Rond het jaar 1000,werd de basis gelegd voor de Poolse staat, de West Slavische stammen hier terecht gekomen door de grote volksverhuizing. Hun vorst Mieszko I sloot zich na zijn bekering aan bij de overige vorsten van Europa, en nam de kerstening ter hand. Kerk en adel waren zijn manier, om zijn gezag te doen gelden in een groot gebied. Zijn zoon Boleslaw I nam dezelfde manier aan om zijn gezag te vergroten, en annexeerde grote gebieden. 25 jaar later werd hij de 1^e koning van Polen. Polen bestond uit 2 grote delen, Groot Polen in het noorden met o.a. Gniecno, Poznan en Kalisz en Klein Polen met o.a. Krakau, Lublin en Kielce. Na zijn dood verbrokkelde zijn rijk, maar een zijner opvolgers herstelde het Poolse rijk. In 1076 werd Boleslaw II gekroond, maar die raakte in conflict met de bisschop van Krakau, toen hoofdstad van Polen. Hij liet de bisschop terechtstellen, maar werd daarvoor verbannen en werd opgevolgd door Boleslaw III. Na diens dood werd het rijk verdeeld onder zijn 4 zonen, die hun gebied weer verdeelden onder hun erfgenamen. Daardoor verwierf de kerk en adel steeds meer invloed, maar raakte de macht steeds meer verzwakt. In het noorden nam mede hierdoor de invloed van Pruisen steeds toe, en in het zuiden deden de Tartaren van zich spreken door steeds meer gebieden te veroveren.

Hertog Konrad van Mazovië, deed ten einde raad een beroep op de kruisridders van de Duitse orde, die tor doel hadden de heidenen op het Christelijke pad te brengen. Maar dat nobele streven veranderde al snel, toen zij zich op de handel gingen toeleggen, dat verdiende uiteraard veel beter. Zij verdreven dan wel de vijanden zoals de Tartaren, maar namen het land min of meer in bezit van het zuiden tot het noorden, en breidden zo hun macht uit. Toen zij ook nog deelnemen aan het machtige Hanzeverbond, kregen zij de touwtjes helemaal in handen. Zij bepaalden wat mocht en niet mocht. Polen had mede daardoor geen toegang meer tot de Oostzee, en was geheel afhankelijk van de adel der Kruisridders. En ook de steden gingen zelfstandig handelen, terwijl Bohemen en Litouwen aan de grenzen rammelden.

Koning Wladyslaw I trok uiteindelijk ten strijde tegen al die krachten die de Poolse eenheid bedreigden, en won langzaam stukje bij beetje aan invloed en macht, en herstelde zijn heerschappij, en zelfs de machtige steden kreeg hij onder zijn invloedsfeer. Hij werd in Krakau opnieuw tot koning gekroond in 1320. Zijn zoon Kazimierz III zet zijn succes voort, en breid het Poolse territorium uit met grote gebieden zoals delen van Oekraïne. Maar hij verliest Silezië aan de koning van Bohemen. Na zijn dood komt de troon aan het geslacht Anjous uit Hongarije, Ludwik was de 1^e vreemde vorst over Polen, zijn 11 jarige dochter Jadwiga wordt in 1384 tot koningin gekroond in Krakau. Zij is sinds 1997 heilig verklaard.

Reeds op 12 jarige leeftijd werd zij gedwongen om te trouwen met Jagiello groothertog van Litouwen, die 2 weken na hun huwelijk gekroond werd tot koning van Polen in maart 1386. Jadwiga werd maar 25 jaar oud, en overleed zonder kinderloos, maar politiek werd hun huwelijk een succes, Koning Jagiello was in staat om het hoofd te bieden aan de oppermachtige Kruisridders die in 1410 werden verslagen, en was hij in staat om het Poolse grondgebied flink uit te breiden. Aan het eind van de 15^e eeuw kwamen er grote veranderingen op sociaal, economisch en politiek gebied,de adel werd steeds belangrijker, landbouwproductie groeide sterk, en daardoor de rijkdom van de adel die de landbouwgebieden bezat. De adel verkreeg daardoor meer privileges dan elders in Europa, en bezette vrijwel alle openbare functies. In de 2^e helft van de 15^e eeuw ontstond de Sejem, (Poolse landdag) afgevaardigden van de adel en de senaat, waarin ministers, bisschoppen, hoge gezagsdragers en legeraanvoerders zitting hebben, en waarbij de koning steeds aanwezig is. Elk besluit werd unaniem besloten en uitgevoerd.

De 16^e eeuw was de gouden eeuw voor Polen, het was verreweg de grootste staat van Europa, de Jagiellonen (aanhangers van koning Jagiello) beheersten Polen, Litouwen, Letland, Wit Rusland, Ruthenië, Oekraïne, Hongarije en Bohemen. De adel had zijn monopolie op het landbezit, de boeren gebonden aan de grond, en verplicht herendiensten te verrichten. Politieke veranderingen niet mogelijk zonder unanieme besluiten. De handel floreerde als nooit tevoren dankzij het Hanzeverbond.

Koning Zygmunt gehuwd met de Milanese Bona Sforza, dochter van de hertog van Milaan droeg enorm bij aan de florerende cultuur van kunst en wetenschap, de universiteit van Krakau droeg daaraan ook bij, godsdienstvrijheid stimuleerde het geestelijk leven, kortom Polen was letterlijk en figuurlijk het middelpunt van Europa.

Zijn zoon Zygmunt II volge hem op in 1584, zijn 1^e vrouw werd door zijn moeder en haar schoonmoeder Bona Sforza vermoord, zijn 2^e vrouw Barbara Radziwill, bekend om haar schoonheid, stierf 4 jaar later, en weer werd Bona Sfoza genoemd als verdachte, en zijn 3^e huwelijk mislukte, alle drie huwelijken bleven kinderloos.

Intussen had zich een nieuw soort adel ontwikkeld, die de politiek in de volgende eeuwen zouden gaan domineren. Rijke families met grote bezittingen die zowel grondgebied met dorpen, steden en kastelen bezaten, Radziwill, Lubomirski, Czartoryski, enz. zij hadden zo ongeveer alle macht naar zich toegetrokken, vooral voor hun eigenbelang. Zij bepaalden wat er gebeuren moest, en droegen bij tot het verval van Polen.

In 1569 kwamen de adel bijeen in Lublin, en stichten aldaar de zogenaamde Adelsrepubliek, een samenvoeging van Polen en Litouwen. Daarbij bepaalden zij in 1609 dat de hoofdstad van Krakau naar Warschau verplaatst werd, omdat in het noorden de economie krachtiger was, en bepaalden bij democratische verkiezingen wie als uit hun midden tot kieskoning verkozen werd. Toch kwam er een roerige tijd met vele oorlogen tegen o.a. de Zweden, Russen en Turken. In 1648 kwam er een eind aan de 30 jarige oorlog,maar in 1654 kreeg men te doen met de Kozakken opstand in de Oekraïne, het gevolg was dat grote gebiedsdelen verloren ging aan Rusland. Janusz Radziwill voelde zich bedreigd in zijn koningschap, en haalde de Zweden binnen, maar de Zweedse zondvloed richtte uiteindelijk grote schade aan het land, hele dorpen, steden, kastelen werden totaal verwoest, hele streken ontvolkt, landbouwgebieden totaal vernield, en de handel kwam stil te liggen. Polen kwam zwaar gehavend uit de strijd, en verloor grote gebieden aan Zweden,Rusland en vooral Pruissen. In 1672 verklaarden de Turken Polen de oorlog, maar Jan Sobieski versloeg met zijn Poolse leger de Turken op de dag dat de Poolse koning overleed, als dank werd hij tot de nieuwe koning verkozen. In 1683 versloeg hij wederom de Turken, die dan Wenen belegerden, en hij gaat de geschiedenisboeken in als de man die de Islam verbreiding in Europa daar een halt heeft toegeroepen. Onder zijn leiding kwam het tot herstel van politieke en economische bloei. Polen was op dat moment nog steeds een grootmacht, de grootste van Europa en na Rusland de 2^e van de wereld.

Na zijn dood verbrokkelde Polen en werd een speelbal van vreemde mogendheden, omdat het democratische stelsel, het Liberum Veto (eensgezinde stemming) niet functioneerde. Zonder centraal gezag, financiële middelen en militair gezag, zakte Polen af tot anarchie en kregen de buren steeds meer invloed. Met August II begon de Saksische tijd in Polen, hij kwam door intriges aan de macht, maar Frankrijk kreeg door zijn invloed in 1704 zijn keus op de troon, terwijl hij na 5 jaar weer door August II werd opgevolgd met behulp van de Russische Tsaar Peter de Grote.  Maar het land raakte toch steeds verder weg in een crisis en de roep om hervormingen werd steeds luider, en kreeg steun van de machtige familie Czartoryski, die zich uiteindelijk de macht toe-eigende. In 1764 deed die familie een beroep op tsarina Catharina de Grote, om met haar hulp hun neef op de troon te benoemen, Stanislaw August Poniatowski, hij was de laatste koning van Polen, maar wel de bekendste. Hij maakte een begin met hervormingen, versterkte het leger en kreeg het voor elkaar om het machtige Liberum Veto af te schaffen, dit tot groot ongenoegen van de Pruisische Koning Frederik II en de Russische Catharina de Grote, om al de privileges weer te herstellen, leidde dit uiteindelijk tot een burgeroorlog, en het gevolg daarvan was dat koning Frederik van Pruisen, tsarina Catharina de Grote van Rusland en keizerin Maria Theresia van Oostenrijk besloten over te gaan tot verdeling van Polen over hun landen en grondbezit, wat van Polen overbleef was een klein protectoraat.

Met een groeiend nationaal besef, wenste de bevolking van Polen minder buitenlandse invloeden na een vierjarige sejm, landdag, werd in 1791 een nieuwe grondwet aangenomen, de modernste van Europa op dat moment tot stand gekomen, onder invloed van de Franse revolutie en werd de constitutionele monarchie gevestigd. Maar enkele magistraten weigerden deze tot stand gekomen grondwet te accepteren en begonnen een opstand welke door de Russen werd gesteund, de hervormingsgezinde Polen kwamen daardoor in opstand, welke opstand door Rusland werd neergeslagen, en in 1793 werd Polen opnieuw gedeeld tussen Rusland en Pruisen, de verslagen koning Stanislaw August werd gedwongen af te treden op 27 november 1795, en Polen hield op te bestaan.

De drie bezettende machten, begonnen Polen gelijk te koloniseren, en daardoor vluchten vele Polen naar Frankrijk, en namen daar dienst in het leger. Met behulp van Napoleon hoopten zij Polen te kunnen bevrijden. Ook Napoleon maakte gebruik van Poolse militairen, en na zijn overwinning op Pruisen, verloor Pruisen grote gebieden van zijn Poolse gebied, en vormde Napoleon in 1807 het Groothertogdom Warschau. In samenwerking met Frankrijk, nam het groothertogdom met 100.000 man deel aan de tocht van Napoleon naar Rusland, in de hoop daarmee de Russen uit hun bezette gebieden te verdrijven, maar de geschiedenis leert ons dat die poging jammerlijk mislukte. Met de val van Napoleon was het Groothertogdom Warschau zijn bondgenoot voorgoed kwijt.

In 1815 werd bij het congres van Wenen het koninkrijk polen gevormd, dat samen met Rusland een personele unie vormde. Frankrijk diende als voorbeeld voor de staatsinrichting, de invloed van de adel bleef, en de boeren waren en bleven afhankelijk van die adel als grootgrondbezitters. Constantijn de broer van de staar van Rusland, had feitelijk de macht en behield die ook, omdat vrijwel alle belangrijke functies door Russen werden bezet. De joden kregen het moeilijk onder dit bewind, zij woonden hoofdzakelijk in het oosten, de joden die zich hadden aangepast aan de Poolse cultuur, bekleden over het algemeen goede functies, maar dat veranderde door oorlogen met Zweden, en invallen van Kozakken waarbij velen hun welvaart zagen verdwijnen. Zij vormden nadien vaak de middenklasse, tussen de adel en de boeren, en verdienden hun geld met de handel als middenstander, rentmeester of herbergier. Hun situatie veranderde drastisch, toen grote aantallen arme joden vanuit Rusland Polen binnenkwamen. Zij werden argwanend bekeken door zowel de katholieken en de joden in Polen, en de Russische verdeel en heerspolitiek deed daar nog een schepje bovenop. Maar de pogroms van de tsaristische politie in het bezette oostelijke deel van Polen vormden de grootste bedreiging, zij werden met geweld gedwongen te integreren in de gevestigde gemeenschappen.

Krakau werd een vrije stadsrepubliek, Oostenrijk behield Galicië, en kreeg geen autonomie evenmin als het Poolse deel onder Pruisen. Galicië was economisch een achtergebleven gebied, en een van de armste delen van het Oostenrijkse keizerrijk. Een lege oude Oostenrijkse kazerne uit die tijd, werd in WO II het begin van het concentratiekamp Auswitsch.

In 1830 ontsnapte koning Constantijn ternauwernood aan een aanslag, en de Polen hebben dat geweten,onderdrukking van Rusland, en economische strafmaatregelen waren het gevolg. Beginnende autonomie werd weer aan banden gelegd, deelnemers verbannen, hun goederen in beslag genomen en universiteiten werden gesloten. Ook in het Pruisische deel werd de macht van de adel aan banden gelegd, en werd Duits de voertaal. Toen in 1846 ook in Krakau een opstand uitbrak, was dat voor Oostenrijk aanleiding om de republiek Krakau te annexeren.

De Italiaanse opstanden in de vele verschillende republiekjes en koninkrijkjes aldaar, en het streven naar een grotere eenheid in Italië, waren voor de Polen aanleiding om ook weer in opstand te komen. Hervormingen werden doorgevoerd Russiche ambtenaren werden vervangen door Polen, universiteiten werden weer geopend, en rond 1860 werd de roep om hereniging van Polen bij een opstand in Warschau hardop geroepen. Warchau werd daarop belegerd, en deelnemers werden gedwongen in het Russische leger te dienen. De opstand werd door de adel en de kerk gesteund, maar de boeren lieten het afweten, en mede daardoor mislukte de opstand, en werd er opnieuw een schrikbewind ingevoerd. Door de verdeeldheid van Polen, werd er in verschillende gebieden verschillend geregeerd.

Het Russische gebied was arm en hoofdzakelijk was het hier landbouw dat domineerde.

Het Pruisische deel maakte sinds 1871 deel uit van Duitsland, en werd zwaar onderdrukt onder leiding van Bismarck, met tot doel de adel, de taal en de katholieke kerk uit te schakelen, maar de samenwerking tussen die groeperingen bood sterke weerstand tegen de onderdrukking.  In tegenstelling tot andere delen van Polen, bracht de Duitse overheersing hier wel economische vooruitgang, mede door de aanwezigheid van grondstoffen in Opper-Silezië.

Het Oostenrijkse deel Galicië , kreeg een eigen Poolse stadhouder die de Oostenrijkse keizer vertegenwoordigde, en een eigen parlement. De Poolse taal kreeg erkenning, en Oostenrijkse ambtenaren werden door Poolse vervangen, maar slecht economisch beleid leidde tot nog grotere armoede.

Bij het begin van WO I, was het maarschalk Pilsudski, die met een Pools garnizoen de Russische grens overtrok, toen de Duitsers aan de verliezende hand waren, riep hij zichzelf uit tot president van de Poolse republiek, en kreeg erkenning van de toenmalige geallieerden. Bij het verdrag van Versailles na WO I werden de grenzen vastgesteld tussen de oorlogvoerende landen, maar tussen Polen en Duitsland niet altijd duidelijk. In Oost Pruisen en Silezie zouden volkstemmingen plaatsvinden, die overigens nog moeten plaatsvinden. Pilsudski wilde een federatie vormen met Litouwse, Wit Russische en Oekraïense gebieden, wat tot een oorlog met Rusland leidde. Maar Pilsudski wist de Russische aanval op Moskou af te slaan, en voorkwam daarmee een nieuwe bezetting van Polen.

Maar Polen was een chaos, politiek, omdat de sjem het Poolse parlement door zijn macht en verdeeldheid met grote regelmaat de kabinetten ten val bracht, en economisch, omdat het een landbouwnatie was, waarbij een klein aantal grootgrondbezitters feitelijk de macht hadden, en ook omdat de industrie onderontwikkeld was, en de werkloosheid enorm was.

In 1926 pleegde Pilsudski een staatsgreep, en onder zijn dictatoriaal bewind verbeterde de situatie in Polen, mede ook door de enorme uitvoer van steenkool, en Amerikaanse financiële hulp.

Maar het zat de Polen ook niet mee, de wereldwijde  financiële crisis van 1929 maakte een eind aan de verbeterende omstandigheden, evenals elders in de wereld.

Toen tenslotte op 1 september 1939 WO II uitbrak met de inval in Polen door de Duitsers, en de Russen op 17 september aan de oostkant Polen binnentrokken, en Warschau op 27 september viel en capituleerde, was het voor de zoveelste maal dat Polen ophield te bestaan.

Ook de gruweldaden van de Duitsers tijdens de bezetting, was nergens zo wreed als in Polen, deportaties en terechtstellingen waren aan de orde van de dag, concentratiekampen zoals Auschwitz, Majdanec, Sobibor, Treblinka en Belzec werden op Poolse bodem ingericht met als doel levens bewust te vernietigen. Schattingen lopen uiteen, maar het waren er minstens 3 miljoen, en niet enkel joden.

In 1944 kwamen de inwoners van het getto Warschau in opstand, maar dat werd ongenadig door de Duitsers neergeslagen. Die opstand begon nadat ca. 300.000 joden in 2 maand tijd uit het getto naar Treblinka waren afgevoerd om vergast te worden. Toen de Duitsers opnieuw de overgebleven joden wilden afvoeren, kwamen zij in opstand.

Ca. 7.000 joden sneuvelden, ca. 6.000 kwamen om in het ondergronds rioolstelsel door brand en of vergassing, en de overgeleven ca. 40.000 joden werden alsnog omgebracht in Treblinka.

De Russen die dicht bij de stad lagen, om de Duitsers te verslaan, keken zonder in te grijpen toe, hoe Warschau en zijn inwoners werden vernietigd.

Het kwam ze goed uit, zonder iets te doen en te zeggen, werd Polen vernietigd.

6 Miljoen Polen kwamen om in de oorlog, 70 % van het cultuurbezit ging verloren.

En toen Polen bevrijd was van de Duitsers, kwamen zij opnieuw onder bezetting, maar nu onder de Russische terreur onder leiding van Stalin.

Bij de conferentie van Jalta in februari 1945, werden de grenzen van Polen door Roosevelt, Churchil en Stalin vastgesteld. Rusland kwam er goed mee weg, bijna 47 % verdween richting Rusland de zogenaamde Curzongrens, die al stamt uit 1918.

Polen krijgt als compensatie grote delen van Duitsland, de zogenaamde Oder-Neissegrens.

De communisten in Polen krijgen de macht in handen, daarbij gesteund door het nog steeds aanwezige Rode leger, de verkiezingen worden gemanipuleerd in 1947, en na de nieuwe grondwet van 1952 beheerst de partij vrijwel alle aspecten. De regering in ballingschap die in Engeland zetelt, kijkt machteloos toe, en voelt zich niet gesteund door de rest van Europa.

Pas als Lech Walesa democratisch gekozen is in Polen, treden zij terug in overleg met Walesa.

De bevolking is niet bepaald communistisch gezind, lage lonen en slechte werkomstandigheden leidden tot stakingen en opstanden die bloedig worden onderdrukt.

Poolse militairen die aan de zijde van de geallieerden mee hebben gevochten om Europa en hun Polen te bevrijden van het juk van de nazi’s, kunnen niet terug naar huis, omdat de communisten hun Polen bezet houden. Het duurt ook heel lang, voordat zij de eer krijgen toebedeeld, die hun toekomt.

Boleslaw Bierut, een Poolse boerenzoon was de 1^e president van Polen (1947-1956) en een trouw aanhanger van Stalin, hij regeerde met ijzeren vuist.

Nadat Stalin in 1953 was overleden, brokkelde zijn macht af, en kort na de rede van Nikita Chroesjtsjov, de opvolger van Stalin, waarin Stalin werd gehekeld, stierf Bierut onder verdachte omstandigheden in 1956 te Moskou.

Zijn opvolger werd zijn vroegere tegenstander Wladyslaw Gomulka, die de Stalinistische politiek wist om te buigen, maar de politiek bleef met Rusland verbonden. In 1970 viel hij in ongenade, en werd opgevold in 1971 door Edward Gierek, die enkele liberaliseringen wist door te voeren, en dankzij grote leningen wist hij de levensstandaard van de Polen te verbeteren.

Gierek bracht zijn jeugd door in Frankrijk, nadat zijn vader bij een mijnongeluk was omgekomen in 1917 hertrouwde zijn moeder en vertrok hij als 4 jarige naar Frankrijk, om in 1948 terug te keren naar Polen. In 1976 moesten prijsverhogingen worden doorgevoerd, maar na onlusten werden die niet uitgevoerd, In 1980 moest hij aftreden nadat prijsverhogingen gezien de noodzakelijke economische hervormingen wel werden uitgevoerd, en de onlusten die daarop volgden luidden zijn val in.

Kort daarop werd hij opgevolgd door Stanislaw Kania, die na 1 jaar alweer werd opgevolgd door generaal Jaruzelski in 1981, en die in het najaar van 1981 de noodtoestand uitriep, daarna verdween Gierek zelf voor 1 jaar de gevangenis in, hij overleed na een lang ziekbed in 2001 in Zuid Polen.

Wojciech Jaruzelski werd partijleider in oktober 1981, daarvoor had hij verschillende functies gehad binnen de vroegere regeringen. Als minister van Defensie keurde hij destijds de inval in Tsjecho-Slowakije goed, was minister van binnenlandse zaken en verantwoordelijk voor het gewelddadig optreden van de oproerpolitie en de vele tientallen doden bij de stakingen van de dokwerkers in Gdansk.

Draaide hervormingen terug, en verbood de vakbond Solidarnosc van Lech Walesa. Maar de macht van Jaruzelski reikte niet verder dan Warschau, en liep aanmerkelijk terug. In 1988 vonder er ronde tafelgesprekken plaats tussen regering en oppositie, en het resultaat was de legalisering van de vakbonden, en werden er politieke partijen toegestaan. Ook werd er een nieuwe grondwet gemaakt die door iedereen werd geaccepteerd, en waarbij de communistische partij in elk geval in de sjem, het parlement de helft plus 1 zetel zou blijven bezetten. In 1989 bij de vrije verkiezingen verloor de communistische partij gigantisch, en won Solidarnosc, maar behielden de communisten de meerderheid dankzij de grondwet. Jaruzelski werd tot president gekozen, maar trad af als partijsecretaris en zegde zijn partijlidmaatschap op, en was dus op papier een partijloze president.

In 1989-1990 kreeg Polen een nieuwe democratische grondwet, werden er nieuwe verkiezingen gehouden waaraan Jaruzelski niet deelnam, en werd Lech Walesa tot president gekozen.

Jaruzelski moest in 2008 terecht staan in Warschau vanwege het geweld bij de zogenaamde broodrellen van 1970, maar werd gesteund door Lech Walesa die verklaarde dat niet Jaruzelski schuldig was, maar het communistische systeem, waardoor hij zijn handen niet vrij om juist te handelen.

Onder Walesa werd een begin gemaakt met economische en politieke stabiliteit, hij werd opgevolgd door Kwasniewski die op de ingeslagen weg verder ging, en dat leidde tot het lidmaatschap van de NAVO in 1999 en lidmaatschap van de Europese Unie  op 1 mei 2004.

In oktober 2005 werden de controversiële en conservatieve Lech Kacynski gekozen tot president, op 10-4-2010 stortte het vliegtuig onder slechte weersomstandigheden neer, waarin hij zat neer, 96 slachtoffers waren er te betreuren waarvan velen tot de Poolse elite behoorden.  Zij waren op weg naar Katyn om de slachtoffers te herdenken die waren omgekomen tijdens de oorlog, ca. 22.000 Poolse officieren en andere intellectuelen zijn daar omgebracht door de Russische geheime dienst.

De geruchtenmachine n.a.v. dat ongeluk kwam snel op gang.

Het meest gehoord was, dat hij de piloot gedwongen zou hebben toch te landen ondanks het slechte weer. Wanneer niet geland zou worden, moesten zij uitwijken en kwamen zij te laat voor de plechtigheden.

Het onderzoek naar dat ongeluk is nog in volle gang, en triest is dan als je hoort op het 8 uur journaal dat de militaire aanklager Mikolaj Przybyl, zich van het leven wil beroven, als hij aangeeft 5 minuten pauze in te lassen tijdens de persconferentie, en vervolgens in een zijkamertje verdwijnt en iedereen kan horen dat hij met zijn dienstwapen zich een kogel door het hoofd schiet.

Hij is niet dodelijk getroffen, maar ernstig gewond afgevoerd naar het ziekenhuis.

Kacynski werd opgevold door Bronislaw Komorowski.  Jaroslaw Kacynski zijn tweelingbroer, werd in 2007 gekozen tot premier en hij werd weer opgevolgd in door Donald Tusk die de verkiezing nipt won in oktober 2011.

Anton Heijmerikx, Lathen

Natuurlijk zijn er altijd kleine of grotere gebieden geweest, welke van nature hoger gelegen waren en welke daardoor in het moerasgebied bewoont zijn geweest, en bruikbaar voor de land­bouw. Bekende hoogten waren o.a. Anklaar, Teuge, Oene, Nijen­beek, Vorchten, Veessen en Werven, terwijl ook verschillende boerderijen genoemd zouden kunnen worden. Vele van deze gebie­den waren, ook al lagen zij in het Gelderse gebied, op het Oversticht georiënteerd, met name op Deventer, terwijl de IJssel ook geen beletsel was voor jongelui om een huwelijks­partner aan de andere kant te zoeken, iets wat veelvuldig voorkwam. De economische toenadering verdween in de 14e eeuw toen agressieve Gelderse Graven het zwakke Oversticht terzijde schoven, en Deventer op de knieen kreeg, alhoewel er heden ten dage nog steeds Geldersche enclaven zoals Welsum en Marle bij Overijssel horen, stemmingen ten spijt.

Voor de vorming van een groot Veluws waterschap, moeten kleine plaatselijke besturen en of grondeigenaren werkzaamheden hebben verricht, om hun gebied te beschermen, zoals bijv. Hofmarken zoals die te Gietel, of Vrije marken zoals die te Veessen. Zeker niet op de manier zoals de dijkaanleg nabij Nijenbeek in 1314 door de landsheer en eigenaar gedaan alleen ter bescherming van zijn eigen grondgebied, iets wat alleen de grote heren zich ongestraft konden veroorloven.

Maar vermoedelijk waren er langs de hele IJssel wel kleine particuliere bedijkingen met een eigen lozing op het buitenwa­ter, zoals voor de landen onder Gietel en Wilp met hun lozing van de wetering de Fliert tegenover Deventer, waarbij een Erve de Ziele (zijl=lozingssluis) de plek ongeveer doet aangeven.

In het begin van de 14e eeuw, was het aanmaken van nieuw land in dit gebied aan de orde van de dag, en nieuw land werd in die tijd broek genaamd, dus nieuwbroek of zoals in 1328 Nij­broek genaamd. De geboorte van een naam, met vestiging van mensen op die plek, en een dorp komt daardoor tot leven.

Graaf Reinald heeft opdracht gegeven in 1328 om zijn grondge­bied bestaande uit broeck en wildernis dat voortaan Nybroek gaat heten te ontginnen door twee ondernemers, “locateurs” genaamd die voor de uitvoering zorg zouden dragen, en voor hun kosten en moeite extra beloond zouden worden, een hunner werd later de eerste richter over het gebied.

