heijmerikx.nl

Information

This article was written on 21 jul 2013, and is filled under Oorlogsperiode.

Lengenfeld , buitenkamp van concentratiekamp Flossenburg.

In 1944 bevind zich in Lengenfeld een buitenlager van het concentratiekamp Flossenburg.

Lengenfeld heeft ca. 800 gevangenen uit 11 landen die moeten werken voor de zogenaamde Lengwerken een fabriek die oorlogsonderdelen maakt voor de Junker-Werke. Junker-Werke was een vliegtuigbouwer tijdens de 2e wereldoorlog.

Het einde van kamp Lengenfeld, kwam bij de opmars van de Amerikanen, toen moesten de dan nog aanwezige krijgsgevangenen gedwongen op de zogenaamde dodenmarsen, richting centrum van Duitsland. Op 13 april 1945 werd het kamp ontruimd, en werd een begin gemaakt met de mars, naar later bleek concentratiekamp Flossenburg.

In 1943, worden onderdelen van de Junker vliegtuigfabrieken van Maagdeburg overgebracht naar Saxon Lengefeld. Dit om de fabrieken voor geallieerde luchtaanvallen te beschermen. Nazi Duitsland is bezig, om de productie van injectoren voor vliegtuigmotoren te ontwikkelen en die te beschermen voor geallieerde luchtaanvallen.
Onder de codenaam “Ling werken” was hier aan de rand van de stad in een voormalige katoenspinnerij deze onderdelen van Junker ondergebracht voor verdere productie.

In eerste instantie worden hiervoor dwangarbeiders en krijgsgevangenen ingezet, die gedwongen worden om te werken. Vanaf oktober 1944 wordt ook gebruikt gemaakt van krijgsgevangenen uit concentratiekampen om hier slavenarbeid te verrichtten in Lengenfeld.

Zo ook Josef Jokl een Tsjechische anti-fascist, die gevangen genomen is in 1943 door de Gestapo en werd gedeporteerd naar het concentratiekamp Flossenburg in Weiden.

In het najaar van 1944, is Josef Jokl, toen 33 jaar oud, samen met ongeveer 800 andere gevangenen uit Flossenburg naar Lengenfeld overgeplaatst.
Dit kamp bestaat dus sinds 1943 in Lengenfeld voor krijgsgevangenen en dwangarbeiders gelegen aan de Walkmulenweg, het bestond volgens bronnen uit een 6 tot 12 barakken, van een kazerne, omgebouwd tot een concentratiekamp. Gescheiden van de anderen bewoners van de concentratiekampgevangenen begon een beproeving dat de overlevenden hun hele leven is bijgebleven.

Josef Jokl moest elke dag met de andere gevangenen onder slagen van de SS-bewakers ongeveer 2 mijl naar het pand van de voormalige katoenspinnerij moeten lopen. In twee ploegen, 12 uur per dag moesten de mannen zwoegen onder onmenselijke omstandigheden voor nazi-Duitsland. Er was te weinig eten, en iedereen die niet verder kon, werd vermoord door de nazi’s. Tot de ontbinding van het kamp op 13 April 1945, waren er van de ca. 1.000 gevangenen er 246 gestorven. In Reichenbach liggen 189 doden begraven, in Lengenfeld 57 doden.

Toen het concentratiekamp Lengenfeld aan de Walkmuhlenweg werd gesloten op 13.April1945, werd rond 20.00 uur een begin gemaakt met de dodenmarsen onder leiding van de SS, door de dan nog 744 gevangenen richting het zuiden naar Flossenburg. Zij kregen ieder een 3 pond zwaar brood mee voor onderweg.
In een snel tempo ging het naar Rodewisch, slechts enkele mijlen verder, en hier worden dan al de eerste uitgeputte gevangenen doodgeschoten door de SS.

Over Rodewisch, gingen ze naar Schonheide en vervolgens naar Eibenstock.

