heijmerikx.nl

Information

This article was written on 24 jul 2018, and is filled under Oorlogsperiode.

Current post is tagged

, , , , , , , , ,

Bombardementen op stedelijke agglomeraties tijdens WOII.

Dergelijke bombardementen werden uitgevoerd door de Britten in Irak, door Frankrijk in Syrië, door Italië en Spanje in Afrika en door Japan in China.
Als eerste tapijtbombardement in Europa wordt het bombardement op Guernica gezien, dat op 26 april 1937 plaatsvond tijdens de Spaanse burgeroorlog. Het waren de Duitsers, die dat bombardement uitvoerden op Guernica (Spanje) tijdens de wekelijkse markt door het Condor Legioen. Volgens Baskische bronnen vielen er 1654 doden en 889 gewonden, latere onderzoekers kwamen tot tussen 3 en 800 doden.
En op Wielún 1939 (Polen) waar WOII begon op 1 september 1939, 15 km van de Duitse grens zonder oorlogsverklaring, en waarbij ca 1.300 inwoners de dood vonden. En ook Rotterdam wat gebombardeerd werd op 14 mei 1940 om ca. 13.30 uur en waarbij naar schatting tussen 650 en 900 burgers omkwamen en 80.000 mensen dakloos werden.
Vervolgens tijdens de slag om Engeland (1940-’41) waarbij talloze bommen neerdaalde op Engelse steden als Londen, Bristol, Birmingham, Liverpool en Coventry, waarbij meer dan 25.000 mensen hoofdzakelijk onschuldige burgers het leven lieten. Ook later (1944-’45) door aanvallen met V1 en V2 hoofdzakelijk op Londen en Antwerpen lieten nog eens ruim 8.000 burgerslachtoffers het leven.
Het antwoord was dat er bombardementen op Duitse steden plaatsvonden.
In 1940 was Berlijn al eens doelwit, het aantal slachtoffers was gering, van precisie bombardementen was toen nog geen sprake, bommen kwamen neer in een cirkel van ruim 8 km rond het doel.
Vaak was na zo’n bombardement niet duidelijk, wat het eigenlijke doel had moeten zijn.
In mei 1942 vond opnieuw een bombardement plaats en wel op de stad Keulen onder de codenaam “Operation Millennium”, het aantal slachtoffers was minder dan 500 inwoners, en om die reden, werden ingenieurs ingezet, om bommen beter en met meer efficiency  hun werk te laten doen.
Het was Arthur Harris die belast was met de uitvoering van de Engelse bombardementen, zijn bijnaam was “Bomber Harris”.
De gevolgen van die verbeteringen waren succesvol, in de nacht van 24-25 juni 1943 tijdens de “Operation Gomorra”, een verwijzing vaar de bijbel met de vernietiging van Sodom en Gomorra, en vervolgens in de nacht van 27-28  juni, en in de nacht van 29-30 juni vlogen de Engelsen met steeds 800 bommenwerpers naar de miljoenenstad Hamburg, de gevolgen waren voor de Engelsen succesvol, maar voor de burgers van Hamburg desastreus. Rond de 43.000 doden en nog eens ca 37.000 gewonden met vaak zware brandwonden waren het gevolg, en een miljoenenstad in puin en op de vlucht.
De vraag was toen, en nog steeds waarom een bommentapijt met zoveel burgerslachtoffers, en in verhouding weinig militaire doelen.
Een reden was wraak dat speelde zeker mee in die beslissingen, Londen Birmingham, Coventry Engelse steden waren in het begin van WOII bestookt met ca 18.000 ton aan Duitse bommen met vele 10.000 duizenden doden en gewonden, en ook andere steden zoals Rotterdam, Warschau enz.
Een tweede reden was, dat het Engels leger uit onmacht ’s nachts bombardeerden, en precisie ’s nachts helemaal te wensen overliet. Een op drie bommen kwamen binnen een straal van 8 km in de buurt van het doel wat men voor ogen had, en omdat overdag het te gevaarlijk was om boven Duitsland te vliegen. En tapijtbombardementen waren nu eenmaal gemakkelijker uit te voeren met helaas ernstige gevolgen voor burgers.
Een derde reden was ongetwijfeld, dat het Engelse leger niet groot genoeg was voor een invasie op het vasteland van Europa, en tapijtbombardementen op Duitse steden waren bedoeld om de wil van bevolking te breken, hun steden in as te leggen, huizen en fabrieken te vernielen, ze dakloos en brodeloos te maken om zo het verloop van de oorlog te beïnvloeden. Ondanks weerstand, en of het effect de middelen toestond, gingen de Engelsen tot aan het einde van WOII er mee door.