Vanuit het Zeeuws-Hollands watergebied kwamen de werkers, die al veel ervaring hadden opgedaan in hun eigen watergebied, maar zij brachten ook hun gewoonten en ideeën mee, zoals bijv. de putse (een algemene dijkmaat) hun rechts- bestuurs- en waterschapsorgani­satie, een college van richter en schepen, wat hier op het platteland nog onbekend was, en die al de bestuurlijke vormen naar zich toe trokken, en daardoor hun stempel in bestuurlijk opzicht en ontwikkeling zeer zeker gezet hebben.

Omtrent het jaar 1342 werd het Karthuizer klooster Monnikhui­zen bij Arnhem gesticht, waarbij Graaf Reinald met milde hand, kwistig goederen onder Nijbroek geschonken heeft. Dit klooster heeft omstreeks 1370 zijn invloed doen gelden in het gebied van Nijbroek, en men bezat hier ook een hoofdhof “het Spijker” welke aanvankelijk bewoond werd door de meijer van Monnikhui­zen, en later door de richter van Nijbroek. Nadat het land afdoende watervrij gemaakt was, was de opbrengst aanzienlijk.

Dat het klooster een leidende rol heeft gespeeld blijkt uit de kroniek ” Item int yaer ons heren 1370 waert de erste scluse gelecht, und was end holten scluse, unnd kosten de erfgenamen by 900 golden gulden”. Men had vier maatregelen genomen:

1. Afdoende bedijking van de IJssel.

2. Afleiding van Water van de tot duslang vrij instromende Veluw­se beken.

3. Het maken van een wetering door het kom-gebied tot het laagste punt en het leggen van een       lozingssluis.

4. Rege­ling van onderhoud en toezicht van een en ander.

Omdat aan de Grift (het afwateringsgebied van het Veluws hoogmassief) 2 molens hebben gestaan, welke toebehoorden aan het klooster Monnikhuizen, mag men aannemen dat de monniken ook hierin een aandeel hebben gehad, terwijl men aan de loop

kan zien dat het een kunstmatig geschapen werk was, terwijl in de 17e eeuw en later ook in de 19e eeuw het bevaarbaar voor schepen is gemaakt. Deze vorm van afwateren was in Engeland en Duitsland reeds gangbaar. Het onderhoud werd in 1785 gedragen door Terwolde en zijn gebied, met inbegrip van Grapendaal in het Oversticht, het volgende stuk onder Welsum tot bij het Olster veer was ten laste van Nijbroek, Welsum onderhield een gedeelte onder dat veer. Oene had van oudsher een groot gebied van zijner reeds bestaande omdijking, het kerspel Heerde het gebied van Veessen en Vorchten, Nijbroek had samen met Terwol­de Oene Vorchten en Heerde een gedeelte in onderhoud genaamd de nieuw aangelegde Dwarsdijk, wat viel onder het Oversticht, Marle genaamd, terwijl datzelfde Marle zelf een minder bloot gesteld gebied onderhield tot Hulsbergen (onder Hattem).Het toezicht werd door de Gelderse landsheer ingesteld, waar­bij het opmerkelijk was, dat de Overijsselnaren het steeds hebben erkend, terwijl het nooit meer dan een mondelinge afspraak moet zijn geweest, maar het grote belang zal door iedereen erkend zijn. In 1429 noemt men dat de Gelderse dijkstoel, ook de Overijsselse ingelanden sal beschutten en beschermen, zoals voorheen was ingezet en overgegeven.

Oene is van oudere datum, omdat dat gebied al met bekading omringd was, en men niet aanneemt, dat daardoor het bovenlig­gend gebied afgesloten was, Oene zal dus reeds voor het uitge­ven van nieuw land (Nijbroek) bestaan hebben. Rond ca.1420 kwam het zover, dat “al dat water yn kerspel van Oen op de syle doer den Isseldyck uut plecht te loepen ock doer de groete scluse geleit wort”. Het hele gebied werd ontwaterd, door 3 hoofdweteringen met toevloeiingen de middelste, de groote wetering, is de oudste en de belangrijkste en stamd uit ca.1328 en stond ten dienste van Nijbroek. De eigen uitwate­ring van het oudere Oene moet de grote wetering door middel van een duiker hebben gekruist. De sluis bij Hulsbergen, nabij Hattem in 1370 gemaakt door Monnikhuizen, lag op deze wetering en koste de erfgenamen van Nijbroek, Terwolde, Heerde, en Vorchten, 900 gulden. Deze sluizen hadden in die tijd geen lang leven en gingen gemiddeld ongeveer 30 jaar lang mee, als er zich geen calamiteiten voordeden. In 1400 is er daar een andere scluse gelegt und was van stenen, geroeft met holten balken, und kostede soevenendehalf hondert gulde. (F. 750,-)

Deze sluis lag er niet lang, want een dijkdoorbraak vernielde de sluis. Binnen korte tijd was het noodzakelijk om 3 keer een nieuwe sluis te bou­wen, zodat het noodzakelijk was om aan financiële middelen te komen, welke men verkreeg door Oene toestemming te verlenen om gebruik te maken van inlating op de Grote Wetering, welke vergezeld ging van een groot bedrag ineens. De Stichtse Vete van 1427-1429 bracht opnieuw schade toe aan de sluis en herstel kostte meer dan 2000 gulden. Opnieuw werd een gebied toegela­ten op de Grote Wetering, en wel het gebied van Beekbergen, welke een grote omvang had van wel meer dan 100 hoeven. Rond 1430 werd een Veluwse hoeve geschat op 16 morgens, dat is ca.8572 m2 x 16, Beekbergen 26 hoeven, Gietel 8, Wormen 13, Twello 20 en Wilp eveneens 20 hoeven, terwijl in 1500 Wilp en Twello elk reeds 40 hoeven telden, welke geteld werden bij een lozing door de Fliert en de Ziele nabij Deventer. De nieuwe Wetering, welke later door verbastering de naam van Euvelgunne kreeg, verwerkte het water van de lage landen van Apeldoorn, Wenum en van Vaassen ten oosten van de Grift, met dit gebied werd geen rekening gehou­den met de werken rond 1370, als zou zij geen lozing behoeven, het is in het algemeen merkwaardig, dat er vaak geen rekening werd gehouden in de middeleeuwen met de belangen van anderen, alhoewel dat in deze tijd, menigeen ook niet vreemd in de oren klinkt. Dat ontwatering, en ontgin­ning tot het ontstaan van nederzettingen kan leiden, bewijst de buurtschap Broekland welke met een eigen kapel tot ontwik­keling kwam, al is het steeds klein gebleven. De Leigraaf is de kortste wetering, en loost het water van Marle, Wijnvoorden en Werven totaal 19 hoeven door een afzonderlijke sluis, een situatie welke ver­moedelijk heeft bestaan vanaf de aanleg van de Dwarsdijk omstreeks ca.1370. Dat het belang van een goede waterhuishou­ding een steeds belangrijkere zaak was, hadden velen in die tijd wel begrepen, zeker bij gebiedsuitbreiding, was het aanboren van nieuwe financiele middelen zeker noodzake­lijk.

De edelen waren reeds gebundeld, en ook het patriciaat van Deventer met zijn uitgebreide belangen in de kerspelen Twello, Wilp en Gietel zocht aansluiting rond 1429, terwijl eerder al de bevolking van Deventer het huis “ten Voorde” onder Duister­voorde als zijnde een roofnest had verwoest, om daarmee de be­langen in de hogere gedeelten van de Veluwe veilig te stel­len.

Het klooster Hulsbergen, in 1407 gesticht en van geringe omvang, nam geleidelijk de taak van het klooster Monnikhuizen over, en bereikte rond 1500 een grote bloei, samen met het Zwolse moederhuis het centrum van de Broederschap des Gemenen Levens. Geert Groote, de stichter van de Broederschap des Gemenen Levens, had geruime tijd op Monnikhuizen vertoefd, alvorens de nieuwe orde te stichten. Door oorlogen en twisten, waren het vaak de kloosters, die met hun financiën de herstel­lingen van de sluizen en waterwerken voor hun rekening namen, zo ook Hulsbergen. Maar rond 1580 was het door de reformatie en de daarmede gaande hervormingen gedaan met de grote invloed van Monnikhuizen en ook Huls­ber­gen, terwijl hun invloed al reeds jaren tanende was. Het ambt van Dijkgraaf kwam door toedoen van Hertog Karel van Egmond in handen van de wereld­lijke overheden zoals het geslacht van Leesten, van Knijpen­borch, van Essen en enige leden van Isendoorn van den Cannen­burgch. Door het grote aanzien welke deze functie genoot, probeerden velen hier een aandeel in te bemachtigen, op den duur kregen economische invloeden grotere greep op de bestu­ren, Deventer was hier een bewijs van, behorende tot het Overijsselse gebied, had zij economisch grote belangen in het Gelderse. Wel hield men vast aan vergaderplaatsen zoals Twel­lo, en men heeft nimmer in Deventer vergaderd. Representanten voor de waterschapsbesturen waren vertegenwoordigers van steden zoals Deventer en Hattem, de kerspelen wezen vaak de edelen en of de grootgrondbezitters aan, maar vaak ook werden de dorpsschouten gekozen. Buurmeesters of de “schaters” der kerspelen hadden vaak een grotere invloed verkregen, omdat zij de dijkstoel vertegenwoordigden bij de schouw der waterwegen, terwijl Nijbroek steeds binnen zijn eigen gebied een onbeperk­te bevoegdheid behield in waterstaatszaken. Zo’n schater of buurmeester was Rutger Hermens die de erve de Schaek gepacht had van de H.Geestgasthuizen in Deventer in 1680, zijn zoon Heijmerick Rutgers was rotmeester, commandant van de dijkbewa­king, en zijn achterkleinzoon was later Burgemeester van Nijbroek, waaruit ook hier blijkt, dat bepaalde functies werden vergeven binnen families, en er generaties lang bepaal­de invloeden konden worden uitgeoefend.

Anton Heijmerikx, Lathen

Het gebied was dun bevolkt en was enorm uitgestrekt.

Ondanks dat het bij het verdrag van Versailles was vastgelegd, dat het Duitsland verboden was om opnieuw een leger op te bouwen, gingen de Nazi’s gewoon verder met hun expansiedrift onder leiding van Hitler.

Al in 1940 werden delen ingericht voor krijgsgevangenen uit Frankrijk en België.

In 1941 werd er ruimte gemaakt voor ca 20.000 Russische krijgsgevangenen in 5 kampen, maar daarvoor waren geen onderkomens gereed, zodat zij in de openlucht verbleven, men was nog bezig om 5 grote stenen barakken te bouwen.

Deze barakken zouden gezien het grote aantal krijgsgevangenen ook niet toereikend zijn, velen verbleven dan ook in holen en kuilen ondergronds.

In de winter na hun krijgsgevangenschap van 1941/42 stierven dan ook ruim 14.000 van hen, onder erbarmelijke omstandigheden, geen of weinig kleding, weinig of geen eten, en het ontbreken van medische verzorging, en geen onderdak.

In april 1943 werd het Russische krijgsgevangenkamp opgeheven, veel waren er ook niet meer overgebleven, de Franse en Belgische krijgsgevangenen werden overgeplaatst naar Fallingbostel, en in het leeg gekomen deel werd een hospitaal voor Russische krijgsgevangenen ingericht dat tot januari 1945 in gebruik is gebleven. Overleden Russische krijgsgevangenen werden op enige afstand op een eigen begraafplaats begraven.

Het ontruimde Russische kamp werd in april 1943 overgedragen aan de SS, en werd ingericht voor ruim 1.000 joodse gevangenen, die waren voorbestemd om uitgewisseld te worden voor in het buitenland gevangen genomen Duitse militairen.

Hoewel de eerste 500 gevangenen die hier arriveerden waren niet bestemd voor uitwisseling, die waren afkomstig uit Buchenwald en Natzweiler-Struthof en moesten het kamp opbouwen. In de volgende 1 ½ jaar werden 5 subkampen gebouwd door die groep van 500.

Het 1^e subkamp was bedoeld voor hun eigen huisvesting. In februari 1944 werd dit subkamp gesloten omdar er nog maar heel weinig van de 500 overgebleven waren, die werden overgebracht naar Sachsenhausen.

Het 2^e subkamp werd bevolkt met 2 transporten uit Polen in juni 1943, meest afkomstig uit Krakau, Lvov en Warchau, ca 2.400 personen, die in het bezit waren van speciale  documenten zoals paspoorten en inreisdocumenten die afkomstig waren van hoofdzakelijk Zuid Amerikaanse landen die hun wilden opnemen. De bezitters waren van mening dat zij met deze papieren de verschrikkingen konden overleven, maar eind 1943 en begin 1944 werden zij vrijwel allemaal overgebracht naar Auswitsch waar zij vergast zijn.

Het 3^e subkamp was bedoeld voor ca.350 joden die staatsburgers waren van neutrale landen zoals Spanje, Argentinië, Turkije en Portugal. In dit kamp waren de leefomstandigheden beduidend beter, en mochten de gezinnen ook bij elkaar blijven.

Het 4^e subkamp was het sterkamp, hier verbleven de joden die verplicht een ster moesten dragen op hun eigen kleding, zij hoefden geen gevangeniskleren te dragen, en bestemd waren om uitgewisseld te worden. De meesten van hun kwamen uit Nederland en een klein deel uit Tunesië, andere Noord-Afrikaanse gebieden, Frankrijk Joegoslavië en Albanië.

In Juli 1944 verbleven er ruim 4.000 joden in dit sterkamp, waarvan er maar een enkeling daadwerkelijk was uitgeleverd. Op het eind van de oorlog, werden de overgebleven joden en dat waren zij vrijwel allemaal in speciale treinen, veewagons dus, kris kras door heel instortende Duitsland gereden, waarbij er zeer velen zijn omgekomen.

Het 5^e subkamp werd het Hongarenkamp genoemd, opgezet in juli 1944 en werd hoofdzakelijk bevolkt door ca 1.700 joden afkomstig uit Hongarije, die toestemming hadden gekregen om met het zogenaamde Kasztner trein uit Hongarije te mogen vertrekken, en die uiteindelijk zij het via Bergen-Belsen toch veilig in Zwitserland zijn aangekomen. Van daaruit vertrokken de 1.783 overgebleven joden  in december 1944 daadwerkelijk naar Palestina. Rezso Kasztner onderhandelde met de Nazi’s, om Hongaarse joden vrij te krijgen van vervolging, en hielp de Nazi’s mede daardoor aan goederen. Ook onderhandelde hij over het overdragen van concentratiekampen aan de geallieerden op het eind van de oorlog. Na de oorlog verhuisde hij naar Palestina, waar hij in 1954 werd beschuldigd door Malkiel Grunwald van samenwerking met de nazi’s. Hij deed de journalist een proces aan, maar de rechter vatte het samen als dat hij zijn ziel aan de duivel had verkocht. Kasztner tekende hoger beroep aan, en werd door het Israëlisch Hooggerechtshof  vrij gesproken van alle tegen hem ingebrachte misdaden,maar voordat de uitspraak bekend werd, werd hij door een uiterst rechtse nationalisten vermoord.

Kamp 7 kreeg in maart 1944 als bestemming, de opvang van zieke en uitgeputte krijgsgevangenen uit andere overvolle concentratiekampen zoals bijv. Dora-Mittelbau, een concentratiekamp in de Harz ondergronds gelegen waar onder zware omstandigheden gebouwd werd aan de V1 en V2 raketten. Het werd cynisch herstellingsoord genoemd, maar het overgrote deel stierf hier door uitputting, honger, ziekte en mishandeling, vaak kort na aankomst. Vrijwel het hele jaar 1944 werden deze gevangenen aangevoerd, en wrang genoeg was dit kamp nooit vol.

Tussen augustus en november 1944 werd er een groot tentenkamp aangelegd, aanvankelijk voor 4.000 joodse vrouwen uit Hongarije en Polen. In het begin van de herfst kwamen daar nog eens ca. 8.000 vrouwen aan uit concentratiekamp Auschwitz-Birkenau en Plaszow, waaronder Anne en Margot Frank.

Zij werden allen samen ondergebracht in 18 grote tenten, waar de meest elementaire levensbehoeften ontbraken, kuilen dienden als open toiletten, schoon water was niet voorhanden, en eten was er niet of nauwelijks. In november 1944 storten de tenten in tijdens zware najaarsstormen, van de restanten bouwde men noodvoorzieningen, anderen groeven kuilen om in te wonen, en sommigen werden elders in het kamp ondergebracht, maar het overgrote deel moest verblijven onder de blote hemel.

Door het ontbreken van de meest elementaire voorzieningen, en de onvoorstelbare hygiënische omstandigheden, werden de bewoners van Bergen-Belsen ook nog eens geplaagd door het uitbreken van ernstige epidemieën zoals tyfus. Ontelbare bezweken hieraan vlak voor het eind van de oorlog, waaronder Margot en Anne Frank.

Maar bij dit alles werd het nog beroerder, nadat met de dodenmarsen, het gedwongen vertrekken vanuit andere kampen die in de vuurlinies kwamen te liggen, en waarvan de Nazi’s hun bevrijding wilden voorkomen, er begin 1945 tienduizenden gevangenen in Bergen-Belsen aankwamen. Alleen al in maart 1945 stierven er door ontberingen 18.000 gevangenen. Op 15 april werd het kamp door de Engelsen bevrijd, en de militairen, die toch wel iets gewend waren, waren ontzet met wat zij aantroffen. Een kamp vol met ca. 60.000 gevangenen, waarvan er ontelbare stervende waren, en duizenden onbegraven lijken, die overal verspreid lagen. Heden ten dage zijn er 14 massagraven, variërend tussen 500 tot 4.500 personen, en dat is een schatting die ter plekke gemaakt is na de bevrijding, omdat men zo snel als mogelijk de overledenen wilden begraven. Besmettelijke ziekten en ontbinding gedoogden geen uitstel.

De overlevenden werden ondergebracht in de dan leegstaande kazernegebouwen in de omgeving, en werden zoveel mogelijk verpleegd en verzorgd, maar desondanks stierven na hun bevrijding nog 14.000 mensen, die een plek kregen op de begraafplaats van de kazerne.

Voor de vele overlevende joden, was het niet mogelijk om naar huis terug te keren, hun thuisland was bezet door de Sovjet troepen, of zij waren niet meer welkom.

Deze joden werden als DP ers (Displaced Persons – verplaatste personen) ondergebracht in datzelfde kazerneterrein, en het duurde nog tot 1950 alvorens de laatste een onderdak hadden verkregen, waar dan ook.

Van het oorspronkelijke kamp Bergen-Belsen is weinig overgebleven. De Britse militairen hebben bij de bevrijding en ontruiming van Bergen-Belsen alles in de brand gestoken, omdat de plek vergeven was van ongedierte en ziektes als tyfus welig tierden. Om verspreiding te voorkomen was dit zo ongeveer de enige optie, maar ook om zichzelf en de overledenen verder kunnen beschermen.

Behalve de massagraven, fundamenten, gegraven waterbekkens en het van bomen ontdane uitgestrekte terrein, een treinwagon op de plek van aankomst 7 kilometer verderop, en het originele stationsgebouwtje dat overigens op militair terrein staat en dus niet toegankelijk.

Maar men heeft toch deze afschuwelijke plek als gedenkplaats ingericht, om te gedenken en om niet te vergeten, en waar per jaar ca. 250.000 bezoekers komen om de verschrikkingen met eigen ogen via de tentoonstelling te aanschouwen. Foto’s van direct na de bevrijding door de Britse militaire fotograaf gemaakt. In het nieuwe tentoonstellingsgebouw, een enorm groot betonnen kolos, voorzien van een ingang en aan het eind een groot raam dat uitziet over de plek waar duizenden begraven liggen in massagraven, komt de bezoeker onder indruk van het tentoongestelde. Een gebouw zonder franje zonder hoogstandjes, zonder een uitgebreid menu in een eenvoudige cafetariahoek. Het zou ook ongepast zijn op deze plek des doods voor ontelbare onschuldige slachtoffers.

Enkele foto’s hebben op mij diepe indruk gemaakt, een shovel die lijken in een kuil schuift onmenselijk en onwaardig, maar gezien het grote aantal overledenen en besmettelijke ziekten  kon het niet anders. Britse militairen die met lijken op hun rug, die proberen hen een zo waardig mogelijk een plek te geven in een massagraf. Een massagraf met in het midden de kamparts Frits Klein die gedwongen is mee te helpen zijn slachtoffers te begraven. Hij is na de oorlog ter dood veroordeeld tot de strop, welk vonnis in Hameln door een Britse beul is voltrokken op 13 december 1945.

En een foto waarop Josef Kramer de kampcommandant, die voordien kampcommandant in Auschwitz was, en die naar Bergen-Belsen was overgeplaatst om orde in de chaos te scheppen, gevangen genomen door het kamp loopt met Britse militairen naast en achter hem, geboeid aan zijn enkels. Ook hij is na de oorlog veroordeeld tot de strop en ook dat is uitgevoerd door een Britse beul in Hameln op 13 december 1945.

In totaal werden er 11 personen waarvan 3 vrouwen tot de doodstraf veroordeeld door ophanging, allen werden op 13 december 1945 terechtgesteld door de Britse beul Albert Pierrepoint, die in 1933 zijn vader opvolgt als beul en 608 executies op zijn naam heeft staan, en in 1955 plotseling ontslag nam.

En ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat de stad Hameln tot executieplaats is gekozen, Hameln die wij allen kennen van “de rattenvanger van Hameln”, en waarbij ik de Britten zie als rattenvanger.

Maar ook een lange lijst met oorlogsmisdadigers, die in Bergen-Belsen werkzaam zijn geweest, en die helaas hun straf zijn ontlopen, ondanks dat zij bij naam en toenaam bekend zijn, mede verantwoordelijk voor de dood van meer dan 70.000 slachtoffers enkel al Bergen-Belsen.

Anton Heijmerikx, Lathen

Auschwitz, wat bestond uit meerdere vernietigingskampen, Auschwitch, Auschwitz-Birkenau en Auschwitsz-Buna-Monowitz, de laatste met 45 buitenkampen.

Auschwitz is de Duitse naam, in het pools heet het Oswiecim, en is ca 60 km ten westen van de Poolse stad Krakau gelegen.

In april 1940 gaf Heinrich Himmler bevel om een nieuw concentratiekamp te bouwen in Oswiecim, in het door Duitsland geannexeerde gebied van Polen.

Het was gelegen aan goede spoorverbindingen in een dun bevolkt gebied. Het was eerstens bedoeld voor Poolse politieke gevangenen, later werd het een vernietigingskamp.

Al in juni 1940 kwamen daar al Poolse politieke gevangenen aan, en in maart 1941 zaten er ca. 11.000 gevangenen, hoofdzakelijk Polen. Het was toen al een berucht concentratiekamp vanwege de wrede praktijken die daar werden toegepast. Polen werden door de Nazi’s gezien als untermenschen, en daar gingen zij niet zuinig mee om, sterker nog toen stierven er al velen door uitputting door extreme zware arbeid en zware ondervoeding.

Auschwitz I was een concentratiekamp, welke bestond uit stenen barakken waarvan de meeste barakken 2 verdiepingen hadden. Dat er stenen barakken stonden,kwam omdat het een voormalig Oostenrijkse artilleriekazerne was, die na de bezetting van Oostenrijk leeg stond.

In die barakken huisden de gevangenen onder erbarmelijke omstandigheden, werden velen onderworpen aan medische proeven, moest men steeds urenlang staan op appels, werd er vele malen opnieuw geteld, en dat onder de meest erbarmelijke en onmenselijke omstandigheden.

Men mocht al die tijd niet bewegen, bewoog men wel, dan werd men doodgeschoten.

In de winterse vrieskou stond men ook vele uren in enkel een oude versleten en vieze onderbroek, en ook dat moest gebeuren zonder bewegen.

Nadien stierven velen aan de doorstane winterse ontberingen. Het bood plaats aan ca. 10.000 mensen, in 1^e instantie hoofdzakelijk Polen. Auschwitz was ook de plek waar poolse gijzelaars, leden van de Poolse ondergrondse en de Poolse intelligente bovenlaag en elite van Polen geëxecuteerd werden.

De overledenen werden in Auschwitsz I gecremeerd, en verstrooid om zo de bewijzen te vernietigen. Dat crematorium stond op enkele honderden meters van het huis van de kampcommandant Rudolf Hösch, hij had het “vak” geleerd in Dachau tussen 1934-1938 van Theodor Eicke die daar kampcommandant was.

In mei 1940 kwam Rudolf Hösch naar Auschwitz, en was daar commandant tot eind 1943, maar bleef verbonden aan Auschwitz om leiding te geven aan de vernietiging van Hongaarse joden. Het gezin woonde op het kampterrein, en zijn vrouw verklaarde na de oorlog van niets te weten, zij had zich nimmer bemoeid wat zich in het kamp afspeelde.

Rudolf Hösch  was verantwoordelijk voor de vernietiging van meer dan 1 miljoen joden.

Na de oorlog wist hij onder valse naam te ontkomen, maar werd toch opgepakt in maart 1946. Het hooggerechtshof in Warschau veroordeelde hem  tot de doodstraf door ophanging, dat werd voltrokken op 16 april 1947 in Auschwitz vlak bij zijn woning op het kampterrein, waar de galg nog steeds staat.

Een der bekendste gevangenen in Auschwitz I, is Maximiliaan Kolbe, een Franciscaner pater die zich vrijwillig meldde om de plaats in te nemen van de Poolse onderofficier Franciszek Gajowniczek, die aangewezen was als een van de 10 aangewezenen omdat er 1 persoon was gevlucht, om te sterven, hij was getrouwd en had 2 kinderen. Deze 10 gevangenen werden in een donkere volledig geïsoleerde en van de buitenwereld afgesloten bunker opgesloten tot de dood er op volgde door uitdroging en verhongering. Na 14 dagen bleken na opening van de bunker er nog vier in leven, waaronder Maximiliaan Kolbe, zij werden door middel van een Phenolinjektie alsnog gedood op 14 augustus 1941. Franciszek Gajowniczek heeft Auschwitz overleefd, en kon getuigen van de gebeurtenissen, hij overleed in 1995, 93 jaar oud. Maximiliaan Kolbe werd in 1982 heilig verklaard door paus Johannes Paulus II, die zijn hongerbunker en cel heeft bezocht bij zijn bezoek aan Polen en Auschwitz in 1979.

Overigens zijn er vanuit Auschwitz in totaal 667 gevangenen gevlucht, waarvan er 270 opnieuw zijn opgepakt, het moge duidelijk zijn dat er niemand na de oorlog dit kon navertellen. Omdat het gebruikelijk was, om voor elke vluchteling 10 personen aan te wijzen die daarvoor ter dood werden gebracht door uitdroging en verhongering, zijn door deze vluchtelingen 6.670 gevangenen omgekomen, die op een later tijdstip vermoedelijk het kamp ook zeker niet zouden hebben overleeft.

In maart 1941 beval Himmler om een tweede kamp te bouwen, met veel grotere capaciteit dan Auschwitz I. dat werd het enkele kilometers verderop gelegen Auschwitz-Birkenau.

Ook Auschwitz II genaamd. Dit kamp is enkel opgezet om mensen te vernietigen, meest joden, maar ook zigeuners, homo-sexuelen, vrijmetselaars, jehova’s getuigen, maar ook gevangenen uit Duitsland, Polen en Russische krijgsgevangenen die daarheen gevoerd werden.