Er was nauwelijks een plaats waar even stil werd gehouden of er werden gevangenen doodgeschoten door de SS bewakers.
In het stadje Eibenstock werd even rust gehouden in een groot weiland.

Een tweede groep gevangenen met concentratiekamp gevangenen van Osterstein Castle nabij Zwickau komt ook Eibenstock binnen wankelen, en zorgt voor enige onrust en opschudding door het vele gekletter van hun zware houten klompen die ze droegen.

Intussen is de groep uitgegroeid tot ongeveer 1.600 gevangenen waarvan het overgrote deel van de krijgsgevangenen totaal uitgehongerd is. Ca. vijftig gevangenen die niet verder kunnen, worden ter plekke doodgeschoten, vermoord door de SS in het weiland.

Op deze 15e April, het gaat maar door, met koortsachtige haast, worden de gevangenen opgejaagd door de SSers naar het verderop gelegen Johanngeorgenstadt.

Josef Jokl die datums op een kalender had bijgehouden, had met het verlaten van zijn laatste krachten, ook zijn kalender niet meer bijgehouden en alle tijdsbesef verloren.
Ondertussen kwamen zij op hun tocht in de Tsjechische Republiek aan, en werden onderweg door vliegtuigen van de geallieerden aangevallen. Elf dagen duurt nu de dodenmars, en tijdens een van de aanvallen van de geallieerden, maken Josef Jokl en zestien andere gevangenen gebruik van een aanval en spelen dat zij dodelijk getroffen zijn, en de aanwezige SS ers nemen dat in de ontstane paniek aan. De bewakers zullen niet lang de tijd genomen hebben, om na te gaan of de gevangenen echt dood waren, dat tot hun grote geluk.
Josef Jokl overleefd het naziregime, miljoenen andere mensen niet. Vervolgens gaan de overige verder naar Karlovy Vary (Karlsbad), Marienbad naar Pfraumberg (Primda) ca. 25 kilometer verwijderd van het eigenlijke doel, Flossenbug, hier eindigt deze dodenmars op 26 april 1945 en worden de laatste overgebleven, en de niet onderweg vermoorde of ontsnapte gevangenen door de SSers eenvoudigweg vermoord, na een zinloze voettocht van ruim 150 kilometer.

De reden was, dat op 23 april 1945 de Amerikanen Flossenburg hadden bevrijd en men niet wist wat met de overgebleven gevangenen te doen.

Het centrale magazijn in kamp Lengenfeld was al op 15 April door de SSers in brand gestoken, om zoveel als mogelijk de sporen van hun terreur proberen uit te wissen.

De dan aanwezige zieke en niet in staat zijnde gevangenen die niet mee konden op de dodenmars, werden in dat zelfde magazijn eenvoudig levend verbrand.

De sporen van de gruweldaden werden niet vergeten, herinneringen van de overlevenden hebben gezorgd voor een gedenkplaat op de plaats van het voormalige concentratiekamp.

Josef Jokl kwam op 7 mei 1965 weer naar de plaats van Lengenfeld. In zijn aanwezigheid, werd het monument voor de slachtoffers van de KZ-kamp Lengenfeld ingehuldigd op deze gruwelijk historische plaats, voor alle omgekomen Krijgsgevangenen en Dwangarbeiders.

Anton Heijmerikx, Lathen.

anton@heijmerikx.nl

www.heijmerikx.nl

 

2 Comments

  1. georges Opdeweegh
    januari 19, 2015

    overleden in Duitsland ?

  2. Guurtje Ladenius
    september 30, 2018

    Mijn vader zat in Zuchthaus Zwickau en moest werken in Lengenfeld, ondergronds. Ik ben er in juli 2018 en heb er foto’s genomen. Ik heb geen idee waar mijn vader is geweest tussen april 1945 en augustus 1945 toen hij weer thuis kwam

Geef een reactie