oorlog bevolen, dat het dorp moest blijven bestaan zoals hij het aantrof, en het nieuwe dorp werd iets verderop herbouwd en in 1953 ingewijd.

Het vernielde dorp is dus gebleven zoals het was, met de uitgebrande auto van de dorpsdokter nog steeds op het pleintje, en Oradur Sur Glane is tot op heden een levend monument voor de slachtoffers van toen, en een teken voor de huidige en toekomstige generaties van gebeurtenissen die eigenlijk niet mochten, en zeker niet weer mogen plaatsvinden.

Een nieuw dorp is naast het oude weer opgebouwd. Het kerkhof is het enige wat overbleef, en is tot op heden intact en nog steeds in gebruik. Talloze graven en monumenten en voorwerpen herinneren nog steeds aan die tragedie van 10 juni 1945.

Het waarom is nooit exact komen vast te staan, waarom Oradour sur Glane is uitgekozen voor de wraakacties, want Oradour sur Glane was een rustig dorp zonder verzetsorganisaties, in tegenstelling tot het 34 kilometer verderop gelegen Oradour sur Vayres, dat wel een haard van verzet was. Mogelijk hebben de wraaknemers zich vergist in de naam van het dorp, of was blinde woede de oorzaak, voor het neerschieten door de Maquis van enkele strijdmakkers van Sturmbahnführer Adolf Otto Dieckmann.

Na de oorlog is er onderzoek gedaan naar de massamoord, en vast is komen te staan, dat onder de Duitse troepen ook enkele Fransen betrokken waren, die of vrijwillig of gedwongen dienst hadden genomen in het Duitse leger, en afkomstig waren uit het geannexeerde gebied van Elzas-Lotharingen.

In 1953 is er in Bordeaux eindelijk het proces begonnen tegen de veroorzakers van de massamoord in Oradur Sur Glane, van de 21 beschuldigden, meer had men er niet kunnen achterhalen, waren er 14 met de Franse nationaliteit, de Duitse Bondsregering had geweigerd om Duitse inwoners aan Frankrijk uit te leveren.

Straffen werden verwacht van de doodstraf tot levenslang, maar dat liep anders.

Het werd een gevoelig proces, in Elzas Lotharingen lag het heel gevoelig, daar werd ervan uitgegaan, dat men gedwongen was deel te nemen in het Duitse leger.

Als de Franse rechtbank uiteindelijk tot een uitspraak komt, en 1 doodstraf, en 13 vrijheidsstraffen eist, besluit het Franse parlement die straffen om te zetten in een amnestieregeling met 319 voor en 211 stemmen tegen, zodat de veroordeelden in vrijheid naar buiten konden wandelen. De Elzas was in 1940 door Duitsland geannexeerd, en in 1945 kwam het weer terug aan Frankrijk.

Woedende reactie in de regio Limoges waren het gevolg, het door de Franse staat opgerichte monument voor de slachtoffers werd vernield, en er werden 2 alternatieve monumenten opgebouwd, die pas in 1966 weer werden verwijderd. De relatie tussen de regio met name Oradur Sur Glane en de officiële Franse regering was tot ver in de jaren 70 erg slecht, pas tijdens de herdenking van 10 juni 1994 die werd bijgewoond door Francois Mitterand de Franse president komt er langzaam aan tot een verzoening.

Slechts een deelnemer aan de massamoord heeft daarvoor straf gehad, Heinz Barth is in 1983 veroordeeld door een Oost Duitse rechtbank tot levenslang.

Heinz Barth was een Duitse officier bij de Waffen-SS. Vanwege zijn deelname aan de moord op 642 inwoners van Oradour-sur-Glane, waarbij onder meer vrouwen en kinderen in een kerk waren gedreven die vervolgens door SS’ers in brand was gestoken, werd hij op 12 februari 1953 in Bordeaux bij verstek ter dood veroordeeld.

Pas op 14 juni 1981 werd hij in de DDR opgepakt en op 7 juni 1983 door het Stadtgericht Berlin tot een levenslange gevangenisstraf veroordeeld.

Hij werd echter in september 1997 vanwege gezondheidsredenen vrijgelaten: hij had diabetes en een hoge bloeddruk. Halverwege 2000 vocht hij met succes als “oorlogsslachtoffer” zijn arbeidsongeschiktheidsuitkering voor het Landessozialgericht in Potsdam aan: hij had namelijk tijdens de Tweede Wereldoorlog bij gevechten een been verloren. Heinz Barth overleed op 6 Augustus 2007 te Berlijn op 86-jarig aan kanker.

Sturmbahnführer Adolf Otto Dieckmann is enkele weken later gesneuveld bij gevechten met de geallieerden die in Normandië geland waren, en Divisiecommandant Heinz Bernhard Lammerding is door de Franse rechtbank tot de doodstraf veroordeeld, leefde o.a.in Düsseldorf als succesvol ondernemer, was bekend bij de Britse bezettingsmacht die hem niet uitleverde, en ook Duitsland leverde hem in latere jaren niet uit, hij stierf op 13 Januari 1971 in Bad Tölz, Duitsland op 66 jarige leeftijd aan kanker. Het is uiteindelijk onverteerbaar dat zo weinigen terecht hebben gestaan voor begane gruweldaden, en nog minder zijn veroordeeld en die hun straf daadwerkelijk hebben uitgezeten.

Jaarlijks komen duizenden naar Oradour Sur Glane, om de verschrikkingen van 1945 in ogenschouw te nemen, met afschuw en verbijstering over zoveel leed en zinloos geweld de inwoners in de leeftijd tussen 76 jaar en 6 maanden oud aangedaan.

Ook wij liepen rond vol ongeloof dat zoiets kon plaatsvinden, natuurlijk hadden wij erover gelezen, maar als je daadwerkelijk rondloopt door de straten met vervallen en zwartgeblakerde muren, waar soms de auto’s nog binnen staan, een naaimachine in een hoek van een kamer, een kapot gevallen beeld in de kerk, of de kerkklok half gesmolten, dan past maar 1 ding stilte, stilte en denken aan het onwaarschijnlijke leed wat de bewoners hier is aangedaan, en het onrecht dat mensen is aangedaan, zonder dat de schuldigen zijn gestraft, of in elk geval te weinig. Maar ook aan de diverse regeringen uit die tijd die het hebben laten gebeuren, en zeker die regeringen na de oorlog die niet of te weinig hebben meegewerkt aan een eventuele veroordeling van de schuldigen.

Anton Heijmerikx

 

2 reacties

  1. Moet eens lezen wat in het belgische krant Het Laatste Nieuws van weekend 13/14/oktober 2012 op blz 92 staat…
    …De mannen werden in opdracht van de Duitsers gefusilleerd door hun eigen vrouwen…
    Ik ben daar heel gevoelijk aan, en heb HLN om uitleg, excuses voor de slachtofers en een verbeterd artikel gevraagd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.