Auschwitz-Birkenau kende de meest mensonterende omstandigheden die men zich maar bedenken kan. Het was dan ook een vernietigingskamp, diegene die niet direct aan de beurt was moest hooguit enkele dagen wachten. Per dag kon men daar 6000 mensen vergassen en cremeren per crematorium, en er stonden er daar 4, dus 24.000 mensen per dag.

Het was de meest lugubere efficiënte geoliede machine die men zich maar kon bedenken.

De treinen die daar aankwamen, bevatten meestal om en nabij 5.000 mensen, men werd de wagons uitgeslagen, en op het perron vond een visuele schifting plaats. Aan de ene kant had men een paar weken, misschien enkele maanden uitstel, maar moest men werken onder erbarmelijke omstandigheden totdat de dood erop volgde door uitputting of vergassing.

Aan de andere kant werd met direct naar de gaskamers gebracht.

Gaskamers die eruit zagen als wasruimten met douchekoppen aan het plafond.

Men moest zich eerst uitkleden, waardevolle spullen afgeven die werden genoteerd van wie afkomstig, men kreeg te horen dat alles teruggeven werd. Vervolgens moesten vrouwen hun lange haren laten afknippen voor zogenaamde hygiënische voorwaarden, en stonden allen in de wasruimte, waar dan geen water maar Zyklon B stroomde, een gas waarmee iedereen werd gedood oud groot maar ook baby’s in moeders armen. Zyklon B dat was vervaardigd in Auschwitz III door joodse dwangarbeiders die voor de Duitse firma I.G.Farben moesten werken. Als dan iedereen overleden was, moesten joden de lichamen opruimen en afvoeren naar een van de 4 crematoria’s in de directe omgeving, werden de ruimten weer schoongemaakt om voor de volgende groep slachtoffers dienst te doen, en dat, dag in dag uit, ruim 1.200.000 mensen verder.

Onder de officieren die de schifting maakten, stond ook regelmatig de beruchte kamparts Josef Mengele, die voor zijn medische experimenten mensen uitzocht die hij geschikt achtte. Vaak tweelingen, en of dwergen, waarbij proeven werden gedaan welke onzinnig en nutteloos waren. Maar steevast werden zij na de meest onzinnige en zeer pijnlijke experimenten gedood, als zij al niet overleden waren door de experimenten.

Josef Mengele die overigens na Auschwitz via Mauthausen en Genua spoorloos verdween naar later bleek Zuid Amerika. Het verhaal gaat dat hij bij het zwemmen verdronken is op 7 februari 1979 in Bertogia Brazilië, hij is bij verstek ter dood veroordeeld in Israël in 1985.

Auschwitz III bestond uit verschillende werkkampen, waar de omstandigheden niets beter waren dan in I en II, enkel dat men wat langer leefde, maar onder omstandigheden die ook mensonterend waren. Dit kamp stond onder leiding van Heinrich Swarz. Hier moest men werken voor verschillende Duitse firma’s, o.a. I.G. Farben de maker van Zyklon B waarmee de mensen in Auschwitz-Birkenau werden omgebracht. Maar ook voor firma’s als Buna, een fabriek voor synthetische rubbers en of olie.

Auschwitz III bestond uit 45 subkampen waar de dwangarbeiders meest joden werden ondergebracht, en uiteindelijk, als hun krachten het begaven en zij geen productieve arbeid meer konden verrichten ook werden omgebracht en vervangen door nieuw aangekomen gevangenen, men had immers keuze te over.

Zoals genoemd, stond het kamp onder leiding van de beruchte Rudolf Höss, die werd geholpen door het als wreed bekend staande regiment van de Doodshoofdtroepen van de SS. Op hun beurt werden die weer bijgestaan door enkele bevoorrechte gevangenen, die betere leefomstandigheden hadden, en beter voedsel, tenminste als zij de wrede bevelen opvolgden en uitvoerden.

Onder hen bevonden zich vele joden, en dat werd hun niet in dank afgenomen, en ondanks hun iets betere levensomstandigheden, werden ook zij op gegeven moment omgebracht. Diegenen die tewerk gesteld werden in de gaskamers en crematoria, werden na enige tijd ook omgebracht om zoveel mogelijk getuigen van de gruwelijkheden uit de weg te ruimen.

Zij werden ook Sondercommando’s genoemd, hoewel Sondercommando’s oorspronkelijk geselecteerd werden uit de leden van de SS, oorspronkelijk bestonden er ca. 10 van deze

SS commandogroepen. Later werden er ook joodse Sondercommando’s onder de codenaam 1005 ingezet, om zichtbare bewijzen van vernietiging van joden te laten verdwijnen, en ook die werden uiteindelijk omgebracht om bewijzen van de wandaden te vernietigen. Zij werden niet alleen ingezet in Auschwitz, maar ook in andere concentratiekampen of gebieden in Europa waar massa vernietiging had plaatsgevonden.

Auschwitz I en II waren omringd door 4 meter hoge prikkeldraad versperringen tussen betonpalen die onder hoge stroomspanning stonden, en werden bewaakt door SSers met mitrailleurs. Op afstand stonden wachttorens, die ook permanent bezet waren door gewapende bewakers, en een ding was duidelijk, er werd nimmer getwijfeld of zij nu wel of niet moesten schieten.

Vanaf maart 1942 kwamen er dagelijks treinen aan in Auschwitz-Birkenau, die steeds weer het aantal van 5.000 personen vervoerden, soms kwamen er meerdere treinen aan op 1 dag.

Zij waren afkomstig uit de verschillende Oost Europese ghetto’s, en uit o.a. Slowakije, Nederland-Westerbork, België, Joegoslavië, maar ook vanuit andere overvolle kampen zoals Theresiënstadt. Ook werden zigeuners en homo’s hier afgeleverd, met maar een enkel 1 doel, vernietiging van levens. Vanaf 1944 werden ook Hongaarse joden naar Auschwitz vervoerd.

In augustus 1944 zaten er in Auschwitz 105.168 gevangenen, en nog eens ca. 50.000 in de zogenaamde buitenkampen.

Gigantische aantallen mensen, onder erbarmelijke omstandigheden, en allen gedoemd om te sterven zonder dat daarvoor ook maar een enkele reden bestond.

De capaciteit was dus 24.000 personen per dag, en soms was dat nog te weinig en werden er lijken in de openlucht verbrand, wat natuurlijk een enorme stank en rookontwikkeling tot gevolg had, niet alleen voor de levenden in het kamp, maar ook voor de bevolking in de omgeving.

Auschwitz-Birkenau, toen wij er waren, schrok ik enorm van de omvang van het kamp, 300 barakken met plaats aan elk 400 gevangenen, dus 120.000 mensen.

De meeste houten barakken zijn vergaan en verdwenen, enkel de stenen schoorstenen staan nog luguber overeind. Enkele barakken staat er om met eigen ogen te aanschouwen hoe het eruit heeft gezien en tot waarschuwing voor komende generaties. Maar het is nauwelijks, zo niet mogelijk om de verschrikkingen en de angsten ook maar enigszins te beleven. Wat hier is gebeurt, grenst aan het ongelooflijke, maar heeft toch plaatsgevonden.

Ook de puinhopen van de crematoriums staan nog achter in het kamp, men had geprobeerd die in zijn geheel als bewijs te vernietigen, het geen maar deels gelukt is.

En toch zijn er, die al die verschrikkingen hebben overleeft, er zijn enkele gevallen van ontsnapping bekend, en die hebben de vrije wereld door middel van verslagen en ooggetuigenverslagen op de hoogte gebracht van het onvoorstelbare leed wat zich in Auschwitz afspeelde,maar er is niets of in elk geval te weinig mee gedaan.

Men vond militaire doelen belangrijker dan dit of andere kampen, terwijl Auschwitz binnen het vliegbereik lag van geallieerde militaire vliegtuigen.

Men kon ook niet ontkennen dat men van het bestaan niets afwist, want in de zomer van 1944 hebben de Amerikanen luchtfoto’s gemaakt van o.a. Auschwitz.

Bij het begin van de Hongaarse deportaties, kwam het verzoek binnen bij het Amerikaanse ministerie van defensie, van een joodse reddingsorganisatie uit Slowakije, om op zijn minst de spoorwegen en de gaskamers te bombarderen van Auschwitz, in juni 1943 werd dit verzoek afgewezen, omdat luchtsteun elders in Europa harder nodig was volgens de ambtenaren van dat ministerie. Achteraf bleek, dat men nooit serieus naar dit verzoek heeft gekeken.

Ondanks dat president Roosevelt in januari 1944 een plan had ontwikkeld, en opdracht had gegeven om reddingsoperaties van de grond te krijgen, maar ambtenaren van het ministerie van oorlog frustreerden deze plannen en opdrachten, tegen de wil van de president in.

Ook Churchil steunde het verzoek van Joodse organisaties om in elk geval de spoorlijn te bombarderen die naar Auschwitz liepen, maar het verzoek werd uiteindelijk toch afgewezen, onder het mom van onbereikbaar vanuit Britse basis welke in Italië gelegen waren.

Maar dit was niet juist, Auschwitz lag wel degelijk binnen hun bereik.

Schrijnend is, dat van juli tot november 1944, meer dan  2.800 Amerikaanse bommenwerpers vrijwel over Auschwitz vlogen om o.a. doelen te bombarderen die op slechts enkele kilometers van het kamp verwijderd lagen, de bewoners moeten de inslagen hebben gehoord.

In een omtrek van 70 km rond Auschwitz bombardeerden de Amerikanen minstens 7 doelen waaronder een installatie voor synthetische olie in Auschwitz zelf.

Men mag concluderen dat de wens van de nazi’s om joden te vermoorden, vele malen sterker was, dan de wens van de geallieerden om joden te redden.

In oktober 1944 slaagden leden van een Sondercommando erin, om een aantal SSers te doden, en 1 crematorium te vernietigen, maar zij werden allen opgepakt en vermoord. Zij wisten dat de kampleiding opdracht had gegeven om hen om te brengen, omdat zij nimmer als getuigen zouden kunnen optreden, deze daad was een wanhoopsdaad, die eigenlijk geen kans van slagen had.

Gelukkig lieten zij dagboeken na die gevonden werden en na de oorlog als authentieke documentatie een belangrijke rol speelden in processen.

In januari 1945 naderden Russische troepen Auschwitz, er waren op dat moment ca 58.000 personen in het kamp aanwezig, die vrijwel allemaal op de zogenaamde dodenmars werden gestuurd om aan de Russische troepen te ontkomen, verreweg de meesten van hen stierven onderweg, simpel door een geweerschot omdat zij niet mee konden komen door zwakte en uitputting.

Toen op 27 januari de Russen voor de poorten van Auschwitz stonden, waren er nog maar  7.650 gevangenen in het kamp, waarvan de meesten meer dood dan levend waren.

Zij waren nog niet eens in staat om een poging te wagen om met de dodenmars mee te gaan.

Vele lichamen lagen her en der in het kamp, zij waren door de Duitsers vermoord, omdat zij te zwak waren om meegenomen te worden op de dodenmars.

Op 2 juli 1947 besluit het Poolse parlement, om Auschwitz tot een gedenkmonument en tot een museum in te richten als eerbetoon aan alle slachtoffers.

Nog in datzelfde jaar is dat besluit gerealiseerd.

Sinds 1979 behoort dat voormalig gevangenkamp tot Unesco werelderfgoed.

De Auschwitz kampcommandanten.

Rudolf Hösch, commandant van april 1940 tot november 1943, daarna belast met het toezicht op de vernietiging van Hongaarse joden, hij werd zoals genoemd op 16 april 1947 op het voormalige kamp opgehangen.

Arthus Liebehenschell, commandant van november 1943 tot mei 1944, hij is in Krakau opgehangen op 24 januari 1948.

Richard Baer, commandant van mei 1944 tot januari 1945, hij werd pas opgepakt in 1960, en overleed in gevangenschap t.g.v. een hersenbloeding op 17 juni 1963.

Friedrich Hartjenstein, was van november 1943 tot mei 1944 verantwoordelijk voor Auschwitz-Birkenau, hij werd ter dood veroordeelt, maar overleed op 20 oktober 1954 in Parijs voordat zijn vonnis kon worden voltrokken.

Jozef Kramer, was van mei 1944 tot december 1944 commandant van Auschwitz-Birkenau, hij werd op 14 december 1945 te Hameln opgehangen.

Heinrich Swarz, hij was van november 1943 tot januari 1945 commandant van Auschwitz-Buna-Monowitz, hij werd op 20 mei 1947 te Sandweiher opgehangen.

Colofoon:        Encyclopedie van de Holocaust

Drittes Reich- Atlas verlag

Anton Heijmerikx

Rechts de dodenkamer, waar de lijken werden opgestapeld, en bij voldoende aantallen werden ze naar het crematorium Boshusivice vervoerd om verbrand te worden.

In het midden een onderaardse gang, die deel uitmaakte van het aloude oorspronkelijke verdedigingswerk, tijdens de oorlog werd daar door de bewakers geen gebruik van gemaakt, bang als men was in die gang omgebracht te worden door eventuele gevangenen.

Toen wij in 1995 door die gang liepen, werden wij ingehaald door een groepje Nederlanders die zo nodig hier een polonaise moesten houden, wij zijn omgedraaid en schaamden ons diep, totaal overdonderd door zulks smakeloos gedrag. Verbouwereerd als wij waren, hebben wij verder onze mond gehouden, bang dat waren dat men zou denken dat wij bij hun zouden horen. Wij wilden met dat groepje totaal niets te maken hebben.

Aan het eind van de 18^e eeuw werd dit fort gebouwd als verdedigingswerk nabij de plek waarde rivieren de Elbe en de Eger samenkomen. De vesting werd genoemd naar de Oostenrijkse keizerin Maria Theresia, het gebied was in die tijd onderdeel van het grote Oostenrijk-Hongaarse keizerrijk, welke ook de opdrachtgever was. De vesting bestond uit twee delen, de kleine vesting en de grote vesting, bij die laatste werd de stad bedoeld.

De bouw begon in 1780 en duurde tot 1790 en bood plaats aan 5.600 militairen, op een oppervlakte van 3.9 km2.

Het doel waarvoor het gebouwd was, om dienst te doen in tijden van oorlog, heeft nooit plaatsgevonden. Aan het eind van de 19^e eeuw deed het dienst als gevangenis, en tijdens WOI deed het dienst als krijgsgevangenkamp. Gavrilo Princip (Bosniër die door de moord op aartshertog Franz Ferdinand van Oostenrijk in een klap beroemd werd. De moord betekende het startschot van de Eerste Wereldoorlog), de moordenaar van Frans Ferdinand was hier ook opgesloten tot 1916, hij overleed overigens aan tuberculose in 1918 in een nabijgelegen ziekenhuis.

De kleine vesting was in WOII een gevangenis van de Gestapo, en de grote vesting Theresienstadt was een groot Nazi concentratiekamp.

Op 10 juni 1940 nam de Gestapo het bevel in Theresienstadt over, en werden Tsjechische en Moravische verzetsstrijders in de kleine vesting gevangen gezet.

In 1942 werd er in de kleine vesting een bassin aangelegd, officieel een waterreservoir voor de bestrijding van eventuele branden, maar het werd gebruikt door de bewakers en hun gezinnen als zwembad. Ook werd een bioscoop gebouwd voor de bewakers en hun gezinnen in 1942 door de gevangenen.

Vanaf november 1941 werd Theresienstadt de grote vesting aangewezen als getto voor gedeporteerde joden, en was Theresienstadt een groot concentratiekamp geworden.

Het was hoofdzakelijk bedoeld als opvang- en doorvoerkamp, een tussenstation voor vernietigingskampen als Auschwitz-Birkenau en Treblinka.

Officieel opende het zijn poorten op 24 november met de installatie van de SS er Reinhard Heydrich als kamphoofd. Zijn officiele naam was Reinhard Tristan Eugen Heydrich, geboren te Halle 7-3-1904 uit gegoede muzikale ouders, moeder was pianolerares en vader was operazanger en componist, en overleden te Praag op 4-6-1942, tengevolge van een aanslag op 27-5-1942 door 2 getrainde Tsjechiese getrainde soldaten Jan Kubiš en Jozef Gabčík uitgezonden door de SOE (Special Operations Executive) uit Engeland.

De wraak van de nazi’s na de moord op Heydrich was verschrikkelijk. Er werden bloedige represailles en een massamoord tegen de Tsjechische bevolking ondernomen. Zo werd op de avond na de begrafenis van Heydrich het Tsjechische dorpje Lidice uitgemoord, in de veronderstelling dat Gabčík en Kubiš hier vandaan kwamen. Alle mannen – vanaf 16 jaar en ouder – werden in dit dorp samengedreven bij een schuur en ter plekke doodgeschoten. Alle goederen, voorraden, dieren, geld en sieraden werden in beslag genomen en het dorp, de oude kerk en het dorpskerkhof werden daarop platgebrand, verwoest of opgeblazen.

De grond waarop het dorp had gestaan werd omgeploegd en genivelleerd met bulldozers. De vrouwen en kinderen werden gedeporteerd naar de concentratiekampen Ravensbrück en Chełmno. 82 kinderen werden in het concentratiekamp Chełmno met behulp van zogenaamde gasauto’s vergast. Hoewel Hitler de onmiddellijke executie van 10.000 Tsjechen beval, werd het plan aangepast om het Tsjechische verzet volledig uit te roeien.

Tussen 28 mei en 9 juni 1942 alleen al werden bijna 1800 doodvonnissen uitgesproken door de Duitse krijgsraad. Het vonnis werd ogenblikkelijk uitgevoerd.

Gabčík en Kubiš verborgen zich na de aanslag in de crypte van de kerk van Cyrillus en Methodius in de Ulice Resslova in Praag. Nadat de nazi’s deze schuilplaats ontdekt hadden, omsingelde de SS op 18 juni 1942 de kerk. Gabčík en Kubiš verdedigden zich urenlang, maar uiteindelijk zagen zij zich genoodzaakt zelfmoord te plegen om arrestatie te voorkomen. Ter ere van de beide partizanen zijn na de Tweede Wereldoorlog in Praag vlakbij de plaats van de aanslag twee straten (Ulice Gabčikova en Ulice Kubišova) naar hen vernoemd. In de kerk is een tentoonstelling aan de aanslag gewijd.

Heydrich werd opgevold door Heindrich Jöckel, berucht om zijn wreedheid en in 1946 ter dood veroordeeld, en terechtgesteld evenals de leider van het kledingmagazijn Wachholz die in 1968 in de DDR ter dood werd veroordeeld.

In de zomer van 1942 werd de niet-Joodse bevolking van Theresienstadt simpelweg weggestuurd.

Onder de nieuwe joodse bevolking bevonden zich vele kunstenaars, musici en juristen. Daardoor ontstond er een druk cultureel leven in het getto, en kon men enigzins ontsnappen aan de ellende van alle dag.

Het kamp herbergde, naast volwassenen, ook zo’n 11.000 kinderen.

De Joodse gettobevolking had een zekere mate van zelfbestuur, zolang men maar deed wat de Nazi’s verlangden: de raad van ouderen.

Deze raad had onder andere de onmenselijke taak om lijsten op te stellen van wie gedeporteerd zou moeten worden en wie niet, met andere woorden wie voor vernietiging in aanmerking kwam.

Weigerde men met de Duitsers mee te werken, dan zouden simpelweg alle bewoners gedeporteerd en vermoord worden.

Ondertussen werden de leefomstandigheden in Theresienstadt steeds slechter.

Waar eerst zo’n 7.000 Tsjechoslowaken hadden gewoond, waren nu 50.000 mensen gehuisvest en opeengepakt.

Er was weinig of geen voedsel en alleen al in 1942 stierven er zo’n 16.000 bewoners, brandstof was ook onvoldoende of niet te verkrijgen.

Inwoners die zich verzetten tegen de Duitsers of anderszins iets deden dat volgens de Duitsers niet door de beugel kon, kwamen in de “kleine vesting” (de gevangenis) terecht, waar de leefomstandigheden nóg slechter waren, en overleven vrijwel onmogelijk was.

In 1943 werden 500 Deense joden naar Theresienstadt gedeporteerd, de Deense regering stemde toe, mits het Rode Kruis toegang tot de gevangenen kreeg. Eind 1943 kreeg het Rode Kruis toegang, om begin 1944 Theresienstadt te bezoeken. De Nazi’s troffen daartoe voorbereidingen, en zij richtten nepcafés en winkels op in het kamp, om het geheel een aanblik te geven van een normale woonplaats. Om de overbevolking van Theresienstadt verborgen te houden voor het Rode Kruis, hadden zij simpelweg vele joden ter vernietiging naar Auschwitz gestuurd. De overgebleven bewoners zaten dan ook met niet meer dan 3 personen op een kamer, en zwegen. Zij wisten wat hun te wachten stond als zij zouden spreken. Het Rode Kruis had zich compleet laten bedonderen, zo erg zelfs dat er een propagandafilm over gemaakt is waarvan het de bedoeling was om die via het Rode Kruis te laten vertonen over hoe goed toeven het was in Theresienstadt. De regisseur en de acteurs zijn allen na voltooing van de film in Auschwitz vergast, en de film is pas teruggevonden nadat Theresienstadt door de geallieerden werd bevrijd. Met de film wilden de Nazi’s de geruchten over concentratiekampen voor Joden de kop in drukken.

De film is overigens te zien in het huidige museum van het kamp.

In maart 1945 probeerden drie gevangenen te ontsnappen, maar werden na hun mislukte poging opgepakt. Een hunner werd met twee willekeurig gekozen mannen en een vrouw ter afschrikking aan het einde van het zogenaamde hof IV doodgeschoten, de andere twee werden voor hun cel gestenigd. Hof IV werd overigens pas in 1943 gebouwd, en kwam in de herfst van 1944 gereed, vlak voor het einde van de oorlog vegeteerden en stierven in dit hof meer dan 3.000 gevangenen.

Op 3 mei 1945 werd het kamp overgedragen aan het Rode Kruis, en op 8 mei 1945 werd het door het Russische Rode Leger bevrijd.

Van november 1941 tot april 1945 werden bij benadering ca. 144.000 joden naar Theresienstadt gedeporteerd. Ca 33.000 stierven in het getto van Theresienstadt aan ontbering, ondervoeding, ziekte, marteling of excecutie.

ca. 88.000 mensen werden vanuit Theresienstadt gedeporteerd naar de vernietigingskampen, Auschwitz en Treblinka waren de meest aangewezen plaatsen.

Bij de bevrijding door het Rode Leger, waren nog ca. 19.000 gevangenen in leven, waarvan er nadien nog velen zijn overleden aan de gevolgen van hun gevangenschap.

Van alle gedeporteerden vanuit Theresienstadt, overleefden er slechts ca. 3.000, en van de 10.500 kinderen overleefden slechts 142 de oorlog.

Ook zijn er velen vlak voor de bevrijding, zelfs nog op 2 mei een dag voor de bevrijding, alsnog geëxecuteerd, en in massagraven gedumpt.

Na de oorlog zijn 601 stoffelijke resten geëxhumeerd en op waardige wijze herbegraven op de Nationale Begraafplaats naast de vesting.

Op deze begraafplaats liggen de stoffelijke resten can ca. 10.000 slachtoffers van de Kleine Vesting, het ghetto van Theresienstadt en van het concentratiekamp Litomĕřice, waarvan 2.368 in eigen graven, en de rest in een massagraf, waarvan de meesten joodse slachtoffers.

Bij benadering, kwamen de meeste joden uit:Tsjechoslowakije – 75.500, Duitsland – 42.000, Oostenrijk – 15.000, Nederland – 5.000, Hongarije – 1.150, Polen – 1.000 en Denemarken- 500

Anton Heijmerikx, Lathen

In 1297 namen de Gibellijnen de macht in Genua over, en de machtige familie der Welfen, voorheen heersers van de stad, begonnen hun lange periode van verbanning. Onder degenen die van huis en haard verdreven waren, bevond zich ook Francesco Grimaldi, die zijn toevlucht nam tot gewapend optreden ten einde voor zichzelf en zijn nageslacht een leen te veroveren. Viel zijn keuze bij toeval op Monaco? Had een van Francesco’s voorvaderen ooit, zoals sommige historici beweren, Monaco geregeerd uit naam van de graven van Genua? Voor geen van beide veronderstellingen valt enig bewijs te leveren. Wat we wel weten is dat Francesco en zijn broer Rainier zich op kerstavond 1306 verkleedde als monniken, en zo de stadspoorten lieten openen om hun troepen door te laten. Dit beroemde verhaal valt nog altijd af te lezen van het wapenschild van de Grimaldi’s:

Genua bleef twee eeuwen van strijd en beleg aanspraak maken op het gebiedsdeel, en niet eerder dan in 1482 ging Lodewijk XI akkoord met het onder zijn bescherming brengen van het leen, met dien verstande dat het ‘buiten de grenzen van het eigenlijke koninkrijk’ bleef. Deze erkenning van onafhankelijkheid werd in 1489 en 1512 bevestigd door Karel VIII en Lodewijk XII, en bovendien door de hertog van Savoie, wiens macht zich aan beide zijden der Alpen uitstrekte. De politieke hergroepering van 1524 bracht Monaco onder bescherming van Karel V, en daardoor kwam de erkenning van onafhankelijkheid van deze kleine staat door het Heilige Roomse Rijk en Spanje.

De titel Prins van Monaco verschijnt voor het eerst in een officiele akte in 1612, en werd formeel door Frankrijk erkend in 1641, ten tijde van Lodewijk XIII. Onderwijl voegden de prinsen van Monaco de lenen Menton en Roquebrune toe aan hun gebied. Deze twee steden waren aanvankelijk in leen gegeven aan Savoie, maar werden nu ingelijfd bij het vorstendom. In diezelfde tijd kende Lodewijk XIII aan prins Hercule van Monaco de Franse titels hertog van Valentinois, markies van Les Baux en graaf van Carlades toe.

In 1731 stierf de lijn-Grimaldi voor het eerst uit. Antoine I had namelijk geen zonen, en dus ging de troon naar zijn oudste dochter, Loise-Hyppolite, de vrouw van Jacob van Goyon-Matignon. Deze laatste nu, jongste zoon van een van oorsprong Normandische familie, was bereid naam en wapenschild van de Grimaldi’s te voeren.

In 1792 kwam er, althans tijdelijk, een eind aan de verfijnde structuur die de landheren en prinsen van Monaco hadden geweven. In februari van dat jaar verklaarde de bevolking, de prinsen van hun troon vervallen en verklaarden zich trouw aan de Franse Republiek. In feite verbleven de prinsen al eeuwen voornamelijk te Versailles, terwijl ze slechts zo nu en dan even in Monaco te vinden waren. Honorius III en zijn oudste zoon werden gevangen gezet. Joseph, de jongste, ging naar het buitenland, terwijl zijn vrouw in Parijs bleef en op het schavot de dood vond. Monaco was de komende 21 jaar zijn zelfstandigheid kwijt.

In 1815 kwamen de Grimaldi’s weer aan de macht. Het gebied dat Honorius had geerfd was doodgebloed en volkomen vernietigd door de jaren van anarchie. Ondanks dat waren zijn onderdanen niet bijzonder gecharmeerd van zijn autoritaire bewind. Zijn broer en opvolger, Florestan I, boekte evenmin succes bij zijn zinloze pogingen de economie van het vorstendom te stimuleren, ondanks de steun van zijn vrouw Caroline Gilbert.

