Carolus Clusius en de tulp.

Carolus Clusius en de tulp.
In de 16e eeuw werd Charles de L’Escluse geboren te Atrecht, niet te verwarren met Utrecht, een stadje in Frankrijk op de grens de zuidelijke Nederlanden, het tegenwoordige Belgie.

Charles de L’Ecluse, zijn naam werd later verbasterd en verlatijnst tot Carolus Clusius, studeerde in Leuven klassieke talen en letteren de dichtstbijzijnde universiteit. Na deze studietijd, trok hij door heel Europa voor verdere studie, zo bekwaamde hij zich in het Franse Montpellier in de medicijnen, en in het Duitse Wittenberg theologie, en kwam daardoor in aanraking met Melanchton, de beroemde Lutheraan. In Geneve ontmoette hij Calvijn, en daar bekeerde hij zich tot het nieuwe geloof, het protestantisme. Hij was een geleerd man, die de vreselijke godsdiensttwisten verafschuwde en er onder leed, dat is op te maken uit zijn vele brieven naar vrienden, ook stond hij bekend als een zachtmoedig en gematigd persoon. De laatste jaren van zijn leven, bracht hij door in Nederland, als hoofd van de botanische tuin van de Leidse Universiteit. In Leiden heerste een klimaat, waarin Carolus Clusius kon werken en studeren. De staten van Holland hadden daar op initiatief van Willem van Oranje immers een Universiteit gesticht ” tot lof en prijs van Goddelijke naam, vrij van tirannie, waar de jeugd wel en duidelijk onderricht zou worden”.
Toen Carolus Clusius in 1592 in Leiden aankwam, was hij al een groot geleerde in Europa, en hij dankte zijn roem aan een groot aantal standaardboeken, voorzien van fraaie houtsneden op plantkundig gebied. In 1588 ontving Clusius twee knollen en enkele zaden van de aardappelplant, die via Spaanse veroveraars vanuit Zuid Amerika in Europa en o.a. Nederland waren beland. Het scheelde niet veel, of de aardappel was nooit tot ontwikkeling gekomen, men had gehoord dat de inlanders de vruchten aten, en toen men dan ook de groene zaadbollen op wilde eten, die na de bloei in het aardappelloof groeiden, smaakte dat zo bitter en vies, dat men de hele plant uit de grond trok om hem weg te gooien, en daardoor kwam pas de echte aardappel boven de grond. In 1601 schreef Clusius de eerste wetenschappelijke verhandeling over de aardappel in zijn boek Geschiedenis van Zeldzame Planten, hij stond als geestelijke vader aan de wieg van ons volksvoedsel nummer een.
Ook stond hij aan de wieg van onze volksbloem nummer een, de tulp. Via de Oostenrijkse ambassadeur, had hij enkele tulpenbollen gekregen vanuit Turkije in 1593. Dat waren wilde tulpen, en niet diegenen welke wij nu kennen in tientallen soorten en varianten, die zijn pas verkregen na veelvuldige veredeling. Hij plantte ze in zijn botanische tuin in Leiden, en daar vandaan begon de tulp haar veroveringstocht door de lage landen en momenteel over de gehele wereld, nu 400 jaar later is de tulp onze nationale trots en een van de belangrijkste exportproducten. In 1609 stierf Carolus Clusius, en is begraven in de Leidse Pieterskerk, alwaar hij zich vele malen heeft omgedraaid, toen de tulp in het begin van de 17e eeuw voor enorme grote bedragen verhandeld werd, soms voor wel F 4.000,- per stuk, en waar de Hollandse koopmansgeest ook tulpenvazen maakte, met verschillende openingen waar een tulp ingestoken kon worden, en als uit een bol een bloem kwam, dan stond er voor een kapitaal op tafel. Later kwamen vele handelaren in de rode cijfers, of gingen failliet toen de tulpenhandel in elkaar klapte.

Anton G.M.Heijmerikx
Schwetenkamp 5
49762 Lathen
Duitsland

2 reacties

  1. Atrecht ligt niet in België, maar in Frankrijk en heet in feite
    Arras. Voor grosso modo 1670 maakte het soms wel eens
    deel uit van het graafschap Vlaanderen; zoniet was het een
    Frans grensstadje met Vlaanderen.

  2. Geachte heer Heijmerikx,

    Op onze school, het Carolus Clusius College in Zwolle, doen 2e klassers onderzoek naar de naamgever. We willen een tentoonstelling aan hem wijden n.a.v. de 400e sterfdag, waarin de historische informatie gekoppeld wordt aan thema’s van onze wereldschool nu.
    U zou mij een groot plezier doen als de leerlingen met u zouden mogen corresponderen over Clusius: we willen graag dat ze niet alleen met “knippen en plakken” maar met contacten per mail met deskundigen hun informatie verzamelen.
    Ik hoop van harte dat u in de gelegenheid bent hieraan mee te werken.

    met vriendelijke groet!

    Michael Buykx.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.