De Amerikanen, die inmiddels ook bij WOII betrokken waren, gingen meer uit van precisie bombardementen op oorlogsindustrie en olie industrie gerichte bombardementen. Zij ontwikkelde radarsystemen waarbij de grond onder de vliegtuigen kon worden gescand, waarop de Duitsers weet tegenmaatregelen ontwikkelden. Om radarsystemen te storen, weden door de vliegtuigen aluminium stroken uitgeworpen zodat op de radarschermen duizenden stipjes te zien waren, en vliegtuigen vrijwel onzichtbaar waren, en hun werk konden uitvoeren.
Deze aluminium stroken waren het succes voor de Britten bij hun aanval op Hamburg, tevens waren de ingenieurs er in geslaagd om een beter systeem voor bombardementen te ontwikkelen.
Met “blockbusters” van 4000 pond, die ontploften voordat ze de grond raakten, bliezen ze da daken van de huizen af, en belemmerden zo ook de hulpdiensten door de obstakels, en vervolgens maakten een regen aan brandbommen het karwei af, de gevolgen waren verschrikkelijk.
De luchtaanvallen op Hamburg golden als de dodelijkste tijdens WOII, dodelijker dan de aanval op Dresden in februari 1945, terwijl die veel meer bekend is, dat komt mogelijk omdat die aanval als een oorlogsmisdaad is gezien, omdat Duitsland op dat moment eigenlijk al verslagen was.
De vliegers van het Bomber Command kregen na de oorlog niet dezelfde erkenning als andere leden van de Britse strijdkrachten, Harris verdedigde zich, door te verklaren dat belangrijkere personen dan hemzelf, voor het tapijtbombardement waren, en dat klopt ook wel. Churchil was ook een groot voorstander van deze manier van bombarderen, alhoewel hij na Dresden zich distantieerde en afstand nam. Alhoewel ook de Amerikanen bij het bombarderen van Dresden waren betrokken.
Hamburg en Dresden, beide steden zijn zwaar getroffen door die tapijtbombardementen, maar de hoeveelheid bommen, die tot ontwikkeling kwamen  tot een vuurstorm, die zuurstof wegzoog en mede daardoor snelheden bereikte van boven de 200 km per uur, een temperatuur op sommige plaatsen van 800 graden Celsius, asfalt smolt, mensen die zich daarop bevonden vlogen spontaan in brand, zij die in het water sprongen, verbranden door het kokende water en anderen die geluk hadden om wat kouder water te bereiken, dachten het fosfor die op hun was neergekomen te doven, maar eenmaal weer uit het water brand dat fosfor opnieuw. Schuilkelders die vol liepen door de vluchtende massa, stikten omdat de vuurstorm alle zuurstof wegzoog, of omdat neerstortende gebouwen hen bedolf onder dikke lagen puin.
Her effect van de bombardementen is moeilijk te meten, zeker is in elk geval wel, dat Duitsland meer hinder ondervond van het bombarderen van hun infrastructuur, olie industrie, wapenfabrieken, dan van de bommen op de steden.
Jammer is het wel, dat het bombarderen van concentratiekampen, of hun spoorlijnen richting die kampen nimmer is uitgevoerd. Als reden werd gegeven dat men die vliegtuigen nodig had voor andere te bombarderen doelen, en dat dan onschuldigen in de kampen konden omkomen bij een eventueel bombardement. Ironisch is dan wel, dat gevangenen in Auschwitz de Amerikaanse bommen konden horen vallen op de Buna fabrieken op enkele kilometers afstand van het kamp Auschwitz, terwijl de geallieerden al lang wisten wat zich daar en in andere concentratiekampen afspeelde.

Na de oorlog, zijn verschillende kerken die als ruïnes deels zijn blijven staan ingericht als een blijvend monument en aandenken, dat het besef wakker houd aan de oorlog die zoveel ellende en leed onder de burgerbevolking heeft gebracht.
In Duitsland in Berlijn de Gedachteniskirche, in Hamburg de Nicolaikirche, in Dresden de Frauenkirsche waar men na de val van de muur in 1989, pas in 1994 begon met de restauratie en wederopbouw.
In Nederland de Laurenskerk te Rotterdam die in de meidagen tijdens Duits bombardement zwaar beschadigd werd, en waar toen stemmen opgingen om het verder maar afte breken, maar Hitler zelf verbood afbraak, “Auf Befehl des Führers unter Kunstschutz gestellt”, in 1952 legde koningin Juliana de eerste steen voor de restauratie, die pas in 1968 werd voltooid.
In Engeland, waar de kathedraal van Coventry zwaar werd beschadigd op 14 november 1940. De toren, een torenspits en de buitenmuur bleven staan, ook een graftombe van de eerste bisschop van Coventry bleef gespaard, verder was het totale dak en het binnenste van de kathedraal totaal verwoest.
Naast de ruïne werd een nieuwe kerk gebouwd, koningin Elisabeth legde de eerste steen op 23 maart 1956, die in mei 1962 werd ingewijd. Oud en nieuw, kregen te samen de status van “Grade I Listed Building”.
Coventry heeft als teken van verzoening, van 3 spijkers uit de verwoeste kathedraal een kruis gemaakt en geschonken aan de Gedachteniskirsche in Berlijn. Deze zogenaamde Coventry kruizen zijn overigens in veel meer kerken te zien, waar zwaar gevochten is tijdens WOII.

Momenteel 27 juli 2018 is het 75 jaar geleden, dat de bombardementen op Hamburg plaatsvonden, De Nicolaikirsche is een blijvend aandenken aan deze verschrikkelijke bombardementen, waarbij zovelen zijn omgekomen of voor hun leven verminkt. Stilstaan, in de hoop dat zoiets zich niet meer zal herhalen, is nog steeds een utopie, maar blijven hopen mag.
Colofoon: eigen archief, en diverse internetsites.
Anton Heijmerikx.

Geef een reactie