Zijn op het volk gerichte initiatieven en zijn liberale houding ten spijt, minder belastingen en accijnzen, kosteloos onderwijs en onderdak, leek tegen 1848 een fiks aantal van zijn onderdanen bereid over te gaan tot gewapende opstand. Menton en Roquebrune rebelleerden en eisten samenvoeging bij het koninkrijk Piermonte Sardinie. Naar aanleiding van een referendum dat de regeringen van Frankrijk en Italië werd gehouden, werden zij definitief bij Frankrijk ingelijfd. Twee jaar later verscheen de tovenaar ten tonele die de Monegaskische rots in zijn oude eer en glorie zou herstellen.

In 1856 werd de maatschappij die tot taak kreeg het gebied aan zee te ontwikkelen tot een toeristisch aantrekkelijk oord in het leven geroepen; het duurde nog tot 1863 voor er onder leiding van Louis Blanc, benoemd door Karel III, werkelijk iets gebeurde. Gokken, een bezigheid die in de buurstaten verboden was, zou van Monaco een luxueus oord maken, waar een onuitputtelijke stroom goud in de schatkisten der prinsen zou vloeien. Het vorstendom dat na de afscheiding van Menton en Roquebrune nog slechts uit de stad Monaco bestond, onderging een min of meer denkbeeldige vergroting. Op verzoek van Louis Blanc ging Karel III akkoord met de stichting van Monte-Carlo, een nieuwe stad-speciaal gericht op toeristisch vertier en gokken. Het succes ervan overtrof alle verwachtingen, en is nimmer ingezakt, hoewel gokken tegenwoordig nog maar een klein deel van de vorstelijke inkomsten uitmaakt.

Vlak na de Eerste Wereldoorlog gaf de oplossing van een overigens klein probleempje inzake de civiele status, de Grimaldi’s hun kans om terug te keren. In 1918 begon de Franse regering zich bezorgd te maken over het ongehuwd blijven van Lodewijk, de 48 jaar oude troonopvolger. Zij vreesden dat bij zijn eventuele dood, de troon mogelijk zou vallen aan de Duitse prinsen, hertogen van Urach, en afstammelingen van prinses Florestine van Monaco. De machtige Derde Republiek drong Albert I, de soevereine prins, een verdrag op, waarbij de buitenlandse en economische politiek van het vorstendom stevig aan banden werd gelegd. Als de dynastie mocht uitsterven, zou Monaco Frans grondgebied worden.

Om deze eventualiteit voor te blijven adopteerde de erfgenaam van de troon Louis de latere Lodewijk II, met toestemming van zijn vader Albert I, zijn onwettig kind, geboren in 1889 te Algerije uit een relatie met een wasvrouw, Marie Juliette Louvet. Als gevolg hiervan werd Charlotte Louvet in 1919 ‘Hare Doorluchtige Hoogheid prinses Charlotte van Monaco, Hertogin van Valentinois’. In 1922 trouwde zij met graaf Pierre de Polignac, afstammeling van een oud, adellijk Frans geslacht.    Net als Jacob van Goyon-Matignon, verre voorvader van zijn vrouw, stemde graaf Pierre de Polignac ermee in afstand te doen van zijn eigen naam, wapenschild en titel, en die van zijn schoonvader te nemen. Overigens werd hun huwelijk na 13 jaar ontbonden. Hij werd dus ‘Zijne Doorluchtige Hoogheid prins Pierre van Monaco’. Uit deze verbintenis werden twee kinderen geboren: prinses Antoinette in 1920, die in 1951 tot barones van Massy werd uitgeroepen, en prins Rainier, de huidige soeverein, op 10 november 1923. In 1944 abdiceerde Charlotte ten gunste van haar zoon bij diens 21^e verjaardag. Bij de dood van zijn grootvader Lodewijk II op 9 mei 1949 werd Rainier IIIdus zijn opvolger, soeverein prins van Monaco. Lodewijk II, was overigens op 76 jarige leeftijd alsnog voor de 1^e keer getrouwd en wel met de Franse actrice Ghislaine Domanguet in 1946. Rainier en zijn stiefmoeder, hebben overigens steeds overhoop gelegen. Zij was het overigens ook, die in 1964 pikante memoires schreef en publiceerde. In 1956 treed Rainier III in het huwelijk met de Amerikaanse filmster Grace Patricia Kelly. Uit het huwelijk tussen Rainier en Grace Patricia Kelly, werden drie kinderen geboren: Prinses Caroline Louise Marguerite (23-01-1957), erfgenaam prins Albert Alexander (14-03-1958) en prinses Stephanie Marie Elizabeth (1-02-1965). Prinses Grace komt om bij een auto-ongeluk op 14 september 1982 in Monte Carlo Monaco, waarbij zij zelf aan het stuur zit, van de weg afraakt en van de berghelling naar beneden stort. Haar dochter Stefanie zit bij haar in de auto, hoe het ongeluk heeft plaatsgevonden is met geheimzinnigheid omgeven, en allerlei speculaties doen de ronde.

Prins Rainier III is overleden in de ochtend van 6 april 2005, en bijgezet in het familiegraf van de Grimaldi’s op 15 april 2005. Zijn zoon Prins Albert had op 31 maart 2005 de taken van zijn vader overgenomen, die 1 week later overleed.

Prins Albert Alexandre Louis Pierre Grimaldi is sinds 6 april 2005 regerend vorst van het prinsdom Monaco, op 12 juli besteeg hij de troon en de officiele inzegening vond plaats op 19 november van dat jaar..

Prins Albert heeft maar liefst vijf keer meegedaan aan de Olympische Winterspelen als bobsleeer en is sinds 1989 IOC-lid. In april 2006 maakte hij een expeditie naar de Noordpool. Hij trad hiermee in de voetsporen van zijn overgrootvader Albert I die dit hem in 1906 voordeed en sluit aan bij de traditie van Monegaskische soevereinen om via hun positie de aandacht te vestigen op de milieuproblematiek.

Albert heeft twee buitenechtelijke kinderen. De op 24 augustus 2003 geboren zoon Alexandre Eroc Stephane Coste, de moeder is de Française van Togolese afkomst Nicole Tossoukpe.

En een dochter, Jazmin Grace Grimaldi geboren op 4 maart 1992, de moeder is Tamara Rotolo. Als buitenechtelijke kinderen zijn ze beiden wel gewettigd maar niet troongerechtigd.

Bij gebrek aan legitiem nageslacht is Alberts beoogde opvolger zijn oudere zus Prinses Caroline, gevolgd door haar zonen en dochters. Met dat gegeven is Carolines oudste zoon Andrea de eerste man in de lijn van troonopvolging. Saillant is, dat hij (nog) geen prins is.

Albert heeft sinds 2006 een relatie met Charlene Wittstock, voormalig Olympisch zwemster afkomstig uit Zuid Afrika.  In juni 2010 maakte prins Albert zelf bekend dat hij gaat trouwen met Charlene Wittstock, die twintig jaar jonger is dan Albert.

Anton Heijmerikx

Met genealogische aanvullingen gevonden in het HCO te Zwolle

Wanneer men U zou vertellen, dat er nog wilden wonen in de bossen van Nederland, dan zou u bedenkelijk het hoofd schud­den. Maar wij zullen het u bewijzen. Zittende in de trein van Zwolle naar Coevorden, stappen wij uit bij de halte Vilsteren, en moeten een stief half uurtje teruglopen richting de heer­lijkheid Rechteren, om genietend van de mooie natuur aan te komen bij het bouwvallige stulpje midden in de bossen van de olde Jan de Haan, die daar woont met zijn stiefzoon, Gait-Jan.

De olde Jan is een beetje een zonderling, z’n verstand heeft hij wel, en soms een schrandere blik in zijn ogen, maar toch hapert er iets aan.

Hij is ongeveer 70 jaar oud, en heeft een zwak voor alles wat aan een fiets zit. In en om zijn huisje ligt een berg fietsafval, van oude frames tot banden stangen en remmen, alles soort bij soort, zodat er toch enige regel heerst.

Ook ander ijzer afval van oude kachels, potten, pannen  en ketels zijn van zijn gading, en verder alles wat langs de weg door hem gevonden of gekregen is, lege luciferdoosjes merkwaardig genoeg, wel het meest.

Maar wij kwamen voor het allermerkwaardigste geval van dit oord, Gait-Jan de stiefzoon van Jan.

Toen Gait-Jan nog naar school ging, was hij met geen stok te bewegen, om zich aan te sluiten bij de andere schoolgangers, als de klok het einde van de lessen aangaf, ging hij er als een haas vandoor, en was hij al enkele honderden meters ver weg van school, voordat de andere kinderen buiten waren.

Leren kon hij wel, had een goede hand van schrijven, tekende aardig, maar de school was niet zijn liefhebberij, en zijn schuwheid werd spreekwoordelijk. Na de school ging hij werken als arbei­der op het kasteel Rechteren, maar lang hield hij het daar niet uit.

Ook brak de grote wereldoorlog uit in 1914, en werd het vee mede daardoor duur en af en toe verdween er wel eens een beest uit de weide, in deze streek evengoed als elders.

Eens verdween er een pink uit de weide, en Gait-Jan die toen al leefde van de opbrengst van wat de natuur hem bood, werd verdacht van die diefstal. Men sloot hem op in voorlopige hechtenis, maar hij ontkende in alle toonaarden, ook maar iets met deze diefstal te maken te hebben gehad, en door gebrek aan bewijs werd hij na enkele weken vrij gelaten.

Was hij voorheen al mensenschuw, nu was dat minstens verergerd en al wat mens of menselijkheid geleek legde hij van zich af.

Was door de politie zijn hoofdhaar en baard enigszins gefatsoeneerd, vanaf dit moment groeiden zij ongestoord verder, terwijl een kam nimmer meer werd gebruikt.

De plunje, die eens de naam kleding droeg, werd afgelegd en op de voddenhoop gelegd, en alleen een jute zak diende voor schouderbedekking, en bewoog hij zich in het woud voort, in het kostuum waarin hij geschapen was.

Uren­lang dwaalt hij in dit kostuum door de bossen en velden, etend van wat de natuur hem biedt, en sprokkelt hij hout voor de kachel waar olde Jan soms een maaltje stooft.

Hinderen doet Gait-Jan kip noch kraai, en als hij al eens mensen tegenkomt, zet hij het op een lopen, daarbij neemt hij de hoogste hinder­nissen zonder moeite, en vlucht terug naar zijn hutje naar zijn schuilplaats boven de geitenstal.

Ondanks ijverige naspeuringen, met hulp van vele anderen, is het mij niet gelukt om bewijzen van geboorte en of meerdere persoonlijke gegevens boven water te krijgen.

Het vermoeden bestaat dat hij een zoon was van een van de echtgenote’s van Jan de Haan.

Vele personen hebben via overlevering van de woudloper gehoord, en spreekt de een van Rooie Haan, alsof dat zijn achternaam zou zijn, en hij een rossige haardos zou bezitten, de ander spreekt van een persoon die er genoegen in schepte om hier en daar kleine brandjes te stichten en zodoende de bijnaam van Rooie Haan te hebben verkregen.

Kortom, geen duidelijkheid dan enkel dat hij heeft bestaan, zonder dat daar een gezicht bij bekend is, of genealogische afstammingsgegevens

Jan de Haan, geboren te Zwolle op 18 april 1869 als zoon van Roelof de Haan en Derkien Hansen, hij trouwde te Dalfsen op 29 november 1895 met Gerritdina Hameijer, geboren in 1874 te Ambt Ommen, dochter van Antonius Josephus Hameijer en Everdina Bosch. Gerritdina overleed te Hessum op 10 mei 1910 nog maar 36 jaar oud. Uit dit huwelijk zijn twee zonen geboren. Jan trouwt op 23 december 1910 voor de 2^e maal, met Theresia Wissink, geboren op 15 maart 1871 te Hellendoorn, dochter van Hendrikus Lambertus Wissink en Berendina Hollegien. Zij komt te overlijden te Zwolle op 3 juni 1914, en aangifte is gedaan te Dalfsen op 6 juni 1914, zij is dan nog maar 43 jaar. Uit dit huwelijk zijn geen kinderen geboren. Vervolgens trouwt Jan de Haan op 8 augustua 1914 te Wijhe met Lammerdina Achterhuis geboren te Wijhe in 1883, dochter van Albertus Achterhuis en Theresia Maria Schuurman.  Jan de Haan komt te overlijden op 62 jarige leeftijd op 3 december 1931 te Dalfsen.

Anton Heijmerikx

Omeskamp was een verbastering van Hoberts kamp, een veldnaam die daar bekend was, en bestond uit een kamp, een verhoging in het landschap waar de hele omgeving rood zand voor zandbakken en onder nieuwe bestratingen vandaan haalde.
Je kreeg het als bekende gratis, maar je moest er wel tijd voor uittrekken om het te vragen, te halen en met hun van gedachten te wisselen en dat laatste koste heel veel tijd, iets waar zij in ruime mate over beschikten.

Jan woonde rustig en tevreden, aanvankelijk met ook zijn schoonouders, maar later samen met zijn vrouw Lina en schoonzussen Mina en Bartha in de boerderij van zijn schoonouders.
Jan is geboren op 10-2-1896 in Zwollerkerspel in de buurtschap Wijthmen huisnummer 25 als zoon van Barteld Timmerman en Lamberta Buijsman, met als getuigen 2 koetsiers uit Zwolle Willem Rietman en Albert Jans die vermoedelijk voor een borrel wel willen getuigen, en welk echtpaar in Zwollerkerspel was getrouwd op 2 augustus 1888.
Barteld is geboren op 22-1-1862 te Nieuwleusen als zoon van Gerrit Timmerman en Johanna Spijker, en Lamberta op 18-3-1863 te Zwollerkerspel in de Veldhoek van de buurtschap Berkum als dochter van Jan Buijsman en Maria Teunissen.
Het gezin Timmerman-Buijsman is vanuit Zwollerkerspel vertrokken naar Raalte op 23-2-1912 en is gaan wonen in de buurtschap Velner.
Lina is geboren te Raalte als Paulina Wilhelmina Klein Lankhorst op 7-7-1901 als dochter van Hendrik Jan Klein Lankhorst en Maria Johanna van der Sluis, getuige bij de aangifte is de buurman Egbert Beltman, in de wijk B huisnummer 243.
Hendrik Jan Klein Lankhorst is geboren Wesepe gemeente Olst op 21 april 1866, als zoon van Jan Klein Lankhorst en Paulina Hillebrand, hij trouwt te Raalte op 12 oktober 1899 met Maria Johanna van der Sluis geboren op 2 januari 1866 te Raalte, en dochter van Hermannus van der Sluis en Wilhelmina Vruggink welk echtpaar te Raalte is getrouwd op 26-9-1861. Hendrik Jan Klein Lankhorst is weduwnaar van Zwaantje Vlierman, en heeft uit zijn 1e huwelijk een dochter, Bartha geboren op 7 september 1895.
Hermina Tonia op 3 juni 1906 te Raalte uit het 2e huwelijk met eerder genoemde Lina.
Het huwelijk van Jan en Lina bleef kinderloos, en zij waren tevreden met hun leven, zij genoten op hun manier van hetgeen het leven hun bood.
Na de oorlog hebben zij hun oude boerderij afgebroken, en een nieuwe laten bouwen, een typisch naoorlogse boerderij met een betonnen zoldering in het achterhuis.
Zij boerden goed, hadden voor die tijd redelijk veel grond, ook hun aantallen melkkoeien en jongvee kon er goed mee door.
Wel waren zij voor hun doen in die tijd modern, de dames mochten van Jan een wasmachine kopen, mits die ook de was gestreken en gevouwen in de kast kon leggen, die wasmachine is er dus nooit gekomen, en zij bezaten een tractor. Een blauwe Magirius Deutz, die liep op petroleum met zo’n enorm groot vliegwiel aan de zijkant, om daarmee brandstof te besparen, iets wat tegenwoordig weer terug komt, kijk naar verschillende stadsbussen in o.a. Zwolle, die ook zijn uitgerust met een vliegwiel, die gierend tot ergernis van velen, de snelheid probeert vast te houden.

Die tractor had er dus ook een, maar dat geluid was veel mooier dat was een monotoon gebrom, dat klonk als muziek in je oren.
Je ziet en hoort ze nog wel eens, bij historische optochten zoals de Stöppelhaene. Jan bediende dat ding, en soms, heel soms mocht Mina zijn schoonzus er ook op rijden, en toen wij ouder werden mochten wij buurjongens ook wel eens met die tractor rijden, maar dat had een reden.
Op een keer dat er kunstmest gestrooid moest worden, reed Mina de tractor, want Jan zat op zijn knieën op een jute zak, met een zaaivat vol kunstmest voor zich om over het land uit te strooien. De tracktor snorde en bromde vrolijk, Mina gaf niet teveel gas, eigenlijk geen gas, want dat vond zij maar gevaarlijk, zo tufte het geheel heel gezapig voort, steeds rondjes draaiend over het weiland, Jan strooiend en Mina ingespannen met de tong tussen de tanden, en ietwat rood aangelopen van inspanning, draaiend aan het grote wiel.
Opeens schrok zij, want wat zag zij plotseling voor zich opdoemen, Jan achterop een platte wagen gezeten, en zijn hand steeds in het zaaivat graaiend, kunstmest strooien.
Dat kon toch niet, zij knipperde met haar ogen, en nog eens, maar ja het was toch Jan, met een gevoel van grote paniek, gooide zij het stuur om, en tergend langzaam kwam Jan steeds dichterbij, en tot haar grote vreugde zag zij dat de tractor rakelings langs Jan schoof, en dat ziende gooide Jan haar nog een hand met kunstmest om de oren.
En Jan, Jan die strooide kunstmest in een tempo dat hen slaperig maakte, ook het monotone geluid van de petroleumtractor en het geluid van dat vliegwiel zorgde dat hij het geluid steeds verder achter hem klonk, totdat plotseling een enorm gebrul op hem afkwam, met een monster leek het achter het stuur, een enorm rood hoofd met angstige blikken, die verwoed aan het stuur zat te trekken en hem op een haar na miste.
Van schrik smeet hij alle kunstmest van zich af.

Toen de gemoederen tot bedaren kwamen, en er spoedberaad werd gehouden, kwamen zij tot de ontdekking, dat de ijzeren staaf waarmee de platte wagen aan de tractor zat losgeschoten was, en de wagen stil was komen te staan, en de tractor bij een volgende ronde de wagen plotseling weer in het vizier kreeg.
Jan zei dat de staaf in de hoek lag bij het Jodenkerkhof, welk kerkhof aan hun landerijen grensde, en Mina ging er mopperend op af, Jan moest op de kunstmest letten zij hij.
Hij had gelijk, na enig zoeken in het gras vond Mina de staaf onder de opmerking van Jan: ‘det hak wel edacht’, waarop Mina zei, ‘ie denkt te vuelle, ik doet nie meer’ en slofte naar huis, Jan in opperste verbazing op de knieën achter zijn zaaivat achterlatend.
Vanaf die tijd mochten wij tractor rijden, en de kunstmest kwam in die perioden veel dunner in het gras, en de tractor liep veel harder.
Jan had ook kippen, die kippen hadden het soms moeilijk, dat kwam omdat het kippenhok een beetje in de laagte stond, en in natte tijden in zijn geheel in het water kwam te staan, zodat de kippen soms dagen niet van hun stok afkwamen zonder de kans te lopen te verdrinken.
Op een dag kwam hij Kaltie van de gemeente tegen, minder bekend was dat hij eigenlijk Wieferink heette, en Jan deed zijn beklag dat de gemeente niet goed zorgde voor zijn sloten, hij had veel overlast van water.

Dat liet Kaltie niet op zich zitten, en toog op pad richting de Langkampweg.
Daar aangekomen, zag hij in een oogopslag dat de duiker verstopt was, en met een lange stok prikte hij de verstopping door, moest haastig opzij springen om ook geen natte voeten te krijgen, en was het klusje geklaard, Jan in opperste verbazing en verbijstering achterlatend, en de kippen, die waren Kaltie uiterst dankbaar voor de droge poten die zij vanaf dat moment hadden.
Diezelfde Kaltie, verbaasde zich ook over het feit, dat Jan beweerde, dat als hij een bevrucht ei van zijn kippen tegen het licht hield, kon zien of het een hen of een haan werd, Kaltie heeft het uitbroeden maar niet afgewacht.
Ook hadden Jan en de dames gehoord en gezien, dat er een Nederlandse auto op de markt was gekomen, en dat het mogelijk was om met een bordje van twintig kilometer voor en achterop, op de openbare weg te mogen rijden zonder rijbewijs.

Dat leek hun wel wat, Bertha ging niet mee, zij durfde niet in zo’n scheur-iezer, zeker ook niet met Jan achter het stuur, maar Lina zijn vrouw en Mina de schoonzuster durfden wel mee, toen ook nog bleek dat Gait Beltman, de buurman die wel een rijbewijs maar geen auto had, naast Jan zou plaatsnemen om aanwijzingen te geven.
Maar eerst werd er geoefend, en tegelijk werden daar filmopnamen van gemaakt, want Jan had zo’n filmding aangeschaft bij Willy Veldhuis de Raalter fotograaf.
Niet dat Jan daar ook veel verstand van had, maar Willy Veldhuis de fotograaf van wie hij de camera gekocht had, was zo vriendelijk om de film in de camera te stoppen, en het er weer uit te halen als hij vol was, zo’n service maak je vandaag de dag niet meer mee, en dan ook nog te bedenken dat hij daarvoor aan huis kwam.
Een van die eerste films werd vertoond op de jaarlijkse nieuwjaarsborrel, waar de jongeren in de buurt elk jaar op werden getrakteerd, maar daarover later meer.
Op die film stond trots de Daffodil, en de camera snorde er lustig op los, en o wonder daar kwam Lina in beeld, die lachend en knikkend naar hun trots liep, en verwoedde pogingen deed het portier te openen, maar dat bleef gesloten, haar mond ging open en zij gebaarde driftig, maar helaas het was een stomme film.
Plotseling weer hetzelfde beeld, en o wonder het portier ging nu wel open. De volgende beelden waren schitterend, weer hun Daffodil en nu kwam Jan in beeld, een boomlange kerel die zich in allerlei bochten wrong, maar toch vrij plotseling achter het stuur zat. Hij frommelde wat met een sleutel, draaide een halve slag om, keek achteruit gaf gas, dat zag je aan de knalpijp want daar kwam rook uit en die trilde, en reed achteruit kijkend, recht vooruit dwars door de houten wand van de garage, en toen was de film op.
Achteraf kregen de dames de schuld, want zij hadden aan het pientere pookje gezeten, hem trof uiteraard zoals altijd geen schuld.
Maar na al die oefeningen en reparaties, gingen zij dan toch op pad, op zijn paasbest zaten de dames achterin, wuivend naar iedereen die hen maar wilden zien, als waren zij de koningin, en gezien de snelheid waren zij gemakkelijk te herkennen, dat was niet zo’n probleem.
Op reis gingen zij, soms wel dertig kilometer in het rond, tot zelfs de steile hellingen op van de Lemelerberg, maar dat ging niet naar wens, de auto had er grote moeite mee, maar Jan had de oplossing.

De dames moesten uitstappen, en helpen duwen, dan kwamen zij wel boven. Maar dat was toch net even iets teveel gevraagd, en weigerden beslist hand en spantdiensten, waarop Jan zei, nou dan niet, dan geniet je maar niet van het weidse uitzicht, en deed pogingen te keren midden op de weg naar de top, waarbij Gait Beltman Jan aanwijzingen gaf, en tussentijds ook nog het verkeer regelde. Dat gaf vele problemen, want sputterende dames achterin, een smalle weg, met een automaat, en ook nog filevorming voor en achter, die duidelijk hun misnoegen bekend maakten, en Gait die steeds driftiger en luidkeels zijn aanwijzingen gaf, deden Jan besluiten, er de brui aan te geven, en stapte uit.
Gelukkig was er een behulpzame chauffeur uit de file, die als een maatschappelijk werker de problemen heeft opgelost, en weldra sputterden zij met een enorme vaart de berg weer af die zij zo moeizaam hadden geprobeerd te beklimmen. De chauffeur had hun namelijk vergeten te vertellen, dat het anders zo pientere pookje in zijn vooruit moest staan, en niet in zijn vrij.
De Daffodil kreeg toen een kans, die hij nimmer weer heeft gekregen.
Maar toch had Jan de snelheid geproefd, want op een andere wereldreis drukte hij het gas tot op de plank, en aanvankelijk ging het niet harder dan 20, maar toen de auto lekker warm was gedraaid, ging hij zich toch beter in zijn vel voelen, en de naald kroop langzaam maar zeker omhoog tot wel 40 kilometer.
De dames nog steeds achterin, kirden van plezier, want dit was toch ongekend, hun Jan leek wel een autocoureur.
Maar plots was het afgelopen, een andere gestreepte en felgekleurde auto haalde hem in, en er verscheen zowaar een stopteken voor Jan’s neus. Twee politieagenten stapten uit, en vroegen naar zijn papieren. Dat was geen probleem, als zij die wilden zien, moesten zij maar even mee rijden, want die lagen veilig opgeborgen in het kabinet, dan konden zij ook nog wel koffie krijgen, want dat hadden zij ook nog niet gehad.
Nu dat wilden zij wel, maar een van de agenten wilde zelf in de Daffodil rijden.
Want zij vonden dat er wel veel te hard gereden werd.
Nee hoor zeiden Jan en de dames in koor, dat doen wij nooit, en Gait beaamde het.
Maar de agent was onvermurwbaar, schoven Jan opzij stuurde Gait naar zijn collega, en nam plaats achter het stuur en begon te rijden. Eerst 20, maar langzaam maar zeker kroop de naald tergend langzaam omhoog, 25, 30, 35 maar toen vond Jan het welletjes, en schoof zijn lange benen richting gaspedaal, en wurmde daar zijn zondagse schoen onder om het gaspedaal tegen te houden, om zo te proberen de snelheid te beïnvloeden.
Aanvankelijk lukte dat ook aardig, maar de agent deed verwoedde pogingen om het gas op de plank te krijgen, en Jan, die durfde niets te zeggen, nog niet eens te schreeuwen van de pijn.
Toen zij dicht bij huis kwamen, gaf de agent nog een pil gas, dat je er de tranen van in de ogen kreeg, Jan van de pijn en de dames onwetend daarvan, van de boete die zij zouden krijgen, want zij beheerden de portemonnee.
De agenten had den ook tranen in de ogen toen zij na de koffie met Frou-Frou weer wegreden. En Jan, die moest de dokter laten komen, en zat 14 dagen op de stoel, een nieuwe nagel hield hij eraan over.

Na dat voorval, heeft Jan rijles genomen, bij autorijschool Kramer, hij dacht het felbegeerde papiertje wel snel te kunnen halen, maar dat viel vies tegen.
De tel is hij kwijtgeraakt, maar 17 of 18 keer is hij opgeweest voor het rijexamen, maar heeft het rijbewijs nimmer gehaald tot zijn eigen stomme verbazing.
Hij begreep er niets van, hij vertelde de examinator nog wel hoe een en ander in elkaar stak, maar die kerels waren eigenwijs zei Jan, zij wisten het altijd beter, en nota bene hij was het die misschien wel honderden lessen had gehad, en toch wisten die kerels het nog altijd beter, hij snapte daar helemaal niets meer van.
En toch, Jan was een wereldreiziger in zijn dagen, want toen de Coöperatie een inkoop organisatie voor zijn meestal boerenleden eens een reis organiseerde naar Den Haag, bleek Jan daar al reeds lang geleden geweest te zijn, hij was in 1914-1918 ingekwartierd geweest en kende de weg op zijn duimpje.
Dat kwam goed uit, want de andere leden van de Coöperatie waren daar nog nooit geweest, en zo werd Jan was hun gids in die grote stad.
Maar bij zijn eerste poging ging het al mis, want alle leden wilden natuurlijk naar de zee die de meesten nog nooit gezien hadden, maar hoe zij ook achter Jan aanliepen, de zee kwam niet in zicht.

Na een lange wandeling, waarbij zij van alles hadden gezien omdat zij daar toevallig langskwamen, kwam Jan op het lumineuze idee, iemand te vragen hoe er te komen, maar het Haagse dialect kon niemand verstaan, iemand opperde dat zij verdwaald waren, en misschien wel in Parijs waren, maar dat vond geen weerklank, na nog maar eens een vruchteloze poging gewaagd te hebben, zei Jan op een gegeven moment: “Ik snap terniks meer van, volgens mien hebt ze de zee verlegt, aans mos ik der allange ween”.
En dat kon best waar wezen, zij hebben de zee wel geroken, en volgens sommigen ook gehoord, maar hebben de zee die dag in elk geval niet meer gezien.
En dan de nieuwjaarsborrel voor de jongeren uit de beurt, iedereen werd daar voor uitgenodigd, en iedereen ging ook graag en braaf er naar toe.
Wel kreeg iedereen van zijn of haar ouders de waarschuwing mee, om toch maar netjes op te passen, en die ouders konden het weten. Want wat was het geval Jan en de dames hadden er als geen ander een enorm plezier in om iedereen het eens per jaar naar de zin te maken.
Men kreeg eerst koffie, niet zomaar een kop koffie, maar een met een sompie, zo vol dat er een voetbad bijkwam. Daar rondom het kopje werd rijkelijk Frou-frou gelegd, die enigszins de koffie opslurpte, maar daardoor ook wel weer heel erg onhandelbaar werd.
Wel werd men geholpen, want hun honden die zij hadden waren zulke schooiers, dat wanneer je de koekjes niet lustte, die hondjes ze met plezier opaten, en dat kon je gezien hun omvang ook wel zien.

Wel moest men een droog stukje van het koekje bewaren, want daarmee kon je ze ook op afstand houden.
Op een gegeven moment, waren die hondjes namelijk zo vervelend, zij krabden onophoudelijk over je knie, dat je dat koekje boven hun bek hield en dat koekje verkruimelde, zodat dat in hun keel kwam en ze proestend onder tafel verdwenen, en voorlopig niet terug kwamen.
Die hondjes waren meestal toevallig langs en aan komen lopen, door hun werden zij schromelijk verwend zodat zij meestal bij hun bleven hangen, soms waren er wel vier honden, meestal kleintjes.
Na de koffie kwam de borrel, en dan begon het, de dames zaten op de rand van de stoel, en als er ook maar een klein beetje drank uit het glaasje gedronken was, werd er direct bijgevuld met de opmerking, “toe loat oe neet neugen en drink eens leug” Ook Jan en de dames Lina en Mina deden volop mee, eerlijk gezegd dronken zij het als water. Een enkeling kon de verleiding niet weerstaan, en keek te diep in het glaasje, maar de dames en Jan, daar merkte je helemaal niets aan. Jaren later kwam de aap uit de mouw, zij hadden alle drie een eigen fles, en schonken zichzelf royaal bij, met wat later dus ranja bleek.
Maar toch lustte Jan wel een borreltje, vooral op marktdagen. Eens gebeurde het dat hij terug fietsend vanaf die markt, waarbij iedereen die hem niet kende dacht valt ie om of rijdt hij langzaam verder, maar dat was zijn manier van fietsen.
Hij zou de sprint gegarandeerd verliezen, maar sur place dat zou hij met glans winnen.
Als je lopend naar huis ging, haalde je Jan al fietsende gewoon in.
Maar terug fietsend naar huis, had hij toch enige moeite met het rechte pad, en zo gebeurde het, dat hij toch omviel.
Niet zo’n grote ramp, ware het niet dat er een grote tochtsloot langs de weg liep, waar hij finaal kopje onder ging. Luid naar adem proestend kwam hij weer boven, en krabbelde danig geschrokken en nuchter op de kant.

Het was de eerste en de enigste keer in zijn leven, dat hij geheel onder water was geweest, maar wat een ramp, na van de schrik bekomen te zijn kwam hij tot zijn schrik erachter naar zijn hoofd grijpend, ik ben mijn pet kwijt. Een pet die nog niet zolang geleden van zijn vrouw gekregen had, met de woorden, daar ben je zuinig op en je gebruikt hem niet met melken, en denk erom dat je hem niet vergeet of verliest.
Hij was op slag nuchter, en ging met angst in de benen richting huis. Buiten kon je niet helemaal goed horen wat er zich binnen afspeelde, maar na een kwartiertje kwam Jan uit huis gelopen, met een grote wandelstok in de hand, en liep richting dorp.
Aangekomen bij de tochtsloot, begon hij verwoed het gras weg te slaan, en in de modder te roeren. Het stonk een uur in de wind, maar voor de dames deed hij alles, dat kon iedereen zien die van de markt terug kwam.

Niemand had veel tijd, omdat velen naar moeder de vrouw moesten die het eten klaar en warm had staan, en velen waren wat aan de late kant, maar menigeen nam zich voor om hem de volgende week te vragen wat hij wel niet zocht, maar zij hebben hem enige weken niet gezien, achteraf bleek dat hij huisarrest had gekregen van de dames.
Bartha overleed als eerste op 12 maart 1960 te Raalte op 65 jarige leeftijd, Paulina overleed op 24 januari 1972 te Raalte op 70 jarige leeftijd, Jan Timmerman overleed op 5 februari 1976 te Raalte op bijna 80 jarige leeftijd, en Hermina als laatste op 18 mei 1979 in het ziekenhuis van Deventer op 73 jarige leeftijd. Bartha ligt begraven in het graf van haar vader en stiefmoeder, de andere drie liggen begraven in het familiegraf op de Algemene Begraafplaats aan de voormalige Deventerstraat, nu Westdorplaan te Raalte.
Eind 2003 is hun boerderij afgebroken, en heeft plaatsgemaakt voor enkele royale herenhuizen, en weer is hiermee een stukje nostalgie verdwenen.
En op de Algemene begraafplaats aan de Westdorplaan in Raalte stond onlangs een bordje dat de eigenaar van beide graven zich diende te melden, en dat gelezen hebbende blijft enkel nog de herinnering.
Anton Heijmerikx, Lathen

Maar ook belangrijke punten zijn, november 1942 waar de Duitsers bij Stalingrad een enorme nederlaag leiden tegen het Sovjet leger, ook de landingen in Noord Afrika in november 1943, en de invasie in zuid Italië in juli 1943.

Maar ook de Russische inval in Polen in januari 1944 en de verovering van de Amerikanen op Rome in juni 1944, allemaal punten die aangemerkt zouden kunnen worden als een ommekeer in het terugdringen en vernietigen van de Nazi’s.

8 mei 1945 is dus de datum, dat Nazi Duitsland een volledige overgave heeft getekend, 337 dagen na de invasie in Normandie.

Bevrijding Frankrijk.

De invasie in Normandie, kostte aan 37.000 geallieerden het leven, en rond 240.000 Duitsers werden gedood en ca. 200.000 krijgsgevangen gemaakt.

Bij Caen werd bittere strijd geleverd, een stad van 60.000 inwoners, kreeg te maken met vele en moordende bombardementen vanuit de lucht en vanaf de zee.

6 juni 600 doden bij bombardementen, 7 juni 200 doden, 9 en 10 juni 50 doden, er waren veelmeer burgerslachtoffers dan Duitse militairen. In het hele noordelijke departement waren ca. 20.000 doden te betreuren, hele dorpen werden van de kaart geveegd.

En of dat nog niet genoeg was, kregen de overlevenden te maken met plunderende militairen, van vooral luxe Franse goederen en drank, verkrachtingen waren aan de orde van de dag, en dat van Amerikaanse, Engelse en Canadese militairen. Deze misdragingen waren een constante factor in de bevrijde gebieden.

Tot eind oktober, verschenen velen voor de krijgsraad, 151 kregen de doodstraf opgelegd, 65 % was zwart, slechts 29 executies werden uitgevoerd, en daarvan was 25 zwart.

blanken, terwijl maar ca. 10% van de militairen van Afro-Amerikaanse afkomst was, en 22 % toegeschreven werd aan Afro-Amerikanen.

In totaal werden tot  31 oktober 1945, 70 Amerikanen geëxecuteerd, waarvan 28 voor moord, 29 voor verkrachting en 12 voor moord en verkrachting en 1 voor desertie. Van die 70 waren 55 Afro-Amerikaans.

Men kan niet aan de indruk ontkomen, dat zwarten meer en harder gestraft werden dan blanken, ook de Franse politie zag door blanken begane misdaden eerder door de vingers.

Opvang van vluchtelingen was en werd een groot probleem, in Calvados waren 125.000 geregistreerde vluchtelingen, waarvan er 76.000 niets meer hadden, dan de kleding die zij aanhadden, en voor hen was voeding en onderdak een groot probleem.

Als dan de geallieerden in Normandië spreken over een matig welkom voor hen als bevrijders, is dat gezien de verwoestingen, plunderingen en verkrachtingen niet zo geheel verwonderlijk. Onder het juk van de Duitsers hadden zij in 4 jaar niet zoveel slachtoffers en of schade geleden dan in de afgelopen korte periode onder de geallieerden. Dat zij tol moesten betalen voor de bevrijding van Europa waren zij zich goed bewust, maar de arrogante en slechte behandeling door de macht van wapens hadden zij zich anders voorgesteld.

Quartorze Juliet, 14 juli de nationale feestdag van Frankrijk werd in 1944 weer in ere hersteld, het meest opvallende aan deze viering was het kaalknippen van vrouwen die met de nazi’s geheuld hadden op een of andere manier.

Bevrijding België.

Bij de bevrijding van Brussel, werd de intocht van de geallieerden gezien als een Koninklijke ontvangst vanwege de massale toejuichingen. Het contrast met Frankrijk was groot, in Brussel beter, schoner gekleed en goed gevoede Belgen, dat in tegenstelling met de sjofele en vermoeide Fransen, en het Belgische enthousiaste werd als oprechter ervaren door de geallieerden.

Toch heeft ook België genoeg leed ervaren onder Duitse bezetting.

Van de 57.500 Belgische joden, werd 26.000 of  45% afgevoerd, en kwamen er maar 1200 mensen terug.

Terugtrekkende Duitsers, werden door kleine en slecht uitgeruste Belgische verzetsstrijders aangevallen, en de Duitsers reageerden met de hun bekende wreedheden. In Ghlin werden de Duitsers bestookt, en zij namen wraak door alle huizen op hun weg in brand te steken, en ca. 60 burgers kwamen om. Op een andere plek werd 1 Duitser doodgeschoten, 2 partizanen werden opgepakt, gemarteld en vermoord alsmede 17 burgers. In Sovet werden 2 Duitsers gewond, maar lieten 18 Belgen hun leven.

Ook zonder aanvallen van verzetsstrijders, staken Duitse militairen huizen in brand, en werden vrouwen stelselmatig vaak en soms meermalen verkracht.

Op 7 september 1944 werden 7 verzetsstrijders gepakt door de Duitsers, zij werden vreselijk mishandeld, en daarna doodgeschoten, bij een waren de geslachtsdelen afgesneden.

De Duitsers riepen vaak tegen de bevolking, pas maar op, wij komen terug, en zij kregen helaas gelijk, eind december 1944 tot eind januari 1945 was er het Ardennenoffensief,

een slagveld, waar de Duitsers aanvankelijk succes boekten, maar na zware gevechten toch het onderspit moesten delven ten koste van 12.650 doden, 38.600 gewonden, 30.000 vermisten en 7.000 krijgsgevangenen, de Amerikanen betreurden 10.272 doden, 47.493 gewonden, 23.218 vermisten. In het grensgebied tussen het kleine Luxemburg en België met bijv. Malmedy werd een bittere strijd geleverd om elke meter grond. In Malmedy werden 86 Amerikaanse krijgsgevangenen koelbloedig vermoord.

Doordat dit bekend werd onder de militairen, daalde de overlevingskansen van Duitse militairen dramatisch. Ook lijkenroof was niet geheel ongewoon, Duitse lijken met een afgesneden ringvinger was geen ongewoon gezicht, de ring ontbrak uiteraard.

Ook compleet afgehakte handen waarbij het horloge ontbrak, was helaas niet ongewoon.

Een van de meest gewelddadige acties, was van de Duitse Oberstormbahnfuhrer (kolonel) Peiper en zijn mannen van de 1^e SS Leibstandarte Adolf Hitler pantzerdivisie. Bij hun opmars tijdens het Ardennenoffensief ontzagen zij niemand of niets, namen ook geen krijgsgevangenen, en nabij Honsfeld schoten zij 60 Amerikanen dood, bij Malmedy ontdeden zij 113 Amerikanen van hun kleding, en schoten 73 van hen ter plekke dood, 40 ontsnapten, maar ondergingen hetzelfde lot nadat zij allen weer waren opgepakt. Rond Stavelot werden 130 burgers in koelen bloede vermoord.

Na de oorlog werd Peiper ter dood veroordeeld en opgehangen.

Niet alleen kwamen burgers om door Duitse gewelddadige acties, ook Amerikaanse bombardementen  maakten vele slachtoffers, in Houffalize kwamen tussen 25 december 1944 en 29 januari 1945 ca. 200 burgers om, ook bombardementen bij vergis tot 3 maal toe op eigen troepen maakte vele slachtoffers, en op Malmedy maakte bombardementen 37 militairen en 202 burgerslachtoffers.

In België werd de strijd om de haven van Antwerpen uitgevochten op het Zeeuwse Walcheren, de inzet was de Westerschelde, met zijn toegang tot de haven van Antwerpen.

Zware verliezen werden daar geleden tussen september 1944 en januari 1945. In november 62.437, in december 77.726 en januari 69.119 Amerikaanse militairen.

Het was voor de Amerikanen een moeilijke strijd, ook al omdat zij de gevechten aanvankelijk moesten leveren in zomertenue, terwijl de winter was ingevallen.

Luik werd door vele V1 en V2 beschoten, vanwege de aanwezigheid van de Amerikanen aldaar. Op 19 november 1944 viel op Luik de 1^e V1, tot 31 december 1944 vielen er 86 V1 en 254 V2 op Luik met 231 burgerslachtoffers, in de maand januari van 1945 nog eens 45 V1 met 170 slachtoffers, en de materiële schade was enorm groot.

Maar Antwerpen, was overigens de stad welke na Londen de meeste V1 en V2 kreeg te verwerken, gemiddeld 3 per dag, met een totaal aantal van 3.700 burgerslachtoffers welke gedood werden en ca. 6.000 gewonden. De grootste tragedie kwam op 16 december 1944, toen bioscoop Rex werd getroffen door een voltreffer en volledig instorte, waarbij 567 doden vielen, waarvan 269 militairen en 291 gewonden.

Na de oorlog werden in België ca.60.000 arrestaties verricht van collaborateurs in België, ruwe schattingen leerden dat er ca. 400.000 collaborateurs met de Duitsers in Belgie zouden zijn geweest. Maar velen worden na korte tijd weer vrijgelaten, in totaal krijgen 495 personen de doodstraf, waaronder velen die bij verstek zijn veroordeeld.

En ook in België waren plunderingen en verkrachtingen door geallieerden aan de orde van de dag, evenals in Frankrijk.

Bijkomend probleem was het enorm grote aantal van geslachtsziekten, en de strijd en tegenstelling van het oplossen van dat probleem tussen de Belgische regering en de geallieerde opperbevelhebbers.

Onder de Amerikanen in heel Europa leed ca. 15% aan een of andere vorm van een venerische ziekte, dat waren er ca. 500.000

In België waren de honderd duizenden geallieerde militairen omgeven door geslachtziekte, prostitutie, misdaad, smokkel, geweld en herrie. De burgerbestuurders geloofden dat de morele en fysieke gezondheid van het land gevaar liep door het gedrag van de militairen. Een oproep van de burgemeesters tot herstel van Belgie, werd gekoppeld aan de oproep voor de lichamelijke gezondheid van jonge meisjes, deze draagsters van de nationale trots en waarden moesten meer worden beschermd voor de dronken, losbandige en veeleisende bevrijders.

Niet voor niets ging de mare de ronde, “O heer bevrijd ons van onze bevrijders”.

Het waren veelal jonge tieners nog die de oorlog waren ingestuurd, want evenals bij de Duitsers waarbij 16-17 jarige soldaten niet ongewoon waren, waren de Amerikanen bij gebrek aan soldaten vaak niet veel ouder als hun tegenstanders.

Dat wil niet zeggen, dat de Belgen hun bevrijders niet dankbaar waren, maar na de inval van Duitsland en zijn onderdrukking, en de komst van de geallieerden in 1944, en wederom een inval in de Ardennen van de Duitsers, het aantal slachtoffers van al die gevechten waren 30.000 Belgische burgers, en de overlevenden wilden rust, rust en waardigheid om te herstellen.

Maar nadat België bevrijd was, en een klein stuk zuidelijk Nederland, stokt de opmars van de geallieerden.

Een snelle doorbraak hoopt men te bereiken met de operatie Market Garden, de landing van Britse paratroepen over de Rijn bij Arnhem-Oosterbeek, maar dat mislukt jammerlijk.

Bevrijding Nederland.

De bevrijding van Nederland, had bij de geallieerden geen grote voorrang, prioriteit had de verovering van Duitsland, ook omdat het Russische leger grote vooruitgang had gemaakt in het oosten, en de geallieerden Stalin niet bepaald vertrouwde, en het zich dus niet kon veroorloven om ook grote vorderingen te maken.

Het westen van Nederland bleef dus bezet, de grote steden bleven verstoken van voedsel en andere noodzakelijke goederen. De Duitse bezetters lieten de inwoners aan hun lot over, kortom zij lieten hen verhongeren, en haalden zelfs het laatste beetje wat er was weg voor hun eigen landgenoten. De schaarste nam dramatische vormen aan. Westerlingen ondernamen lopende voedseltochten naar Groningen, Friesland, Drente, Overijssel en Gelderland, om daar bij de boeren te smeken om eten. Dramatische taferelen speelden zich daarbij af, en zwarthandelaren deden helaas goede zaken. Zoals altijd en overal, zijn er mensen die gewetenloos profiteren van het leed van de medemens. Honderden kilometers werden te voet afgelegd, en een enkele gelukkige had een vervoermiddel, een fiets op stuiterbanden, of een kar met ijzeren banden om de wielen. Velen werden teleurgesteld, maar sommigen hadden ook de pech, dat als zij over een der bruggen of veren van de IJssel kwamen, dat hun verworven voedsel in beslag werd genomen door Duitse soldaten.

Voederbieten, bloembollen, maar ook honden en katten verdwenen uit het straatbeeld, er bleef vrijwel geen boom of struik staan, omdat dat moest dienen als brandstof, leegstaande huizen werden gesloopt om het hout, spoorbielzen, trambielzen, alles verdween in de kachel.

In januari 1945 is de toestand onhoudbaar geworden, terwijl de uitgehongerde legers bergen voedsel te verwerken krijgen, moet de bevolking het doen met niets. Zelfs de doden konden geen kist krijgen om begraven te worden, in een Amsterdamde kerk lagen 235 lijken te wachten op een fatsoenlijke begrafenis. Hongeroedeem kwam vanaf januari 1945 veelvuldig voor, en mensen moesten worden opgenomen in ziekenhuizen, die ook een gebrek aan alles hadden. Mensen vielen van uitputting neer op straat, en stierven ter plekke, niet in staat om naar huis terug te keren, ouderen bleven in bed en stierven daar.

Doodgaan van de honger is een langzaam proces, en dat wisten duizenden Nederlanders.

De Nederlandse regering dringt aan bij de geallieerden en bij Churchil, om iets te doen aan de ramp die zich begint te voltrekken in west Nederland, maar uiteindelijk klaagt Montgommery bij zijn beste Engelse vrienden over de situatie in Nederland, en mede daardoor komt generaal Eisenhower toch in actie, hij stelt voor om de reserve voorraden die in Engeland opgeslagen liggen te transporteren naar Nederland, dat gaat niet geheel zonder slag of stoot, maar 109.000 ton voedsel komt tot eind maart 1945 toch Nederland binnen. De situatie is iets verbeterd, maar nog steeds nijpend, west Nederland is als een gratenpakhuis, waar al ca. 16.000 mensen door de honger zijn overleden.

Militaire besprekingen worden gevoerd, om de plannen te wijzigen en om west Nederland te bevrijden om aldaar een ramp te voorkomen,maar militair gezien krijgt het geen prioriteit. De naar schatting tussen de  80.000 tot 200.000  Duitsers die in dat gebied zitten, zullen met de rug naar de Noordzee het gebied veranderen in een fort, en het tot een moeilijk te nemen gebied verdedigen, met doorgestoken dijken etc. Ook dan zou een groot deel van de burgerbevolking slachtoffer kunnen worden. Maar als je als volwassene nog niet eens 1 boterham per dag krijgt, hoe lang kun je het dan volhouden.

Het waren de Canadezen, die de belangrijkste rol hebben gespeeld voor de bevrijding van Nederland, vanaf september 1944 namen zij eerst de Scheldemonding, zodat een vrije doorvaart naar de havens van Antwerpen mogelijk maakte, de Amerikanen hadden de Westerschelde verovert. Trokken daarna ten zuiden van de Maas oostwaarts, en kostte het de Canadezen 1 maand, om het gebied tussen Nijmegen en Wesel vrij te maken van Duitsers, en stelde zich daarmee in staat om de Rijn bij Rees over te steken samen met de Engelsen. Vervolgens sloegen de Canadezen linksaf richting Noordzee en Noord Nederland, en trokken met een ongelooflijke snelheid sprongsgewijs naar het noorden, Zutphen, Deventer, Zwolle en snelden naar Groningen en Leeuwarden en op 15 april hing de Canadese vlag in vrijwel heel Oost Nederland in top.

Zij stonden klaar, om het geteisterde westen te bevrijden.

De Duitse rijkscommissaris in Nederland, Arthus Seys Inquart, kwam al snel tot de conclusie, dat hij was afgesneden van Duitsland, en wist ook dat de Russen voor Berlijn stonden, en de oorlog verloren was. Hij probeerde zijn huid te redden, door vredesbesprekingen aan te gaan met plaatselijke ondergrondse leiders, en via hen met de geallieerden. Hij had een wapenstilstand aangeboden, de geallieerden zouden bij de Grebbeberg hun opmars stoppen, hij zou de dijken niet doorsteken om zo overstromingen te voorkomen, het Rode Kruis kreeg toestemming om het bezette gebied binnen te gaan met voedsel. Capitulatie was niet mogelijk, zolang er nog een Duitse regering was, maar zou die capituleren, dan zou Seys Inquart zich onmiddellijk overgeven. Zouden de geallieerden dit aanbod niet aannemen, dan zou hij zorgen voor een totale vernietiging van Nederland en zouden zij doorvechten tot de laatste man. Premier Gerbrandy bracht de boodschap over aan Churchil, en die was woedend op deze doorgewinterde nazi en oorlogsmisdadiger, maar zag ook in dat hij niet zonder meer kon weigeren, ook niet zonder de andere partners te raadplegen. Weigering zou het leven van vele militairen en onschuldige burgers betekenen, en een grote schade aan het land toebrengen.

Eisenhower wilde gelijk maar met voedseldroppings beginnen, om puur humanitaire gronden, maar moest de toestemming van Seys Inquart hebben voor bescherming van de vliegtuigen. Op 28 april 1945 kwamen de geallieerde en Duitse vertegenwoordigers bijeen in Achterveld op de Veluwe in een schoolgebouw, en bespraken de voedseldroppings, tevens werd een vervolgafspraak gemaakt over 2 dagen tussen Seys Inquart en generaal Walter Bedell Smith, waarop de wapenstilstand uitgebreid zou worden besproken.

Op zondag 1 mei kwamen duizenden Labcaster bommenwerpers laag over Nederland gevlogen, en dropten vijfhonderd ton voedsel op 4 afgesproken plaatsen, de racebaan van Duindigt, vliegveld Ypenburg beiden bij s’Gravenhage, vliegveld Valkenburg bij Leiden en vliegveld Waalhaven bij Rotterdam, er ging geen enkel vliegtuig verloren, de Duitse kanonnen zwegen.

De onderhandelingen verliepen moeizaam, de Duitsers probeerden tijd te winnen, maar alles werd ondermijnd door de zelfmoord van Hitler op 30 april in zijn Berlijnse bunker. Voor de 120.000 Duitsers in Nederland was de strijd ten einde, generaal Blaskowitz tekende op 5 mei in hotel de Wereld de capitulatie  van het Duitse leger in Nederland.

Het was een bevrijding van Europa, maar voor grote delen van Europa kwam na de bevrijding van de Nazi’s, een andere bezetting, die van een communistische invloedsfeer was, die van de Sovjettroepen onder leiding van Stalin.

Die bezetting duurde tot november 1989 toen de Berlijnse muur viel onder Gorbatsjov, en er een begin gemaakt werd met grotere vrijheden voor de verschillende landen die onder Russische invloedsfeer en of bezetting hebben geleefd. En die verworven vrijheden gaan gepaard met vele problemen, armoede is ook vaak het gevolg van die verworven vrijheid, de mensen zijn het denken verleerd om te overleven, zij werden geleefd en er werd voor hun gedacht van het wieg tot het graf.

Stalin transporteerde miljoenen Polen naar Wit Rusland en de Oekraine, en velen die aan de bevrijding van Europa hadden bijgedragen, konden niet terug na de oorlog naar hun Polen.

Stalin die vasthield aan afspraken gemaakt met Hitler over de verdeling van Letland, Litouwen, Estland en grote delen van oost Polen van voor 1939. De Poolse regering in Londen was het daar helemaal niet mee eens, maar de machtige Communistische partij nam de leiding in Polen gewoonweg op zich, en stelde de Poolse regering in Londen gewoon buiten spel, en de grootmachten keken uiteindelijk stilzwijgend toe.

Ook Duitsers die niet waren of konden vluchten voor de Russische legers uit, werden verbannen naar Wit Rusland en elders, terwijl grote delen van voormalig Duitsland zoals Oost Pruisen, geannexeerd werden door Rusland.

Voor deze verdreven Duitsers keerde het tij na 1989 bij de val van de Berlijnse muur, als zij konden aantonen dat hun voorouders Duitsers waren geweest, mochten zij naar Duitsland terugkeren, en dat deden zij in zeer grote getale. Langs de hele westgrens van Duitsland zijn grote groepen zogenaamde Wit Russen neergestreken, waarvan velen soms geen woord Duits spraken, zij zoeken elkaar op, en helpen elkaar met het bouwen van huizen, mede met steun van de Duitse overheid. Dat zij niet bepaald welkom zijn, blijkt in gesprekken met Duitsers, zij beklagen zich dat die mensen alles met en onder elkaar doen, en zich niet proberen te intrigeren in de Duitse samenleving. Ook kosten zij de Duitse overheid veel geld, dat in tegenstelling tot bijv. de Nederlanders die zich in Duitsland vestigen, die brengen geld mee.

In Werlte bijvoorbeeld in de deelstaat Neder-Saksen, bestaan de inwoners voor ca. 20% uit zogenaamde Wit Russen.

Maar ook Haren in de deelstaat Neder-Saksen kent een hoge concentratie Polen, die na de oorlog niet meer terug konden naar hun Polen, ondanks dat zij bij de bevrijding van Europa aan de zijde van de geallieerden hadden meegevochten. Haren was direct na de oorlog officieel Pools grondgebied, en grote aantallen huizen werden geconfisqueerd, en ca. 1000 Duitse inwoners er gewoon uitgezet.

Voor het Oostblok werd de ellende verwisselt van Duitse naar Russische invloedsfeer en

bezetting.

De geallieerden wilden aanvankelijk geen of weinig contacten leggen met de Duitse bevolkingsgroepen, zij, de Duitsers, moesten maar aan den lijve ondervinden en ervaren, dat zij mede verantwoordelijk waren voor de ellende waarin Europa verkeerde.

De geallieerden waren overeen gekomen, om doormiddel van bombardementen het naziregime op de knieën te krijgen. Dat ging gepaard met de acceptatie van grote aantallen burgerslachtoffers.

Hele steden werden plat gegooid, eigenlijk van de kaart geveegd. Ziekenhuizen, schuilkelders, niets en niemand werd ontzien.

Ze vonden dat die dingen gedaan moesten worden  om te winnen, en de Duitsers te laten voelen wat hun straf was.

Duitsland zou verdeeld worden in 4 sectoren, ontmanteld worden en ontdaan van zijn industrieën. En de bevolking zou honger en ontbering moeten ondergaan, de prijs die zij door met Hitler in zee te gaan, dik verdiend hadden.

Maar dat pakte geheel anders uit, in de Amerikaanse en Engelse sector werden zelfs heel goede contacten gelegd, en dat was ironisch genoeg een doorn in het oog voor vele andere landen die bevrijd waren, zoals Frankrijk, België en Nederland, die te maken kregen met grote voedseltekorten en andere hulpgoederen, meer als in Duitsland het geval was.

Vele geallieerde militairen overigens, hoopten dat het Russische leger het eerst in Berlijn zouden aankomen, die wisten wel raad met de Duitsers, de haat van de geallieerden was groot ten opzichte van de Duitsers. Maar binnen het Russische leger was de haat nog vele malen groter, en werd alleen maar groter naarmate zij dichter bij Berlijn kwamen.

Onderweg zagen zij de verschrikkingen die het Duitse leger had aangericht.

De Russen kwamen dan ook niet voor de bevrijding van Pommeren, Brandenburg en Silezie naar het westen, maar om wraak, extreem geweld, plundering, verkrachting dood en verderf op een zo grote schaal, alsof de gevechten in het begin van de oorlog herleefden.

En voor zich uit, miljoenen Duitse vluchtelingen die in grote paniek hun geboortegrond ontvluchten, wel wetende dat zij als Duitsers dit mede aan hun leiders, waar zij achteraan liepen, te danken hadden.

Na de laffe zelfmoord van Adolf Hitler en zijn vrouw Eva Braun op 30 april 1945, gaven de Duitsers zich in Berlijn op 2 mei over aan generaal  Vasily Tsjoeikov van het Rode Leger.

Deden de Duitse troepen dat in Nederland Denemarken en noord west Duitsland op 4 mei op de Lunenburgerheide aan veldmaarschalk Montgommery, en accepteerde op 7 mei generaal Eisenhower op het hoofdkwartier van Shaef de onvoorwaardelijke overgave van alle Duitse troepen door generaal Alfred Jodl  schef staf van het Duitse Leger.

Maar Stalin was daarmee niet tevreden, en eiste dat de Duitsers zich in Berlijn zouden overgeven, en dus tekende veldmaarschalk Wilhelm Keitel de capitulatiepapieren ten overstaan van generaal Georgi Zjoekov op 9 mei 1945.

In Moskou vierden de mensen uitbundig feest op straat, maar keerden de volgende dagen weer snel terug naar de werkelijkheid. Geen gezin of het had wel iemand te herdenken, die in de afgelopen 4 jaar oorlog gewond, gedood of vermist was.

Volgens tellingen die officieel verricht zijn, zijn tussen 23 en 26 miljoen Russen omgekomen, waarvan 8.66 miljoen militairen, en 1 miljoen Joden. Op een bevolking van 190 miljoen was dat 14 %. En dan zijn de miljoenen gewonden, en diegenen die alles verloren hadden nog niet eens genoemd.

De Amerikanen verloren 405.399 manschappen inclusief die in de Stille Zuidzee tegen Japan.

Voordat Amerika bij WO II werd betrokken, hadden de Russen al 2.5 miljoen manschappen verloren, dat geeft ook mogelijk een beetje aan, waarom de Russen zo fel en gewelddadig tegen de Duitsers optrokken.

Geen van de geallieerde troepen, hadden de Duitsers in eigen land gehad, behalve de Russen, en die waren in 1940 ook met miljoenen door de Duitsers verdreven voor hun legers uit, en die Duitsers waren ook niet bepaald zachtzinnig geweest. In Duitsland werd zeker in het begin van de oorlog de kreet gebezigd, “een goede Rus is een dode Rus”, en dat zegt natuurlijk iets.

De Duitse invasie onder de naam Barbarossa op 22 juni 1941 met 3 miljoen militairen, gesteund met nog eens een ½ miljoen Finnen en Roemenen, denderden over een breed front van 1600 km Rusland binnen, Rusland die wel gewaarschuwd was, maar niet kon of wilde geloven dat Duitsland hun land zou binnenvallen, waren verrast en het leger hopeloos verouderd, vele militairen hadden geen geweer en die wel een geweer hadden vaak geen munitie. Manschappen hadden zij genoeg, ca. 2.9 miljoen bijna net zoveel als de Duitsers. Drie legergroepen vielen Rusland binnen, met ieder een specifiek doel, zij werden goed gecoördineerd door ruim 2700 vliegtuigen, en hun doelwas om Russische legers te omsingelen, en ze daarna te vernietigen, om zo door te kunnen stoten naar het achterland van Rusland.

De eerste weken waren verpletterend voor het Russische leger, het viel totaal uiteen, en alles en iedereen sloeg op de vlucht, achterna gezeten door Duitse eenheden. Moed konden sommige Russische eenheden overigens niet ontzegd worden, met paarden en getrokken zwaard vielen zij de Duitsers aan, die ze bij duizenden neermaaiden. Zelfs Jozef Stalin ontvluchte Moskou, en trok zich tijdelijk terug op zijn Datsja buiten Moskou. Duitse troepen omsingelden Russische eenheden, en namen o.a. bij Minsk op 28 juni 1941 300.000 krijgsgevangen, 16 juli Smolensk nog eens 300.000 krijgsgevangenen,en begin september stonden zij voor Leningraad om de stad in te nemen. Stalin vond de overgave van het grote aantal ontoelaatbaar, en verordonneerde dat iedere soldaat die zich terugtrok, doodgeschoten zou worden, en opgepakte officieren, konden erop rekenen dat hun vrouwen eveneens opgepakt zouden worden. Maar de Duitsers namen bij Kiev midden september nog eens 500.000 Russen krijgsgevangen, en miljoenen burgers vluchten voor de Duitse legers uit naar het achterland.

Op 2 oktober probeerden de Duitsers Moskou in te nemen, en wederom ontvluchtten miljoenen inwoners de stad, de regering werd verplaatst naar het achterland, Stalin riep de staat van beleg uit, wat betekende dat plunderaars en paniekzaaiers ter plekke werden neergeschoten.  De Duitsers waren op 17 november slechts 15 kilometer van de stad verwijderd, en Stalin zag zich genoodzaakt terug te trekken, maar paste de taktiek van de verschroeide aarde toe. Niets bleef intact, alles werd vernield. Toch slaagden de Duitsers er net niet in om Moskou in te nemen en het Rode Leger te verslaan. De Duitse linies waren te lang, om van een goede bevoorrading te kunnen worden voorzien, en het slechte weer en de bittere kou vanaf eind oktober was niet bepaald in hun voordeel.

250.000 Duitsers werden gedood, en nog eens 500.000 gewond, aan Russische zijde werden 2.6 miljoen soldaten gedood, en 3 miljoen krijgsgevangen genomen en afgevoerd naar Duitsland, om onder zeer erbarmelijke omstandigheden ingezet te worden als dwangarbeider.

De bekende Duitse Grunlichkeit, kwam bij de Russische krijgsgevangenen niet voor, zij werden niet eens geregistreerd, omstandigheden waren erbarmelijk, en velen hebben het ook niet overleefd, voor Russen gold immers, een goede Rus is een dode Rus.

Een tegenaanval van het Rode Leger van december en januari was beslissend voor Rusland, de Duitsers zagen zich genoodzaakt om zich terug te trekken, en de Russische legers dreef hen verder terug. Daarbij zagen zij eveneens de tactiek van de verschroeide aarde, maar tevens wat de bevolking had doorstaan. Onvoorstelbare gruwelijkheden kwamen aan het licht, elk plein had wel een galg, gevangen genomen partizanen vreselijk mishandeld en opgehangen, winkels geplunderd, vee en paarden meegenomen of dood geschoten.

Dat wakkerde de haat onder de Russische militairen alleen maar aan om wraak te nemen.

Een klein Russisch dorpje Klin was grotendeels verwoest, maar wat als een grote misdaad werd beschouwd, was dat het kleine huisje waar de componist Tsaikovski had gewoond, en tot een klein museumpje was geworden, de inboedel totaal vernield was door Duitse militairen. Kostbare manuscripten en boeken van onschatbare waarde vertrapt, evenals foto’s, en de wanden besmeurd met uitwerpselen, en de vloer lag bezaaid met lege flessen cognac.

Maar de strijd was nog niet over, in Leningrad zaten 3 miljoen mensen in de val, 1 miljoen zouden het niet overleven, Stalingrad werd door de Duitsers zwaar belaagd, en Stalin zelf nam de verdediging op zich, wat weer als een rode lap werkte op Hitler. In 2 ½ maand, werkten de Duitsers zich meter voor meter vooruit, elk stukje werd fanatiek bevochten, de Russische verdedigers werden stukje bij beetje teruggedreven op een stuk grond van ca. 20 km lang en 1 ½ km breed met achter zich de rivier de Wolga. Kostte wat kost, wilden de Duitsers Stalingrad veroveren, maar in het geheim werden ca. 1 miljoen Russen vanuit het achterland aangevoerd, die zich moeizaam voorbij de Duitse linies werkte, en zo de Duitsers omsingelden. Binnen enkele dagen werden 330.000 Duitse en Roemeense militairen onder leiding van generaal Paulussen omsingeld, en zaten als ratten in de val. Hitler verbood hen om zich over te geven, maar op 31 januari 1943 werd het hoofdkwartier van Paulussen onder de voet gelopen, en was hij krijgsgevangen, evenals 90.000 van zijn manschappen. 150.000 Duitsers verloren hier hun leven, maar de Russen verloren bij Stalingrad 470.000 soldaten, en 650.000 raakten gewond.

Maar dit was pas een klein begin, nog 2 ½ jaar zware gevechten zouden nog volgen, en in de tussentijd had Hitler de macht over grote delen van het oosten van Europa, waar hij alle oorspronkelijke bewoners niet wilde dulden, en miljoenen transporteerde naar gebieden verder naar het oosten. Ook verordonneerde hij om alle Joden te vernietigen. Vlak achter de oprukkende Duitsers, werden speciale einsatztroepen ingezet, om de Joden op te pakken en zonder vorm van protest dood te schieten. Twee dagen na de invasie in Litouwen, begon men ook daar daadwerkelijk alle Joden dood te schieten, Heinrich Himmler maakte zelf een rondreis door de bezette gebieden, om te zien of zijn manschappen vorderingen maakten, hij was zelfs aanwezig in Minsk om daar de executie van ca 2.000 Joden met eigen ogen te aanschouwen. In Vilnius werden joden opgepakt, naar een diepe put gedreven nabij Ponary en doodgeschoten,  ca. 5.000 binnen 2 weken. Rond 30.000 joden werden zo vermoord, en na de inval in Rusland steeg hun aantal ras tot ca. 500.000 na 5 maanden bezetting, en er zouden nog minstens 500.000 volgen tot het eind van de oorlog. Ondanks de meedogenloze manier van vermoorden, zoals bijv. de massamoord op ca. 33.800 joden in het ravijn van Babi Yar bij de stad Kiev in september 1941.

De Duitsers kregen bijval bij het ombrengen van Joden, van de inwoners van Litouwen, Letland en Oekraïners, in die landen was de haar tegen de joden van oudsher al groot, zij vielen met plezier de joden aan om ze om te brengen. In Kovno Litouwen, kreeg een man applaus van de toeschouwers, terwijl hij tussen 40-45 in het openbaar joden doodknuppelde

Toch was de Duitse leiding niet tevreden, het duurde te lang, en men bedacht manieren om Joden sneller te kunnen uitroeien.

Buiten de Joden, werd ook jacht gemaakt op communisten, begon het met de politiek bekend staande Kommissar, een rang binnen de communistische partij, daarna al snel alle als fanatiek beschouwde communisten, dat betekende een vrijbrief om alle communisten te vermoorden. Ook krijgsgevangenen en militairen die niet onder Stalin wilden vechten, en dachten bij het Duitse leger welkom te zijn, kregen zonder pardon de kogel. Schattingen lopen op tot wel 600.000 doden. En diegenen die niet werden omgebracht, moesten in dodenmarsen richting het westen lopen om als dwangarbeiders te werken in Duitsland. Van de 5.7 miljoen krijgsgevangenen, stierven er ca. 3.3 miljoen in Duitse krijgsgevangenschap.

De overlevenden die er vaak slecht aan toe waren na de oorlog, werden overgedragen aan de Russische autoriteiten, en die stopten ze weer in werkkampen in Siberië, want met had zich nooit mogen overgeven volgens Stalin, maar door moeten vechten tot de dood er op volgde.

Dat gold overigens ook voor de zoon van Stalin, die in Duitse handen was gevallen, en die men wilde ruilen voor een Duitse krijgsgevangene, maar Stalin weigerde met die ruil in te stemmen.

In de zomer van 1944 lanceerde het Russische leger een enorm offensief tegen de Duitse legers langs het Duits Russische front dat liep van de golf van leningrad en Finland door Wit Rusland tot Odessa aan de Zwarte Zee, over een lengte van 2400 kilometer.

Operatie Bagration, naar een generaal die tegen Napoleon gevochten had.

De tactiek was dezelfde als die de Duitsers hadden toegepast, snelle uitvallen, omsingelingen en vernietiging van de tegenstanders.

Het meest opmerkelijke was, dat het Russische leger met de verliezen die zij geleden hadden in de afgelopen jaren, toch nog 5.568.000 manschappen op de been kon brengen. Tegen zo’n overmacht aan fanatieke tegenstanders, waren de Duitsers niet opgewassen. Binnen 1 week was Minsk al omsingeld, en 10 dagen verder Vilnius, en eind juli stonden de Russen al voor Warschau. Daarbij waren ca. 400.000 Duitsers krijgsgevangen genomen. In Warschau was een grote Poolse ondergrondse groep al 6 jaar zeer actief, en die wilde Warschau op de Duitsers veroveren, zeker nu de Russen voor Warschau lagen. Zij begonnen op 1 augustus 1944 een opstand tegen de Duitsers, maar de Russen kwamen hen niet te hulp. Het ondergrondse leger kreeg veel tegenstand van de ca. 20.000 Duitsers in Warschau gelegen troepen, en die kregen ook nog de hulp van het Dirlewanger Regiment en de Kaminski Brigade, twee zeer beruchte eenheden vol met criminelen, en voormalige collaborerende Oekraïners. Deze eenheden trokken in het westen van Warschau huizenblok na huizenblok binnen, dreven de bewoners op straat en schoten die in koelen bloede dood. In enkela dagen rond 5 augustus ca. 30 tot 40.000 onschuldigen, terwijl plunderingen en verkrachtingen aan de orde van de dag waren, ook ziekenhuizen werden compleet vernield en in brand gestoken. De opstand was gedoemd te mislukken, en ook al werden er later vele verklaringen gegeven waarom de Russen halt hielden, en de opstandelingen niet te hulp schoten, men kan zich niet aan de indruk onttrekken, dat Stalin een geweldige hekel had aan de Nationalistische Polen.

Ook hulp van de Anglo Amerikaanse luchttroepen, die gebruik wilden maken van de Russische landingstrip, om het Poolse Thuisleger luchtsteun te kunnen verlenen, weigerde Stalin. Vanuit Italië werden  nog wel droppings uitgevoerd, maar de afstand was te groot om effectief te kunnen zijn. Pas op 10 september gaf Stalin toestemming voor luchtsteun, maar toen was het al te laat, 63 dagen hebben de Nationalistische Polen gevochten voor de vrijheid van Warschau, op 2 oktober capituleerde het Thuisleger voor de Duitsers,met de russen op enkele kilometers afstand.  15.000 slachtoffers in het Thuisleger, en 200.000 slachtoffers onder de burgerbevolking of 20 %, en nog eens 200.000 werden gedeporteerd naar werk of concentratiekampen in Duitsland.

Ook gaf Hitler bevel om de stad met de grond gelijk te maken, toen de Duitsers uiteindelijk uit Warschau verdreven werden in januari 1945, was 85 % van de stad totaal verwoest.

Een week nadat het thuisleger van de Polen zich hadden overgegeven, op 9 oktober 1944 vloog Churchil naar Rusland, en had er ontmoetingen met Stalin over de verdeling van macht in oost Europa. Hij had zich in felle bewoordingen de afgelopen maanden uitgelaten tegenover Stalin over het feit, dat Stalin en zijn leger de Polen in de steek had gelaten, maar van die felheid was nu niet veel meer over.

Stalin en Churchil overlegden hoe de macht in oost Europa verdeeld moest worden, Churchil stelde voor dat Rusland voor 90 % de macht in Roemenie overnam, en voor 75 % in Bulgarije, terwijl Engeland voor 90 % zeggenschap kreeg in Griekenland.

Toen Polen aan de orde kwam, was hij niet kritisch, integendeel, hij had de Poolse premier in ballingschap Mikolajczyk bevolen ook in Moskou te verschijnen, en daar moest hij de door Rusland gesponsorde communistische regering ontmoeten. Vervolgens koeioneerde Churchil Mikolajczyk, en vond dat die de voorgestelde regeling, de Curzon-linie, moest accepteren. Rusland en ook Engeland hadden zich alle moeite getroost om Polen van de Nazi’s te bevrijden, en als die regeling niet geaccepteerd werd, zou hij de hele wereld vertellen hoe onredelijk Mikolajczyk wel niet zou zijn.

Mikolajczyk bleef weigeren, en als uiterst haalbaar stemde hij er mee in om de voorgestelde  Curzon-linie aan het kabinet in Londen voor te leggen.

Daar bleek toen geen overeenstemming voor te zijn, en Mikolajczyk trad af.

Het kabinet in Londen had politiek toen geheel afgedaan, en de Communistische gevolmachtigden van Stalin, speelden nadien de hoofdrol. Oostelijk Polen ging geheel over in Russische handen, precies zoals het rode potlood van Stalin in Teheran al had omcirkeld..

In het najaar, moesten de Nazi’s steeds meer terrein prijsgeven aan de Russen, en daarmee nam de agressie, en de wraak van de Russen op Duitsers en alles wat daarvoor werd aangezien, onmenselijk wreed.

Een partizaan, zo vermeld een Russische correspondent, vraagt twee Duitse militairen aan hem over te leveren, hetgeen de bewakers van Duitse krijgsgevangenen inwilligen. Vervolgens overtuigd hij zichzelf ervan, dat die twee de moordenaars zijn van zijn dochter en twee zonen. Met een staak breekt hij al hun botten, en tot slot slaat hij hen de schedels in onder het roepen van “pak aan, dat is voor Olga, pak aan dat is voor Kolja”, nadat zij dood waren, zet hij ze tegen een boom, en gaat verder met zijn slagen.

Deze scènes werden als normaal beschouwd, toen het Russische leger Duitsland binnentrok, de Duitsers werden op gigantisch grote schaal onmenselijk bestraft.

Ilja Ehrenburg, een correspondent van de Rode Ster, beschreef in zijn artikelen, hoe Duitsers omgingen met Russen, en jonge Russische soldaten die, die artikelen lazen, kregen de indruk dat wraak op alle Duitsers gewoon geoorloofd was. Temeer ook omdat er van officiële zijde geen  maatregelen werden getroffen om dit te voorkomen.

Maar ook de Russische legerleiding maakte zich schuldig aan dit wangedrag, generaal Zjoekov riep zijn mannen op, om Duitsers zonder mededogen te verpletteren.

En verpletteren deden de Russen, zonder mededogen beroofden de vluchtelingen van kostbaarheden zoals horloges en sieraden, maar ook van kleding en schoeisel.

Vrouwen maar ook jonge meisjes werden meegesleurd om verkracht te worden, en niet alleen door soldaten, ook officieren deden er aan mee. Als zij geluk hadden, overleefden zij het, maar wat is geluk in deze, als enkele tientallen soldaten je misbruikt hadden. Maar dan was je er nog niet, de kans was erg groot dat je vervoerd werd naar Siberie, om daar in de oorlogsindustrie tewerk gesteld te worden. Sommigen kwamen pas enkele jaren later terug, de oorlog was toen al 3 jaar afgelopen.

Een vader die zijn dochter aan het begin van de avond meegesleurd zag worden door een horde soldaten, verdedigde zijn dochter, hij werd ter plekke doodgeschoten, en zijn dochter lachend genomen, zij kwam pas bij het ochtendgloren weer terug, in een nacht jaren ouder geworden en voor het leven getekend.

Majoor Kopelev werd naar Oost Pruissen gestuurd, om daar te zien of communistische netwerken gebruikt konden worden tegen de Nazi’s en voor Rusland.

Van wat hij daar te zien kreeg, walgde hij, hoe als zijn soldaten daar tekeer gingen. Zij hadden hele dorpen in brand gestoken, de inwoners verjaagd of vermoord, zelfs een plek om te slapen was er zelfs niet meer. Kleding, huisraad, alles waar in zijn Rusland gebrek aan was, werd hier in domme woede in de brand gestoken, enkel om wraak te nemen.

In Neidenburg ziet hij machteloos toe, dat huizen in brand worden gestoken, inboedel kapotgeslagen en ook op de brandstapel gesmeten, in Allenstein hetzelfde beeld, daar werd het treinstation ontruimd, waarbij duizenden vluchtelingen verdreven worden, en ook daar werden de huizen in de brand gestoken. Hier werden zelfs de vrouwen uit de rijen vluchtelingen gehaald, en in het openbaar gewoon verkracht.

Hij maakte melding van het weerzinwekkend gedrag van de Russische soldaten aan zijn superieuren, en werd vrijwel onmiddellijk gearresteerd en naar een Russische Goelag gestuurd op beschuldiging van medelijden met de vijand, en actie tegen wraak en haat. Het leek niet alleen zo, maar het werd gedoogd en aangemoedigd dat wraak een heilige plicht was tegen de Duitsers..

Als dan soldaten op zo een wijze, mensen martelen en vermoorden, vrouwen oud en jong in het openbaar verkrachtten, ervoor in de rij staan bij gebrek aan meer vrouwen, huizen en hele dorpen maar ook steden volledig verwoesten en in brand steken, alsof het de gewoonste zaak van de wereld is, zonder dat hun ook maar een strobreed in de weg gelegd wordt, en zelfs de officieren er aan mee doen, dan is het geen wonder, dat wanneer men nog benen heeft om te lopen, men vlucht voor dat gruwelijke geweld.

Ruim 250.000 mensen trokken meestal lopend vanuit Oost-Pruisen richting het centrum van Duitsland, maar zij liepen de oprukkende Russische legers in de weg, en als ze dan niet snel genoeg aan de kant konden komen, dan werden zij eenvoudig weg door de tanks vermorzeld. Die weg richting het westen, was dan ook bezaaid met kapotte voertuigen, kapot huisraad, dode paarden en dode mensen, maar ook vele stervende mensen, vanwege honger, dysenterie, dorst en uitputting.

Ook richting de zee liepen naar schatting zo’n 650.000 mensen, in de hoop om vanuit een der havens met schepen te kunnen ontkomen aan de wraak van de Russische legers.

De Duitse marine heeft heel veel schepen ingezet, om de vele duizenden te evacueren naar het westen van Duitsland, Denemarken of naar Pillau (nu Baltiysk Rusland), vanwaar veerboten af en aan vaarden naar Danzig (nu Gedansk in Polen) waar ca. 400.000 mensen een goed heenkomen zochten. Dat was niet zonder gevaar, want Russische onderzeeërs vaarden op de Baltische zee, en probeerden alle schepen tot zinken te brengen waarvan zij het vermoeden hadden dat er Duitsers aan boord waren. Zo verdween de Wilhelm Gustloff in de golven met ruim 9.000 mensen aan boord.

Maar diegenen die achterbleven, wachtten een nog vreselijker lot, zij werden beroofd van horloges, sierraden en kleding, vrouwen uit de rijen gesleurd, bijeen gedreven en groepsgewijs verkracht. Hele nachten werd er geschreeuwd en gehuild door de vrouwen, en na dagen van marteling en verkrachting werden zij uitgeput in rijen voortgedreven naar kilometers verderop gelegen spoorwegemplacementen, soms wel honderd kilometer, en afgevoerd in overvolle treinwagons naar werkkampen in Siberië.

Königsberg, was zo ongeveer de laatste stad in Oost Pruisen die viel en op 9 april 1945 aan de Russen werd overgedragen, met naar schatting 50.000 dodelijke slachtoffers onder de 130.000 soldaten, en enkele 10.000 slachtoffers onder de 150.000 burgers, terwijl ca. 85% van de stad was verwoest.

Hans Graf von Lehnberg was een chirurg, die in het ziekenhuis van Konigsberg werkzaam was, hij zag de Russen de stad binnentrekken, en zag hun verwoestende acties. Binnen de kortste keren was hij zijn persoonlijke bezittingen zoals een horloge, vulpen en goede kleding kwijt, zijn schoenen mocht hij behouden, die waren schijnbaar teveel versleten.

De voorraadkamer van het ziekenhuis was in korte tijd geheel geplunderd, en wat voor hun niet bruikbaar was zoals het kostbare en onmisbare instrumentarium grondig kapot geslagen. Patiënten werden op bed gefouilleerd en beroofd van bruikbare zaken, sommigen zelfs verkracht, verpleegsters werden gehinderd hun werk te doen, en gewoon door de groep verkracht op alle plaatsen waar men ze maar tegenkwam.

Als dan de officieren ter plekke verschijnen, denkt men het ergste gehad te hebben, maar zij doen gewoon mee. Als dan direct naast het ziekenhuis ook nog een menthol likeurfabriek ontdekken, en de alcohol bezit neemt van vaak 15-16 jarige jeugdige soldaten, is het hek van de dam. Veel vrouwen plegen dan ook zelfmoord om aan de gruwelijkheden te ontkomen.

Al met al vluchten ca. 7.5 miljoen mensen voor de Russische legers, ca. 5 miljoen bleven achter, en kregen te maken met intimidatie, mishandeling, moord en gewelddadigheden, in gebieden die Duits geweest waren, en door 12 miljoen mensen bewoond was geweest, 5 jaar later herinnerde maar weinig van wat het ooit geweest was.

Dit brute seksuele geweld zal nog jaren in de hoofden van de slachtoffers blijven spelen, een vader moest toekijken hoe zijn dochter verkracht wordt door 12 soldaten, na afloop roept hij verward tegen zijn dochter “eer verloren alles verloren”, en overhandigd zijn dochter een touw, zij loopt weg met het touw in haar handen, en verhangt zich aan een raamkozijn.

Het mocht dan vrede zijn, de Nazi’s verdreven en verslagen, bevrijding die ook voor vele Duitsers zo beleefd werd, maar voor ontelbaar veel vrouwen in Oost Duitse gebieden, had de bevrijding een heel erg vieze bijsmaak.

Duitsland, zal niet bezet worden nadat zij de oorlog verloren hebben, maar als behandeld worden als een verslagen vijandelijke natie, onderdrukking is niet het doel, maar het doelis om te voorkomen, dat Duitsland ooit nog eens een bedreiging voor de wereldvrede kan worden. Deze verklaring was eind september 1955 opgesteld door de gezamenlijke chefs van staven, gericht aan generaal Eisenhower, en werd de Amerikaanse bedoeling ondubbelzinnig duidelijk gemaakt. De bezettende machten moeten zich als overwinnaars gedragen, streng, rechtvaardig maar afstandelijk gedragen, en Eisenhower verkreeg de absolute macht om te handelen wat hij juist achtte. Zelden had een peresoon zoveel macht over zoveel miljoenen. President Rooseveld had zich met het eind van de oorlog niet erg bemoeid, en schoof de problematiek door naar zijn lagere regionen, hij verklaarde voor het einde van de oorlog, dat hij er niet van hield, om gedetailleerde plannen te moeten maken over een land die nog niet eens overwonnen was. Dat gaf natuurlijk ondergeschikten de kans om hun plannen door te voeren. Minister van financiën Morgenthau was al vanaf 1943 bezig, om Duitsland te veroordelen om hun handelswijze tegenover de joden, maar Roosevelt had een krachtige publiekelijke veroordeling  achterwege gelaten. Na de oorlog toen al die verschrikkingen in volle omvang naar buiten kwamen, had Morgenthau de krachtigste stem in het kabinet voor een strenge naoorlogse bezettingspolitiek, overigens met weinig hoop om het Duitse karakter te veranderen. Toen Roosevelt het concept in handen kreeg van het Bezettingshandboek, ontbood hij de minister van oorlog Henry Stimson en berispte hem, de Duitsers mochten niet dezelfde behandeling krijgen als de Fransen, Belgen of Nederlanders, maar moesten er zich van doordrongen zijn, dat zij de oorlog verloren hadden, en de verloren natie waren. Verhongeren hoefde niet, maar als ze voedsel tekort kwamen, moesten ze maar soep uit de gaarkeukens halen, zodat ook zij hun leven lang die ervaring niet meer zullen vergeten.

Henri Morgenthau jr, was een zoon van Henri Morgenthau Sr, die als jood in Mannheim geboren was, maar het gezin verhuisde naar Amerika. Morgenthau Sr. Werd ambassadeur in Turkye, en zijn zoon minister van Financien van 1934-1945, en de belangrijkste ontwerper van de plannen hoe met Duitsland om te gaan na de oorlog. Het waren strenge maatregelen die hij voorstelde, o.a. een verdeling van Duitsland in kleiner gebieden, grote stukken land zouden naar buurlanden overgedragen moeten worden, Saarland met zijn kolen naar Frankrijk.

De industrie zou teruggebracht moeten worden tot 50% op het niveau van 1938, en dat betekende dat een groot deel van de bevolking geen overlevingskansen zou hebben.

Duitsland was voor de IIe wereldoorlog, de motor van de Europese industrie, en doordat herstel in Duitsland werd tegengehouden, betekende dat, dat in het Europa van na de oorlog het herstel niet meer op gang kwam, en zelfs dat de bezettende machten  de te grote tekorten niet alleen in Duitsland, maar in heel Europa op allerlei gebied moesten opvangen.

En dat met de grote hongersnood en armoede in heel Europa, en de komst van de koude oorlog. In 1947 zag men in dat die aanpak geen resultaat zou opleveren, integendeel, voor maar 60% van de bevolking in Duitsland zou er een bestaansmogelijkheid zijn volgens Cordell Hull de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, en voor 40 % zou dat de dood betekenen, in de al erg uitgedunde bevolking, ook Antony Eden de Engelse minister was tegen de Morgenthau plannen, ook al waren die al erg afgezwakt door Franklin Delano Roosevelt en Winston Churchill tijdens de 2^e conferentie van Quebec.

Uiteindelijk waren het de grote drie, Stalin, Roosevelt en Churchill, die bepaalden wat er met Duitsland zou moeten gebeuren na de oorlog, op de conferentie van Jalta van 4-11 februari 1945. Zij waren het verrassend snel eens over de uiterst strenge aanpak van het naoorlogse Duitsland. Roosevelt bracht een aantal hardvochtige maatregelen mee voor de conferentie, en hoopte dat Stalin nogmaals een toast wilde uitbrengen op de excecutie van 50.000 Duitse officieren zoals hij dat in Teheran in november 1943 ook had gedaan op hun eerdere ontmoeting. Stalin was erg verrast door die opmerking, en zei dat iedereen nu bloeddorstiger was dan een jaar geleden, en voegde eraan toe, dat de Duitsers schurken waren die het scheppende werk van mensen met een sadistische haar leken te verafschuwen. Roosevelt was het hiermee eens vermelden de notulen. Churchill was er wel bij aanwezig, maar zijn rol was marginaal. Roosevelt en Stalin waren het in veel met elkaar eens, en daarbij was Churchill vaak slechts toeschouwer. Roosevelt was van mening, dat de Duitsers een niet hogere levensstandaard mochten krijgen dan de inwoners van Rusland. In de officiële mededelingen na de conferentie, stond, Nazi Duitsland is ten dode opgeschreven.

De geallieerden wilden ook geen verbroedering met het Duitse volk, hun werd medegedeeld, vergeet niet dat het Duitse volk instemmend brulde, toen Rotterdam werd gebombardeerd, en hun soldaten trots door Warschau rondparadeerden, en juichten toen Londen werd aangevallen uit de lucht. Na een goed gevecht, kun je na afloop de tegenstander een hand geven, maar dit waren geen eerlijke gevechten, dus zoek je geen verbroedering. En mocht je gaan denken het zijn toch ook mensen, denk dan dat een moordenaar en een kannibaal dat ook zijn.

En kinderen zijn onschuldig, behalve in het Duitsland van Hitler, tien jaar terug waren het ook onschuldige kinderen, maar nu hebben ze jouw maat omgebracht.

Een slimme soldaat zoekt geen verbroedering.

Maar de werkelijkheid bleek toch anders, toen de geallieerden Duitsland geheel bezet hadden, zagen ze met eigen ogen een volk en een land, dat erger gestraft was dan hun voorstellingsvermogen voor mogelijk gehouden had.

De Engelse schrijver Stephan Spender was goed op de hoogte hoe Londen geleden had door de bombardementen, maar toen hij in Keulen de verwoestingen zag, was hij verbijsterd, en drong het toen echt tot hem door wat bedoelt werd met totale verwoesting.

En het was niet alleen Keulen, meer dan 70 andere grote Duitse steden waren vrijwel geheel verwoest door bombardementen aan het eind van de oorlog. Het was een afslachting van meer dan 500.000 onschuldige Duitse burgers, enkel ter vernietiging en het breken van het moraal van de bevolking. Maar vergeet niet, dat Duitsland al in september 1940 als eerste Londen en andere steden probeerde van de kaart te vegen ten koste van minstens 60.000 onschuldige burgers.

En zoals het meestal gaat, het zijn de onschuldigen die het slachtoffer zijn.

De bombardementen van de geallieerden op Duitse doelen, waren niet specifiek de fabrieken die de oorlogsindustrie bevoorraden, maar de steden waar die fabrieken zich bevonden, die steden waren een gemakkelijker doelwit dan de fabrieken. Later vanaf eind 1943 waren het de Amerikanen die specifieke doelen gingen bombarderen, omdat zij toen pas over voldoende vliegtuigen en kracht bezaten omdat uit te voeren. Maar ook de Amerikanen gingen over om ook de steden te bombarderen, tussen september 1944 en april 1945 dropten de 8^e Amerikaanse Luchtmacht en de RAF samen 729.000 ton aan bommen op Duitsland, meer dan in alle voorafgaande maanden gedurende de oorlog samen.

Amerikaans onderzoek naar al de bombardementen op Duitsland wees uit, dat 2.7 miljoen ton bommen op Duitsland was gegooid, 3,6 miljoen woningen waren vernietigd, en er minimaal 305.000 burgers waren gedood, maar dat het werkelijke aantal mogelijk dichter bij het half miljoen zou liggen. 800.000 mensen raakten gewond, 750.000 raakten totaal dakloos, 5.000.000 sloegen op de vlucht, en ruim 20.000.000 raakten verstoken van nutsvoorzieningen voor korte of langere tijd.

Ondanks dat Duitsland beschikte over voorzieningen als schuilkelders, leed de bevolking enorm, en werd economisch en moreel grote schade toegebracht.

Alleen al in Hamburg werden door de bombardementen tussen 24 en 29 juli minstens 40.000 mensen dodelijk getroffen, ook Dresden overkwam dat vreselijke lot, op 13 en 14 februari 1945 werd het getroffen door zware brandbommen minsten 25.000 mensen kwamen om, maar mogelijk was dat aantal het dubbele, in beide steden kwam daardoor een vuurstorm op gang, dat alles vernietigend was. Het bombardement van Dresden was mogelijk misdadig, en door sommigen een oorlogsmisdaad genoemd, omdat geen enkele militair doel of industrie in die stad voor vernietiging in aanmerking kwam.

Hoewel het SHAEF, (Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force) niet bepaald een goed vooruitzicht had gekenschetst, maar bang was voor fanatieke nazi verzetsgroepen, sabotage, ondergrondse terroristische cellen etc, was het opvallend stil en rustig de eerste maanden. De Duitsers waren passief en gelaten, verbijsterd en wanhopig over hun onfortuinlijk lot, en schikten zich naar de nieuwe bezettende machten. De meeste onrust en kleine plunderingen kwamen van voormalige dwangarbeiders en ontheemden.

De meeste meldingen kwamen van de bezettende militairen, die vooeal als zij drank hadden gevonden hun boekje ver te buiten gingen.

De militair openbaar aanklager vermelde een enorme toename van verkrachtigingen vanaf het moment dat de militairen Duitsland binnenkwamen. Maar liefst 88 % van de verkrachtingen werd door Amerikanen gepleegd in maart en april 1945.

Deze militairen kwamen de huizen binnen met geweld, of om het te doorzoeken op Duitse soldaten, en eenmaal binnen, met een wapen in de hand, en doodsbange inwoners die vreesden voor hun leven, en door propaganda van de Nazi’s dat alle Amerikanen moorden en verkrachten, waren dit soort taferelen helaas niet ongewoon.

Toen de verschrikkingen van de concentratiekampen daarbij ook nog bekend werd, was het hek helemaal van de dam, ook was er een grote toename van sodomie.

Slechts weinig vrouwen verzetten zich hevig tegen deze gewapende overvallers, in een aantal gevallen werd ook bekend dat mensen die zich verzetten, genadeloos werden vermoord.

Het aantal gevallen dat voor de militaire rechtbank kwam, is gering, van het overgrote deel is nooit  aangifte gedaan, een verslaggever die melding maakte van grootschalige verkrachtingen in Rijnland, zag zijn artikel geblokkeerd.

Maar soldaten die behoefte hadden aan seks, konden die ook goedkoop kopen, er was nun eenmaal een groot gebrek aan allerlei zaken in Duitsland, en de Amerikanen ruilden gul.

Dat van verbroedering geen sprake kon en mocht zijn van de superieuren, kwam vrijwel niets terecht, integendeel. De inwoners van Duitsland werden als vriendelijk en proper gezien in tegenstelling tot de Fransen, ook waren militairen op zoek naar een stukje gezelligheid en huiselijkheid in de pauze van hun gevechten, en de Duitse meisjes die hun lichaam gebruikten als handelswaar, voorkwamen vaak dat hun families door de hongersnood omkwamen.

Het verbod op verbroedering was er ook de oorzaak van, dat geslachtsziekten zich ongebreideld verspreide. Maar liefst 19 % van de Amerikaanse militairen was besmet met een geslachtsziekte in september 1945.

Militairen lieten zich niet meer testen op geslachtsziekten, want bij een positief resultaat, hadden zij het verbod op verbroedering overtreden, maar ook het tekort aan condooms was daar mede oorzaak van.

Generaal Eisenhower maakte een eind aan het verbod op verbroedering half 1946, en het aantal geslachtsziekten nam vanaf die datum gestaag af.

Toch blijkt uit onderzoeken, dat de Duitsers blij waren met hun nieuwe bezetters. Op het eind van de oorlog waren zij ongelooflijk bang gemaakt door de Nazi propaganda voor de geallieerde legers, en nadat die waren binnengevallen, viel dat in overgrote mate ontzettend mee. Zij werden vriendelijk behandeld, en ze waren dolblij dat de oorlog over was, altijd weer de angst opgepakt te worden, altijd weer de bombardementen, en altijd weer klaar moeten staan voor de partij, dat was eindelijk over.

Wel kwam er nog denazificatie in Duitsland,een vragenformulier en aan de hand daarvan werden eventuele onderzoeken ingesteld. Dertien miljoen formulieren hadden ze verzameld, 82.000 voormalige leden van de NSDAP zaten in interneringskampen, en waren ruim 100.000 mensen ontslagen uit overheidsdienst of particuliere bedrijven. Voor al die mensen moest men capabele vervangers zoeken, maar dat was onmogelijk, niemand was te vinden, die geen banden met de voormalige partij gehad had, simpel omdat men lid moest zijn, anders had men geen werk en eten.

Generaal Patton was het niet eens met het buiten spel zetten van gekwalificeerde mensen, en dat kwam hem op een berisping te staan,maar hij had niet helemaal ongelijk.

Generaal Clay. Belast met het denazificatieproces, zag dat het een langdurig en pijnlijk proces zou worden, en droeg het geheel over aan de Duitsers, en er kwam een voorspelbaar resultaat. Van de 3.2 miljoen personen waar onderzoek naar gedaan zou worden, werden maar 1284 personen veroordeeld als zware overtreders, anderen kwamen ervan af met lichte straffen of geldboetes. De Duitsers wilden zo snel als mogelijk hun naziverleden onder het tapijt stoppen, en het Amerikaanse Gezag voorzag hun van de noodzakelijke bezems.

Ook het hestel van de economie werd door de geallieerden inschikkelijk toegestaan, waren het de vrouwen die direct na de oorlog begonnen met puin ruimen, de Trümmerfrauen genaamd, al in juni waren er enkele spoorwegen hersteld. I.G.Farben die tijdens de oorlog Zyklon had gefabriceerd om joden uit te roeien, maakte nu medicijnen en DDT voor de nieuwe bezetters voor bestijding van ziektes en luizen, om tyfus te bestrijden. Ook begon men een begin te maken met de overdracht van het politieke gezag, en kregen vakbonden en politieke partijen toestemming voor hun oprichting.

Maar ondanks al de successen die de geallieerden maar wat graag wilden melden,kwam er nog een groot probleem, honger.

Er was een gebrek aan van alles in Duitsland, en hun inwoners waren bij lange na nog niet in staat om in hun eigen behoeften te voorzien. Er was een gebrek aan woningen, brandstof, transportmiddelen, maar vooral aan voedsel.

Hun werd voorgesteld om brandstof te halen, voor de komende winter, uit de bossen, door Uw eigen inspanningen zei Eisenhower, ligt het in Uw macht om een gezond, en democratisch leven op te bouwen in Duitsland, en weer deel uit te maken van de familie van Naties. Zij zouden daarbij zoveel mogelijk hulp ontvangen van hun geallieerde bezetters.

Duitsland had zijn voedsel hoofdzakelijk gehaald uit het door Rusland bezette gedeelte van Duitsland, dus daarvandaan zou niets komen. Het deel wat door de Engelsen beheerst werd, het Ruhrgebied en ook de grote steden in het noorden, had het meest te leiden aan de tekorten.

De Engelsen en de Amerikanen kwamen overeen, dat zij hun opgespaarde voedsel voldoende zou moeten zijn om 1550 calorieën p/dag p/persoon te garanderen, maar het bestond hoofdzakelijk uit brood, aardappelen en haver. Arbeiders met zwaar werk, hadden daar onvoldoende aan. Import van voedsel uit Engeland en Amerika was dringend noodzakelijk. Maar alle inspanningen ten spijt, de dagelijkse rantsoenen werden teruggebracht tot 1000 calorieën p/dag p/persoon. De situatie was nog nooit zo slecht geweest.

Het kwam zelfs zover,dat in Amerika particuliere organisaties voedsel en kleding ging inzamelen voor Duitsland.

Uiteindelijk hielpen de geallieerden Duitsland net zoals zij Frankrijk, België en Nederland hadden geholpen, niet als bezetters, maar als bevrijders van het nazi juk.

De Duitsers zelf niet het minst, zij voelden inderdaad de geallieerden als hun bevrijders.

Vluchtelingen.

Toen de bevrijding van Europa aanstaande was, en de geallieerden tot in het bestuurscentrum van Duitsland binnendrongen, ontsnapten miljoenen mensen die in Duitsland gevangen zaten, en die door de geallieerden hun vrijheid herkregen.

Krijgsgevangenen, dwangarbeiders, politieke gevangenen, maar ook ondergedokenen, personen die ontsnapt waren uit kampen, fabrieken, boerderijen. Al die mensen zochten hun weg terug naar hun herkomst, en alles krioelde door elkaar, een grote mensenmenigte.

De meesten waren oververmoeid, en ondervoed, en velen stierven alsnog door ontberingen.

En dat, terwijl nog steeds heel veel Duitse vluchtelingen hun plek zochten, verdreven uit angst voor het Russische leger uit Pruisen, Pommeren, Silezie en Brandenburg, maar ook uit Tsjechie, Roemenie, Hongarije en Rusland zelf ca. Tussen 14 en 15 miljoen die beslist nog niet allen een plek hadden gevonden.

Dat alles bewoog zich over wegen en het spoor naar alle richtingen, terwijl de geallieerde legers ook hun weg moetsen vinden in het dan nu bezette Duitsland.

Ongelooflijk veel honger is er geleden, niet in het minst door de Duitse inwoners zelf, die immers toch maar slecht waren, aan hun behoefte ging vooralsnog iedereen en alles voorbij.

Het geschatte aantal niet Duitsers, zal nooit helemaal bekend worden, maar vanaf augustus 1944 werkten 5.7 miljoen buitenlanders in Duitsland, waarvan ca. 2 miljoen vrouwen.

Dan waren er nog ca. 1.9 miljoen krijgsgevangenen tewerk gesteld. De meesten waren Russen, 2.7 miljoen, Polen 1.6 miljoen, ½ miljoen Joegoslaven, 280.000 Tsjechoslowaken.

Maar ook waren er ca. 1.3 miljoen Fransen tewerkgesteld in de oorlogsindustrie waarvan ca de helft krijgsgevangen, en ca. 500.000 Belgen en ca. 500.000 Nederlanders als dwangarbeiders, meer dan een ½ miljoen Italianen zaten in werkkampen, omdat zij waren overgelopen richting geallieerden in oktober 1943. Al deze personen tesamen zullen ca. 11 miljoen in totaal bedragen, en die waren allemaal op weg naar huis, en hadden allemaal grote haast om zeer begrijpelijke redenen.

En toch wilde of kon niet iedereen terug naar huis, vele joden waren niet meer welkom in hun vroegere woonplaats, maar ook vele oost Europeanen konden niet erug, omdat Rusland hun land bezet had, zoals Polen. Veel van deze zogenaamde ontheemden waren getraumatiseerd door hun behandeling in kampen, velen waren vernederd, verkracht, of leden aan ernstige ziekten, waren ondervoed en geestelijk in de war. Enkele dagen na de Duitse kapitulatie waren ca. 3.5 miljoen ontheemden geregistreerd, die allen hulp moesten hebben en voedsel, een product waar een groot gebrek aan was. Veel ontheemden werden opgevangen in de barakken en kampen waar zij zich bevonden, en die zij maar o zo graag wilden verlaten, maar waarheen dan wel.

En toch was er wel enig succes, de lijst van ontheemden werd in mei en juni 1945 met ca. 80.000 per dag van de lijst afgestreept, en naar hun land van herkomst gebracht.

Het grootste aantal kwam uit Rusland 5.2 miljoen, Polen 1.5 miljoen en Frankrijk ook ca. 1.5 miljoen. De westerse mogendheden, Amerika Engeland en Frankrijk, deden alles wat in hun macht lag, om de Russen zo snel mogelijk naar Rusland te vervoeren, ondanks dat zij wisten dat Stalin, met diegenen die in Duitsland en of voor de Duitsers hadden gewerkt een erg onzekere toekomst zou wachten, en dat het Rusland van Stalin best wel eens een doodvonnis voor hun zou kunnen betekenen, iets wat nadien bleek maar al te waar te zijn. Ongelooflijk, maar in 2009 werd diezelfde Stalin tot de grooste Rus aller tijden gekozen, hij die er meer over de kling heeft gejaagd dan wie ook.

Maar de achtergebleven Russische krijgsgevangenen vormden toch zo hier en daar voor problemen, in Frankrijk trokken grote groepen plunderend en stelend door de heuvels van Zuid Frankrijk, velen waren gewapend. Frankrijk riep Engeland te hulp voor de bestrijding van die groepen, temeer ook, omdat er volgens Franse autoriteiten niet voldoende voedsel was voor die groeperingen.

In februari 1945 onderhandelen de geallieerden met Rusland in Jalta op de Krim, en afgesproken werd dat alle Russische onderdanen in geallieerde handen onmiddellijk aan Rusland zouden moeten worden overgedragen, niet goedschiks dan maar kwaadschiks. In ruil daarvoor kwamen alle Amerikaanse en Engelse gevangenen in Russische handen veilig naar huis.

De Russische schrijver Solzjenytsin omschreef hun lot als volgt: Omdat zij niet door een Duitse kogel gedood wilden worden, moest hij sterven door een Russische kogel, omdat hij krijgsgevangene was geweest. Sommige mensen krijgen van de vijand wat hun toekomt, maar wij krijgen het van onze eigen mensen. Deze oorlog laat zien, dat je het allerslechtste af was, als je Rus was.

Kozakken hadden het zo niet nog moeilijker, vochten zij voor de oorlog al tegen Stalin, in de oorlog kozen zij voor de Duitsers en trokken tegen Stalin op, maar na de oorlog was hun lot bezegeld, als zij terugkwamen in Rusland, door de geallieerden daartoe gewapenderhand gedwongen. Op 7 juni 1945 waren bijna 23.000 kozakken aan de Russen overgeleverd, en maar weinigen zullen het hebben overleefd. Ruim 4.000 paarden bleven achter, een groot aantal werd afgeschoten omdat zij ziek en te verzwakt waren, anderen werden door de hongerige bevolking geslacht en opgegeten, maar het overgrote deel ruim 2.000 dwaalden gewoon de Oostenrijkse bergen in. Deze Kozakken waren bijeen gebracht in de omgeving van Spittal in Oostenrijk.

Joodse overlevenden en vluchtelingen onder het Amerikaanse leger

In het voorjaar van 1945 werden vele concentratiekampen bevrijd door de geallieerde legers, en kwam pijnlijk duidelijk tevoorschijn wat zich in die kampen had afgespeeld. Pijnlijk vooral, omdat dan wel gezegd werd dat men die verschrikkingen niet hadgeweten, maar de eerlijkheid is dat men best wel op de hoogte was. Niet tot in detail, maar wel dat er ontelbaren waren vermoord en vernietigd, en men er al die jaren niets of vrijwel niets aan gedaan had.

En ook toen de wandelende geraamtes naar buiten kwamen, ziek, ondervoed, gemarteld zowel lichamelijk als geestelijk, gekleed in vodden, waren zij nog niet vrij.

Natuurlijk waren er die wel op weg konden naar hun vroegere woonsteden, maar ontelbaren werden opgevangen in andere kampen, moesten nog met velen wonen in houten barakken, kregen eten uit de gaarkeukens en liepen rond in kleding, welke soms van overleden slachtoffers kwamen, en werden bewaakt zij het minder streng, maar moesten wel binnen de omheiningen blijven. Het leefklimaat voor joden in Polen en zuid Europese landen was zo slecht, ondanks alles wat hun was overkomen, dat velen opnieuw illigaal naar het westen vluchten, en vaak weer neerstreken in Duitsland waar het toch nog beter was dan in eigen land. Het heeft zeker een half jaar geduurd, eer er wat aan de erbarmelijke omstandigheden van de joodse slachtoffers werd gedaan, met had zich eerst grote moeite getroost om de enorme vluchtelingenstroom binnen Duitsland in goede banen te leiden

Omdat de Amerikanen in Duitsland ervoor zorgden dat in het najaar van 1945 bijv. Landsberg (5500) bij en in Munchen (2500), Feldafing (4000), Föhrenwald (2500), Deggendorf (1000) en in andere stadjes en dorpjes in de omgeving 8.500 joden verbleven, zadat zij veranderden in joodse nederzettingen, waar men in vrijheid hun godsdienst, en hun levensstijl kon beleven.

Ook het katholieke klooster van Sait Ottilien werd tot eind 1948 als ziekenhuis in gebruik genomen, binnen enkele dagen was dit voormalig voor het Duitse leger gebruike ziekenhuis overspoeld door ruim 400 slachtoffers uit Dachau, en al op27 mei waren er ruim 800 patienten binnen hun muren die verzord werden door 7 ontheemde joodse artsen, 14 Duitse artsen en 120 veroleegsters.

Schrijnend is natuurlijk dat vele joden werden opgevangen op plaatsen die voordien door het Duitse leger in gebruik waren, maar een gebrek aan fatsoenlijke opvang, maakte dit noodzakelijk.

Zelfs werden joden samengebracht met ca 1.000 Joegoslaven en Hongaarse antisemitistische Volksduitsers, van wie er velen vrijwillig in het Duitse leger hadden gediend en derhalve mede voor de vernietiging van joden verantwoordelijk waren.

Ook ca. 700 joden uit Theresienstad werden ondergebracht in en rond Deggendorf, zij werden met militaire vrachtwagens vervoerd, een verschrikkelijke reis waarbij door de vele ongelukken er een aantal alsnog omkwam. Zij zochten en vonden onderdak in leegstaande legerbarakken in Winzer, en werden vervolgens vergeten door de militaire autoriteiten.

Zij waren dan wel bevrijd, maar het ontbrak hun aan de meest elementaire noodzakelijke levensbehoeften.

En toch is het opmerkelijk te moeten constateren, dat deze mensen zelf de draad weer op hebben gepakt. Hun organisatorisch talent, hun effectiviteit, en hun politieke verbondenheid zorgde ervoor, dat er een organisatie van de grond kwam in korte tijd waarbij ca 45 joodse opvangcentra’s aan deel namen onder leiding van dr. Zalman Grimberg. Het was mede te danken aan de liberale rabbijn luitenant Abraham Klausner in het Amerikaanse leger, die zich het lot van de joodse slachtoffers aantrok, en daar heel veel werk voor heeft verzet.

Na de 1^e wereldoorlog was er een internationale organisatie opgezet voor joden in nood, kortweg Joint genaamd, maar die kon direct na de 2^e wereldoorlog weinig beginnen, omdat zij als burgers geen toestemming verkregen om in de frontlinie werk te verrichtten. In augustus 1945 kwam daarin verandering, maar het verliep erg traag. Pas in 1946 veranderde dat, en kwam er massale hulp op gang voor de joden, maar er was falend optreden aan vooraf gegaan, en dat heeft kwaad bloed gezet binnen de eigen joodse gemeenschap.

Maar toch leest men in verschillende inspectierapporten van verschillende kampen van na de bevrijding, dat het er vies en vuil uitziet, dat de kampbewoners niet meewerken aan orde en netheid, dat de barakken vies en vuil zijn, afval overal verspreid ligt zonder dat het opgeruimd is, dat toiletten niet benut en uitwerpselen overal op de vloer liggen.

Maar ook dat de sanitaire voorzieningen abominabel slecht is, dat bewoners soms nog in oude kampkleding rondloopt, of Duitse legerkleding aan heeft, dat velen tuberculose hebben, een enorm groot aantal onder schurft zit, en velen apatisch zijn en totaal ongeinterresseerd zijn in hun omgeving. Tussen de overlevenden en de hulpverleners zat een enorm groot gat.

De geallieerden boden hulp, als onderdak, kleding en eten, maar eisten en verwachtten orde en gehoorzaamheid, en ook dat zij zich als beschaafde mensen in de maatschappij zouden gedragen. Dat laatste was natuurlijk niet eenvoudig, na jarenlang als onbeschaafde mensen te zijn behandeld, met voor velen de dood tot gevolg.

De joden waren natuurlijk blij met het hun gebodene, maar wilden ook vrijheid, vrijheid om hun eigen identiteit te mogen beleven, politieke activiteiten ontplooien, en vooral te proberen een eigen staat te stichten.

Joodse vluchtelingen en het Britse leger.

De joodse overlevenden van de concentratiekampen, en diegenen die ondergedoken zaten en de oorlog overleefd hadden, hadden na de oorlog maar een doel, het stichten van een eigen joodse staat. Zij wilden het liefst zo snel mogelijk op een boot richting Palestina, om hun droom te verwezenlijken, en die door de oorlog wreed was verstoord.

Maar het Britse imperium, die het mandaat over Palestina had verkregen van de Volkerenbond, dacht daar heel anders over. Palestina maakte volgens hen deel uit van het Britse imperium, en was van groot belang vanwege haar strategische ligging.

De Britten hadden wel mondjesmaat joden toestemming gegeven om zich in de regio te vestigen, maar vonden dat de bij massale immigratie van joden, de Arabische meerderheid en  invloedfeer ernstig verstoord zou raken. Ook de eigen verzwakte economie kon de regio niet voldoende beschermen, en deswegen hielden zij joodse immigratie voorlopig tegen.

Dit tot grote ergernis en frustatie van de joden en hun joodse organisaties.

In de Amerikaanse zone na de bevrijding, waren de joodse vluchtelingen verspreid over hun zone in een tiental kampen, dat in tegenstelling tot de Britse zone.

Toen op 15 april Bergen Belsen werd bevrijd door Engelse militairen, zagen zij een enorm kamp waarin ca.60.000 mensen gevangen zaten. Meer dan 10.000 lijken lagen verspreid door het kamp, het was een onbeschrijfelijk vuil en stinkend terrein waar menselijke skeletten zich voortbewogen, en moesten wonen in een mensonterende situatie in grote houten barakken, waar vrijwel elke sanitaire en hygienische voorziening ontbrak.

Men begon de lichamen te begraven, de barakken werden met de grond gelijkgemaakt, en op 21 mei werd de laatste barak met een groot portret van Hitler er bovenop plechtig in brand gestoken. Kampbewoners werden ziek en verzwakt naar andere delen van het kamp overgebracht, met betere huisvestingsmogelijkheden, alhoewel het waren de barakken van het Duitse leger die er nu verlaten bij lagen. Ook werd er een efficient ziekenhuis ingericht waar de nodige ziekenzorg gegeven kon worden. Maar het was en bleef voor de joden Bergen Belsen, ook al waren de omstandigheden er stukken beter in dit Displaced Persons kamp.

Toch kwam het tot een politieke strijd tussen de joden en de Engelsen, de joden wilden een eigen staat, en zagen dat eenvoudig in Palestina, waar de Engelsen het mandaat over hadden. De joden dachten ook, nu zij bevrijd waren wel een streepje voor hadden, maar de Engelsen vonden dat de joden vooral dankbaar moesten zijn, hun taak was de genezing van de joden zoodat zij weer naar hun plek konden terugkeren waar vandaan zij gekomen waren.

De Engelsen begonnen wel voortvarend met de berechting van de ca 40 Duitse kampbewakers waaronder hun kommandant Josef Kramer, die na berecht te zijn op 12 december 1945 werd opgehanden, samen met 10 andere kampbewakers.

Ook hadden zij dus het Duitse kampement gevorderd waar 90 betonnen barakken met daarbij gebouwen met rercreatiemogelijkheden, en medische ruimtes voor de joodse inwoners, werden alle joden na schoongewassen en voorzien van schone kleding, over hun kleding met DDT bestoven voor de bestrijding van tyfusluizen.

Vonden zij grote voorraden voedsel in het Duitse kampement en vorderden voedsel in de omgeving van inwoners, die zelf ook niets of weinig hadden, en voerden al binnen enkele dagen een konvooi voedsel en schoon drinkwater.

Na repatriering en overplaatsing van redelijk gezonde inwoners, bleven er toch nog ca. 29.000 zwaar zieke inwoners achter waar voor gezorgd diende te worden.

En toch bleven de omstandigheden ver onder de maat, er waren te weinig artsen, aan medische middelen was een groot tekort, beddegoed ontbrak op gegeven moment, dysenterie en tyfus, tuberculose, geen ondersteken en te zwak om overeind te komen. Ook een grote plaag waren de grote zwermen vliegen, en sommigen waren zelfs te zwak om die van hun lichaam te weren.

Het kamp was overvol, en de omstandigheden verbeterden maar zeer langzaam. Ten tijde van de bevrijding stierven tussen 3 en 400 mensen dagelijks, op 15 mei een maand na de bevrijding was dat aantal terug gelopen tot 88 per dag.

Eind mei werden 1117 Poolse joden overgebracht naar een ander kampement in de buurt van Lingen bij de Nederlandse grens, zij werden in legertrucks vervoerd over slechte en kapotte wegen, een afstand van ca. 200 km. Midden in de nacht kwamen zij aan, en veel van de houten barakken waren onbewoonbaar omdat er gaten in wanden en daken zaten. Het ontbrak bovendien aan alle voorzieningen die nodig waren om er met enig fatsoen te wonen. Het ontbrak aan kleding, bedden, meubels en zelfs papier en potloden onybraken, terwijl het er ook nog eens overbevolkt was. Ook was men van mening, dat vluchtelingen die hier aankwamen, hun eigen kookspullen etc meebrachten, iets wat zij al jaren niet meer hadden bezeten.  De nieuw aangekomen joden vroegen dan ook om maar weer terug te mogen naar Bergen Belsen, wat niet werd toegestaan, velen wilden dan ook niet uitstappen. Na enkele dagen begonnen velen van hun op eigen houtje Lingen te ontvluchten en weer terug te keren naar Bergen Belsen. We spreken dan over een bevrijd Europa, waarin joden voor een minimale levensstandaard en medische zorg hun toevlucht zoeken in een voormalig concentratiekamp, Bergen Belsen.

Gaandeweg groeide de ontevredenheid onder joden in de Amerikaanse en Britse zone, omstandigheden waren nog steeds slecht, met de winter voor de deur, met weinig of geen winterkleding, goed schoeisel ontbrak, geen verwarming en geen brandstof, terwijl de Engelsen halstarrig emigratie naar Palestina dwarsboomden, en joden uit bijv. Polen, Rusland, Oekraine, en andere oosteuropese staten niet terug konden, en daardoor overgeleverd waren aan de grillen van hun nieuwe bezetter. Ook tussen de Amerikanen en de Engelsen boterde het niet meer zo bijzonder, wat het joodse vraagstuk betrof. En die joden die in Palestina woonden kwamen in opstand met alle gevolgen vandien.

Het duurde nog tot 1948, voor de staat Israël een feit werd, de stichting van de Israëlische staat ging gepaard met dreiging en vele geweldsuitbarstingen.

Maar het leed van de afgelopen oorlog had hun geest om een nieuwe staat niet bebroken, en ondanks het verlies van ca. 6 miljoen vermoorde joden.

De joden waren voor de oorlog een bevolkingsgroep die verspreid woonden over de hele wereld, en na de oorlog waren zij ook een volk zonder eigen thuisland. Deze behoefte kwam na de oorlog sterk naar voren, ook omdat er vele joden niet terugkonden naar hun oorspronkelijke leefgebieden in bijv. Oost Europa. Ook hadden zij sterk de behoefte om samen hun problemen op te lossen, samen in hun eigen land en hun eigen regering.

Het oude Israël, hun beloofde land was een kolonie van de Engelsen, die daar grote belangen hadden, het was veranderd in Palestina waar een overwegend Arabische bevolkingsgroepen leefden, maar waar de joden zij het in beperkte aantallen nog steeds aanwezig waren.

De Engelsen hadden grote problemen om dit gebied te besturen vanwege de grote diversiteit en culturele achtergronden van de bevolking, die regelmatig met elkaar hun verschillen uitvochten..

Na de oorlog ontbrak het de Engelsen aan financiele middelen om deze brandhaard op effectieve wijze te besturen, en droegen hun mandaat van de Volkerenbond verkregen terug aan de opvolger daarvan, de Verenigde Naties in 1947.

De Verenigde Naties besloten om het bebied te verdelen in een Arabische staat en een Joodse staat, vastgelegd en afgebakend. De joden keurden het plan goed, maar de Arabieren daarentegen waren het oneens met de verdeling, maar moesten het aanvaarden, maar frictie bleef daardoor bestaan.

In 1948 toen de Engelsen Palestina verlieten, werd door David Ben Goerion onmiddellijk de joodse staat gesticht. Dat moets ook wel, want vanaf dat moment waren zij zelf verantwoordelijk voor hun eigen bescherming. Vrijwel onmiddellijk werd de nieuwe staat aangevallen door verschillende Arabische bevolkingsgroepen, ook wel de Arabische Liga genoemd. Maar door vastberadenheid, en de wil om te overleven, een andere keus was er ook niet, maar zij hebben het gered.

Maar ondanks hun eigen staat, is er in die regio nog steeds geen vrede, en is de Arabische bevolkingsgroep nu de onderliggende partij.

Of beide groeperingen ooit in vrede naast en met elkaar daar kunnen wonen, is twijfelachtig door starheid van beide zijden, en doordat internationale organisaties meer papieren tijgers zijn, dan dat zij daadwerkelijk enige macht bezitten of uit willen oefenen.

Ook economische belangen van verschillennde partijen spelen een cruciale rol.

colofoon:

diverse internetsites: o.a.

www.bundesarchiv.de

www.niod.nl

De bittere weg naar de vrijheid-William I. Hitchcock

De oorlog-Ad van Liempt

Drittes Reich-Atlas verlag

Anton Heijmerikx, Lathen

In totaal zijn er volgens Duitse archieven tussen 25.124 en 25.696 personen vanuit Mechelen naar de vernietigingskampen vervoerd.

Andere bronnen spreken van 28.518 Belgische joodse slachtoffers.

(Axis History Factbook: Jewish victims of the Holocaust)

Het 1^e transport was op 4 augustus 1942 van Mechelen naar Auschwitz met 998 personen.

Het laatste transport was op 31 juli 1944 van Mechelen naar Auschwitz met 563 personen.

In 1942 waren er 15 transporten met in totaal tussen 16.621 en 16.867 personen.

In 1943 waren er 5 transporten, 4 naar Auschwitz met tussen 6.032 en 6.259 personen,

En 1 transport met 132 personen waarvan de vrouwen naar Ravensbruck werden gebracht en de mannen naar Buchenwald.

In 1944 waren er 7 transporten, 4 naar Auschwitz met in totaal 2.352 personen, 2 naar Bergen Belsen met totaal 43 personen, en 1 naar Vittel met ook 43 personen.

Jodentransporten vanuit Frankrijk naar de vernietiginskampen.

In totaal zijn er volgens Duitse archieven tussen 71.564 en 72.045 meestal vanuit Drancy naar hoofdzakelijk Auschwitz vervoerd.

Andere bronnen spreken van 76.134 Franse joodse slachtoffers

(Axis History Factbook: Jewish victims of the Holocaust)

Het 1^e transport was op 27 maart 1942 vanuit Compiègne naar Auschwitz met 1112 gegijzelde joden.

In 1942 waren er in totaal 43 transporten, alle naar Auschwitz,

2 vanuit Compiègne met totaal 2.112 personen,

6 vanuit Pithiviers met tussen 6.079 en 6.094 personen,

2 vanuit Beaune la Rolande met 2.052 personen,

1 vanuit Angers met tussen 824 en 827 peresonen en dus

32 transporten vanuit Drancy met tussen 30.768 en 30.988 waarbij ca. 777 personen in Cosel uit de trein zijn gehaald.

In 1943 waren er 12 transporten van Drancy naar Auschwitz met in totaal tussen 12.999 en 13.014 personen.

1 transport vanuit Drancy naar Buchenwald met 51 personen,

2 transporten vanuit Drancy naar Majdanek met  tussen 2.000 en 2.004 personen,

2 transporten vanuit Drancy naar Sobibór met tussen 1.994 en 2.000 personen.

In 1944 waren er 12 transporten van Drancy naar Auschwitz met tussen

1 transport vanuit Drancy naar Kowno met 878 personen,

1 transport vanuit Lyon naar Auschwitz met tussen 312 en 430 personen.

Jodentransporten vanuit Nederland naar de vernietigingskampen.

In totaal zijn er volgens Duitse archieven tussen 101.450 en 101.458  personen, meestal vanuit Westerbork naar hoofdzakelijk Sobidor en Auschwitz vervoerd.

Andere bronnen spreken van 102.000 Nederlandse  joodse slachtoffers

(Axis History Factbook: Jewish victims of the Holocaust)

Ook staan vele verhuizingen te boek van Joden naar Duitsland, het moge duidelijk zijn dat ook die verhuizing niet bepaald vrijwillig was, zeker ook omdat van al die verhuisde personen nooit meer iets vernomen is. Het aantal van 102.000 is dan ook zeker aan de lage kant.

Nieuw onderzoek eind 2007 gaf aan, dat velen te boek stonden als zijnde geeimigreerd, maar uiteindelijk zijn omgekomen, het aantal is daarna bijgesteld naar 120.000 joodse slachtoffers vanuit Nederland.

Het 1^e transport was op 15 juli 1942 vanuit Westerbork naar Auschwitz met 1.135 personen.

In 1942 waren er 41 transporten vanuit Westerbork naar Auschwitz met 36.547 personen.

In 1943 waren er 39 transporten, waarvan 35 vanuit Westerbork met

15 transporten van Westerbork naar Auswitz met 13.934 personen

19  transporten van Westerbork naar Sobibor met 34.935 personen

1 transport van Westerbork naar Theresienstadt met 305 personen

1 transport van Apeldoorn rechtstreeks naar Auschwitz met 921 personen

1 transport van Vught naar Auschwitz met 1149 personen

2 transporten van Amsterdam naar Theresienstadt met 297 personen

In 1944 waren er 22 transporten waarvan 20 vanuit Westerbork met

8 transporten van Westerbork naar Auschwitz met 5.502 personen.

8 transporten van Westerbork naar bergen Belsen met 3.724 personen

4 transporten van Westerbork naar Theresienstadt met tussen 4.262 en 4.270 personen

1 transport van Vught naar Auschwitz met 496 personen

1 transport met 283 uit Nederland afkomstige joodse slachtoffers van Bergen Belsen naar Theresienstadt, welke tijdelijk waren ondergebracht in Bergen Belsen met het transport van 14 september 1943 naar Theresienstadt, welk kamp toen overvol was.

Duitse archieven spreken van 6 transporten van andere plaatsen dan Westerbork, en 96 transporten vanuit Westerbork, het Herinneringscentrum Westerbork spreekt over 93 treinen richting het oosten.

Het verschil zit hem mogelijk, dat het vertrek vanaf Hooghalen, voordat de halte Westerbork gereed was zijn meegeteld.

Feit blijft dat alle passagiers uit Westerbork kwamen.

Ook spreekt het Herinneringscentrum Westerbork over 103.414 joden die zijn weggevoerd.

Naar Auschwitz 60.330, naar Sobidor 34.313, Theresienstadt 4.879, Bergen Belsen 3.751 en naar Buchenwald en Ravensbruck 150 personen.

Van al die weggevoerden zijn er maar ca. 5.728 teruggekeerd.

Dat cijfers elkaar tegenspreken is niet erg verwonderlijk natuurlijk, bij zulke grote aantallen kan men gemakkelijk zich vertellen, alhoewel de overlevering ons verteld, dat het eindeloos tellen en het telkens weer opnieuw tellen, steeds weer terugkwam, omdat aantallen moesten kloppen in de ogen van de Duitsers. Ook zullen niet joden, zoals verzetsstrijders en zigeuners die via Westerbork zijn afgevoerd kunnen zijn meegeteld, het ging de Duitsers meer om het exacte aantal dat men had opgekregen welke op transport gesteld moest worden.

De keren, dat het exacte aantal van 1000 passagiers gehaald werd, in zowel Frankrijk, België en ook Nederland, is ongekend. Sta je daar bij stil, dan lopen de rillingen je over de rug.

De eerste bewoners van Westerbork, waren 22 opvarenden van een vluchtelingenschip de St. Louis, welke schip met 907 hoofdzakelijk joodse vluchtelingen, waarvan de helft was vrijgekocht uit concentratiekampen, op weg naar Cuba, maar daar de toegang tot het land werd geweigerd, evanals in Amerika en enkele andere Latijns-Amerikaanse landen. Het zwierf toen 6 weken rond, zonder dat het ergens terecht kon, ook omdat ca 200 passagiers hadden gedreigd met zelfmoord als het terug zou varen naar Hamburg waar het vertrokken was. (zie elders op de homepage het artikel over de St.Louis)

Uiteindelijk kwam het 17 juni 1939 in de haven van Antwerpen aan, en landen als Frankrijk 224, Engeland 288 en België 214  hebben zich uiteindelijk ontfermd over de opvarenden waaronder veel kinderen. Nederland nam 181 vluchtelingen op, maar alleen diegenen die op korte termijn tot Amerika zouden worden toegelaten, zij zaten al geruime tijd in de papiermolen. Invaliden en zieken werden zo wie zo al niet in Nederland toegelaten. Dat tot grote frustatie van Truus Wijsmuller-Meijer, die al jaren bezig was geweest met succes om Duitse en Oostenrijkse Joodse kinderen vrij te kopen en naar Engeland over te brengen. Een handelswijze, waar de toenmalige Nederlandse regering erg tegen was blijkt uit een perscommuniqué een week na de Kristalnacht op 16 november 1838. Afgekeurd moet worden het gedrag der Nederlanders, die per auto of per trein Joodse kinderen naar Nederland pogen over te brengen. Een dergelijke ongeordende aanvoer van vluchtelingen kan uiteraard niet worden geduld. Alleen een geordende toevoer is toelaatbaar en dan nog in beperkte mate.

Terwijl aan de grote organisatorische kwaliteiten van Truus Wijsmuller-Meijer niet getwijfeld hoefde te worden, dankzij haar inzet, durf en kwaliteit zijn honderden joodse kinderen veilig in Engeland aangekomen. (zie elders op de homepage: Joodse kinderen voor de 2^e wereldoorlog, en Züge in das Leben) De 181 vluchtelingen van de St. Louis zijn zes weken in quarantaine gehouden op Heyplaat, en zijn 22 van hen nadien ondergebracht in Westerbork.

Het transport van Apeldoorn naar Auschwitz bestond uit ca. 870 geesteszieke joodse bewoners uit het zogenaamde Apeldoornse Bosch, en 50 verzorgende begeleiders. Het was  een inrichting even buiten Apeldoorn gevestigd, en bestond uit een groot complex met veel paviljoens omringd door tuinen, waar plek was voor ca. 1.100 zieken, hoofdzakelijk verstandelijk gehandicapten, die door tussen 400-500 personen werden verpleegd en verzorgd.

In de middag van 20 januari 1943 melden zich ca. 100 mannen van de ordedienst uit Westerbork, warbij ook Gemmeker, de kampcommandant van Westerbork aanwezig was.

Hij was enkel stomverbaasd, dat Aus der Funten niet aanwezig was, hij was het die als hoofd van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung, (Centraal bureau voor Joodse emigratie) verantwoordelijk was voor de deportatie van de bewoners en het personeel van het Apeldoornse Bosch. Maar gelukkig voor een, zij het klein deel van de bewoners en personeelsleden, hadden zij zich vergist en waren 1 dag te vroeg in Apeldoorn aangekomen, en moesten toen noodgedwongen overnachten op het terrein en wachten tot de volgende dag.

Mede daardoor konden enkelen ontvluchten. De volgende dag werden 870 personen en 50 personeelsleden die voor begeleiding moesten zorgen in vrachtwagens naar het station gebracht, en trechtstreeks naar Auschwitz overgebracht, waar zij daar aangelomen ook rechtstreeks naar de gaskamers werden overgebracht om vermoord te worden.

De overgebleven personeelsleden, waaronder er waren die hadden kunnen onderduiken, maar zich verbonden en verantwoordelijk voelden voor hun patienten, werden overgebracht naar westerbork en van daaruit naar de vernietigingskampen, slechts 14 hunner overleefden de verschrikkingen, en keerden uiteindelijk terug.

Ook het transport van 8 juni 1943 met 3017 personen naar Sobidor, waar het op 11 juni aankwam dient nadere omschrijving. In twee transporten worden 1296 kinderen uit Vught opgehaald. Veel moeders gaan met hen mee.

Op 6 juni worden alle kinderen tot 4 jaar op transport gezet naar Westerbork.

De volgende dag de kinderen van 4 tot 16 jaar. Kinderen van 16 jaar en ouder, daarvan gaan de jongens naar het mannengedeelte, en de meisjes naar het vrouwendeel van kamp Vught, zij worden tot de volwassenen gerekent ondanks hun jeugdige leeftijd.

Van de 1296 kinderen uit Vugt die met het Kindertransport meegaan, sterven er 1269 in Sobibor of een ander kamp.

Slechts een enkeling van de kinderen overleven de oorlog. Van de rest weten we het niet.

Er blijven na het Kindertransport nog 150 kinderen in Vught. Het Kindertransport, in totaal 3014 kinderen en ouders, gaat van Westerbork naar Sobibor. Bijna 200 kinderen uit Vught blijven nog in Westerbork. In hun plaats worden anderen weggevoerd, onder wie kinderen uit het zogenaamde weeshuis van Westerbork. 50 ernstig zieke kinderen uit Vught komen in het ziekenhuis van Westerbork. Van hen sterven er 13 binnen een maand.

De meeste andere kinderen gaan later alsnog op transport.

Aantallen spreken elkaar tegen, spreken Duitse Archieven over  3.017 kinderen, en een uitgave over en van Westerbork over 3.014 kinderen, en spreekt men in het boek De trein over 3.917 personen. Mogelijk zijn in dat laatste geval de begeleiders ouders of een van hun meegeteld.

Het Axis History Factbook, (Jewish victims of the Holocaust) heft onderzoek gedaan, en erover gepubliceerd, en komt tot de volgende cijfers van joodse slachtoffers, welke zijn omgekomen in de kampen, of ter plekke zijn vermoord.

Albanie                                    591                         slachtoffers

Oostenrijk                        65.459

Belgie                                 28.518

Bulgarije                           11.393

Tjechoslowakije         143.000

Denemarken                         116

Frankrijk                         76.134

Duitsland                      160.000-165.000

Griekenland                              59-185

Hongarije                      550.000 inc. joden uit geanexceerde gebieden Roemenie en Slovakije

Italie                                      6.513

Luxemburg                          1.200

Nederland                      102.000

Noorwegen                             758

Polen                            2.700.000

Roemenie                        120.919

Rusland                       2.100.000

Joegoslavie                      60.000-65.000

Totaal                           6.185.786 – 6.195.786 slachtoffers

Het exacte cijfer, zal nooit bekend worden, en ook zal men altijd de cijfers blijven aanvechten, het ligt er ook aan in welk kamp men zich bevindt.

Maar dat het er ontzettend veel zijn is boven alle twijfel verheven, en het zijn er altijd teveel, veel te veel. Maar de cijfers kil naast elkaar staande van zowel Joodse als Duitse instanties, wijken niet bijzonder veel van elkaar af.

We mogen daarbij ook niet vergeten de zigeunerslachtoffers, en de slachtoffers onder homosexuelen, evenals de verzetsmensen die hun leven hebben gegeven voor de vrijheid van Europa. En ook de militairen, waarvan de meesten geen oorlog wilden, maar gedwongen werden om bevelen op te volgen van hun meerderen, en als er dan waren die een duidelijke keuze maakten en tegen Hitler waren, wachte hun uiteidelijk ook maar lot, de dood voor een vuurpeleton of gevangen in een werk of concentratiekamp. Duizenden hebben die keus gemaakt al in de jaren dertig, en velen hebben hun verhaal nooit kunnen vertellen, zij hebben zelfs het begin van de oorlog vaak niet meegemaakt. En mochten zij het begin toch meegemaakt hebben, was de oorlog aan het oostfront hun lot, en was eventueel overleven aldaar een wonder. (Zie onder oorlogsperiode: Emsland, 15 vrijwel onbekende oorlogdkampen)

En dan kan men lezen, in een artikel van 25 februari 2010 in het Historisch Nieuwsblad van de hand van Evert Jan van Roekel, dat ook Nederlanders die vrijwillig hebben meegevochten aan Duitse zijde in de SS divisie Wiking, waar Scandinavische en Nederlandse vrijwilligers zij aan zij samen vochten. Deze Nederlanders hadden een keus, die vele anderen niet hadden, zoals vele Duitse soldaten die gedwongen werden om te vechten, anders wachte hun de kogel. Dat diezelfde Nederlanders ook hebben meegedaan aan het vermoorden en uitroeien van onschuldigen, joden in dit geval, werd altijd ontkend, en was ook niet bekend..

Ca. 22.000 Nederlanders hebben dienst gedaan bij de SS, en daarvan kwamen er ca. 7.000 om het leven. (Andere bronnen spreken van 27.000 Nederladse vrijwillige SSers).

Onder hen dus ook, ondanks dat zij het altijd ontkend hebben, individuen die hebben meegedaan aan het stelsigmatig vermoorden van onschuldige joden. Het is aan onderzoeker Evert Jan van Roekel te danken, hij deed onderzoek in het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD), en vond zeer slecht te ontcijferen dagboeken van oud SSers met daarin de gruwelijkheden. Zo las hij dat een hunner schreef, dat Mariopol in de Oekraine hun in handen viel, met 13.000 levende joden, maar die er natuurlijk niet meer levend uit kwamen. De mooiste buit die hun in handen was gevallen, zo schrijft hij.

Anderen pochten met de woorden op schrift: “Het zal een ieder wel duidelijk zijn, dat wij SSers onbarmhartig tegen de Joden zijn opgetreden”.

Of het verhaal dat de opperrabijn van Tarnopol opgehangen werd aan de toren van de synagoge, en dat daarna de synagoge in brand werd gestoken.

Op 3 juli 1941 was Tarnopol in handen van de Duitsers gevallen, en kwamen de eerste dagen 5.000 mensen om het leven.

De joden in de stad, maar ook van buiten de stad werden opgepakt, werden de baarden van de  mannen half afgeschoren met een schaar, en bij anderen voor de helft afgebrand met benzine, de vrouwen verkracht en of gemarteld en soms doodgeschoten, en daarna afgeleverd bij de commandant.

Niemand overleefde het, zij werden langs de vijver gezet en met machinepistolen neergemaaid. Een hunner is de volgende dag naar de vijver wezen kijken, die was tjokvol schrijft hij, doden en half-doden, het was een bebrul en een enorme stank, hij moest een zakdoek voor zijn mond doen, want ik moest kotsen.

Colofoon.

De oorlog, Ad van Liempt

Drittes Reich, Atlas Verlag

http://www.bundesarchiv.de/gedenkbuch/chronicles.html

Historisch Nieuwsblad van 25 februari 2010 artikel van Evert Jan van Roekel.

Anton Heijmerikx